Handelingen

,s-Gravenhage, Spui 175 - Nieuwe Kerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Nieuwe Kerk
Genootschap: Ned. Hervormde kerk
Provincie: Zuid-Holland
Gemeente: 's-Gravenhage
Plaats: 's-Gravenhage
Adres: Spui 175
Postcode: 2511BM
Inventarisatienummer: 01974
Jaar ingebruikname: 1656
Architect: Noorwits en Bassen, van
Huidige bestemming: cultureel centrum
Monument status: Rijksmonument
Monumentenbordje 2014.jpg
17998

Geschiedenis

Plattegrond

Belangrijk voorbeeld van een voor de protestantse eredienst ontworpen kerkgebouw. Gebouwd in 1649-1656 door Pieter Noorwits. Rechthoekige plattegrond met twee absiden aan beide lange zijden en één abside aan elk der korte zijden. Rijke preekstoel uit de bouwtijd. Orgel van Johannes Duyschot uit 1702, inwendig geheel vernieuwd door C.G.F. Witte in 1867. Vrij pedaal toegevoegd in 1977 door Flentrop.

Sinds 1967 buiten gebruik als kerkgebouw van de Hervormde Gemeente. Na restauratie vanaf 1969 cultureel centrum, expositie- en concertruimte.

Monumentomschrijving Rijksdienst

Nieuwe KERK uit 1649-1656 naar ontwerp van Pieter Noorwits, baksteenbouw op rechthoekige plattegrond met absiden aan vier zijden, bekroond door een torentje - rijk gesneden preekstoel, banken en doophek uit de stichtingstijd. Orgelkas van J. Duyschot uit 1702. Hierin een orgel van C.G.F. Witte uit 1867, met gebruikmaking van enig pijpwerk van Duyschot. Bij de restauratie in 1977 werd een vrij Pedaal toegevoegd in de stijl van Witte. Klokkenstoel met gelui bestaande uit twee klokken van C. Wegewaert, 1656, diam. resp. 100,2 cm en 81,5 cm. Mechanisch groot smeedijzeren torenuurwerk met dubbel slagwerk, gesigneerd door Coenraat Wegewart, 1656, later voorzien van automatische opwinding.

In de media

Uit Nieuwe Rotterdamsche Courant, 6 October 1917.

Naar wij uit de beste bron vernemen, heeft het orgel in de Nieuwe Kerk te 's-Gravenhage niets geleden. Een dag na den brand is het instrument door den orgenist der kerk bespeeld, waarbij gelukkig gebleken ls, dat het fraaie instrument in goede conditie verkeert.

Uit Nieuwe Rotterdamsche Courant, 8 October 1917.

De brand in de Nieuwe Kerk. Kerkvoogden der Ned. Herv. Gem. in den Haag geven betreffende den brand in den toren der Nieuwe Kerk het volgende communiqué: „Kerkvoogden der Nederduitsch Hervormde Gemeente te 's-Gravenhage deelen bij dezen aan de Gemeente mede, dat tot hunne groote ontsteltenis op Vrijdag 28 September l.l. brand is uitgebroken in den toren van de Nieuwe Kerk op het Spui. Ofschoon door den Architect, den Heer A. Mondt Jr., bij het uitvoeren der loodgieterswerken geheel overeenkomstig de desbetreffende politieverordening gehandeld is, is toch op voor Kerkvoogden onverklaarbare wijze, bij het verrichten van soldeerwerk brand ontstaan in het houtwerk, dat zich achter de looden omkleeding van eene kroonlijst bevond. Door het uitnemende en krachtige optreden van de brandweer, hierbij voorgelicht door de aanwijzingen en de hulp van den vroegeren opzichter L.W. van Duyvenbode, wien Kerkvoogden hulde brengen voor zijn belangloos en geheel onverplicht optreden, is de brand tot een gedeelte van den toren beperkt gebleven en heeft de kerk slechts waterschade bekomen. Ofschoon deze waterschade zeer aanzienlijk is, is er reden tot dank, dat het fraaie orgel geheel onbeschadigd gebleven. Met dank aan den Heer, die de Kerk heeft gespaard, kunnen Kerkvoogden mededeelen, dat, zoowel politie als brandweer en verder allen, die hiertoe geroepen of bevoegd waren, gedaan hebben wat menschelijker wijze mogelijk was om een ramp to verhoeden.".

Uit Het Vaderland, 22 Augustus 1931.

In de Nieuwe Kerk der Haagsche Hervormde Gemeente op het Spui werd onlangs een dame door een suppoost teruggestuurd, omdat ze in een voor mannen bestemde afdeeling was terecht gekomen. Bedoelde dame vraagt nu in het Alg. Weekblad of het ergerlijk of belachelijk is, dat de Kerk haar leden op die manier belet als gezin ter kerke te gaan. Tevens wordt de vraag gedaan, of het niet hoog tijd wordt, dat daaraan een einde gemaakt wordt? Prof. dr. Obbink geeft het volgende antwoord: „Die scheiding van mannen en vrouwen in onze kerkdiensten heeft al tot heel wat geharrewar aanleiding gegeven. De Christelijke Kerken zullen ook dat gebruik wel van de Synagoge hebben overgenomen. Hier en daar wordt het nog steeds sterk doorgevoerd. In Duitschland zijn nog kerken, die zoo zijn gebouwd, dat de mannen de vrouwen niet eens kunnen zien. Ook in ons land zijn er nog tal van gemeenten waar die scheiding streng wordt doorgevoerd, waardoor een gezin in de kerk gesepareerd wordt. Dat is inderdaad hoogst onaangenaam. Maar er is ook een andere kant. Onlangs beklaagde zich een dame, die een vaste plaats heeft in een bepaald kerkgebouw, dat telkens een man naast haar plaats nam met een uiterst onaangename tabaklucht bij zich, zóó erg, dat het storend werkte op haar stichting. In dat argument zit toch ook iets.

Tot zoover dr. Obbink in het Alg. Weekblad. Reeds meerdere malen hebben zoowel dr. Posthumus Meyes als ds. Wormgoor in de Kerkbode geschreven, dat de Nieuwe Kerk op het Spui de laatste jaren veel minder bezocht werd dan in vroegeren tijd wel het geval geweest is. Vooral de nieuwe wijkpredikant, ds. Wormgoor, laat bijna geen week voorbij gaan of hij roept in zijn wijkmededeelingen in de Kerkbode de wijkbewoners op, hun fraaie wijkkerk des Zondags te bezoeken. Maar zou het feit, dat juist in die kerk de mannen van de vrouwen gescheiden worden, misschien één van de oorzaken kunnen zijn, dat dit kerkgebouw vrijwel nimmer „vol" is tegenwoordig?

Uit Reformatorisch Dagblad, 16 december 1976.

De drie eenwen oude „Nieuwe Kerk" in Den Haag is woensdag gerestaureerd aan de Haagse burgerij overgedragen. Burgemeester Schols nam het gebouw namens de Haagse bevolking over van de stichting die heeft gerestaureerd. De Nieuwe Kerk zal, behalve als „echt Godshuis" vooral gebruikt gaan worden als concertzaal.

Om duidelijk te maken wat de nieuwe bestemming van het gerestaureerde pand in de Haagse binnenstad zal gaan worden, waren bij de officiële ingebruikstelling het Residentieorkest en het Nederlands Kamerkoor uitgenodigd de „Nieuwe Kerk" muzikaal in te wijden. De plechtigheid werd door prins Claus bijgewoond.

Uit Reformatorisch Dagblad, 16 maart 2010.

De bomen in de historische tuin van de Nieuwe Kerk aan het Spui in Den Haag mogen blijven staan. De aanvraag voor de kap van de 22 bomen is tot nader order opgeschort, zo werd onlangs duidelijk. In januari besloot wethouder Rabin Baldewsingh van de PvdA een groot aantal bomen in de rijksmonumentale kerktuin te kappen. Al langer zijn er plannen om de kerktuin aantrekkelijker te maken voor het publiek.

Omdat er geen overleg was gepleegd, reageerden omwonenden en de beheerder van de Nieuwe Kerk furieus. Lokale politieke partijen oefenden vervolgens druk uit op de wethouder om het besluit terug te draaien. Of een herzien voorstel nog ter tafel komt, is nog onbekend. In een brief van de Dienst Stadsbeheer belooft de gemeente de Werkgroep Nieuwe Kerk weer op te starten en de plannen te bespreken met omwonenden en andere belanghebbenden.

Uit Reformatorisch Dagblad, 6 juni 2012.

In de Nieuwe Kerk aan het Spui 175 te Den Haag worden sinds 27 mei weer wekelijkse kerkdiensten belegd. De internationale Redeemer Church nodigt sinds die zondag mensen uit om „te kijken wat God aan het doen is in Den Haag.” De eerste kerkdienst in het bedehuis werd gehouden op 2 mei 1656. In 1967 hield de hervormde gemeente er haar laatste dienst. Nadien werd de kerk gebruikt voor concerten en congressen.

De Nieuwe Kerk was de eerste kerk in de stad die speciaal voor de protestantse eredienst werd gebouwd. De preekstoel staat daarom in het middelpunt.

Externe link

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur