Handelingen

Burgh, Burghsering 33 - Hervormde Kerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk:
Genootschap: PKN. Hervormd.
Provincie: Zeeland
Gemeente: Schouwen-Duiveland
Plaats: Burgh
Adres: Burghsering 33
Postcode:
Inventarisatienummer: 06422
Jaar ingebruikname: 1671
Architect:
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument
Monumentenbordje 2014.jpg
38779(Kerk)
Monumentenbordje 2014.jpg
38778 (Toren)


Geschiedenis

  • Door brand verwoest 1924
  • Door oorlogshandelingen verwoest 1944
  • Herbouw in 1948
  • Toren in 1949

Monumentomschrijving Rijksdienst

Kerk

Ned. Herv. Kerk. Bakstenen gebouw uit 1678 in de vorm van een Grieks kruis met lagere zijarmen. Na brand in 1924 en oorlogsverwoesting zijn details gewijzigd (gootlijsten). Oorspronkelijk meubilair verloren gegaan. Consistorie achter een schot in de zuiderarm van de kerk. Door brand gehavende overblijfselen van de marmeren epitaphia gehandhaafd. Inventaris: overblijfselen zijn aanwezig van de volgende epitaphia: Monument Pieter de Huybert 1697 door J. Blommendaal; idem voor David de Huybert plm 1719; idem voor Barbara van Willigen plm 1719 door J.P. van Baurscheidt. Eenklaviers orgel, in 1794 gemaakt door A. van Gruizen voor de Herv. Kerk te Ee (Fr.). In 1951 geplaatst in Burgh. De barokke orgelkas heeft aan de zijkanten gesneden lofwerk met engelenfiguren.

Toren

Kerktoren. Bakstenen westtoren van een geleding, gelijktijdig met de kerk in XVII opgetrokken; vernieuwd na oorlogsverwoesting. Vooruitspringende omgang waarboven een achtkant met open koepel en achtkante spitsje. Ingangspoort met beeldhouwwerk d.d. 1948.


Orgel

In de loop van de geschiedenis heeft de kerk drie orgels gekend. Het eerste werd in gebruik genomen tijdens een plechtige inauguratie geleid door ds. De Jagher op 6 augustus 1905. In 1924 ging het tijdens de kerkbrand verloren. Het tweede orgel dat de kerkvoogdij van Burgh aankocht was het Dekker-orgel, afkomstig uit de Christelijk Gereformeerde Kerk in Zierikzee.

Toen tijdens een Engels precisiebombardement de kerktoren van Burgh werd geraakt, ging dit orgel verloren. Het derde en huidige orgel kwam in Burgh dankzij toenmalig kerkvoogd en burgemeester Jhr. Albert van Citters. Dit orgel werd in 1794 gebouwd door de Friese orgelbouwer Albertus Gruysen (1741 - 1824). Het was bestemd voor de 13e-eeuwse kerk van de Hervormde gemeente te Ee (bij Dokkum). In 1922 werd het doorverkocht aan de Hervormde gemeente te Klazienaveen-Noord in Drenthe. Beschadigd door granaatscherven tijdens de Tweede Wereldoorlog besloot deze gemeente het te verkopen en de Hervormde gemeente Burgh werd voor 7.450 gulden de nieuwe eigenaar.

Restauraties werden in 1951 en 1982 uitgevoerd. Tijdens de watersnoodramp van 1953 zijn veel kerkorgels verloren gegaan. Het ongedeerde Burghse Van Gruisen-orgel is sindsdien het oudste orgel van Schouwen-Duiveland.

In de media

Uit Nieuwe Rotterdamsche Courant, 26 September 1924.

Uit Burgh, op Schouwen, meldt men ons:

Even voor halftien vanmorgen vertoonden zich enkele rookwolkjes boven het dak der Ned. Herv. kerk alhier, en om halftien stond de kerk in volle vlam. Ook de toren raakte in brand. De ijlings toegesnelde brandweer van Burgh en Haamstede stond machteloos tegenover de ontzettende vuurzee, die door den aanwakkerenden wind nog toenam. Kerk en toren zijn geheel uitgebrand. Van de prachtige kerk, welker 250-jarige bestaan in November a.s. zou herdacht worden, het sieraad der gemeente en wegens haar interieur een attractie voor vreemdelingen, zijn alleen de naakte muren over. Het archief, enkele oude bijbels, de koperen luchter en het kerkzilver, behalve het zilveren doopbekken, konden gered worden. Het kunstig gebrandschilderde raam, de fraai besneden ambachtsheerenbank en de gebeeldhouwde preekstoel zijn door het vuur vernietigd. De marmeren gedenkteekens zullen zeer beschadigd blijken. Ongeveer 1 uur was men den brand meester. Kerk en toren waren verzekerd.

Omstreeks 10 uur stortte het dak van de kerk in, en kort daarop viel de spits van den toren naar beneden. Ook de klokken uit den toren zijn naar beneden gestort. Het uurwerk is blijven stilstaan op 7 minuten over tienen.

Van andere zijde wordt ons gemeld:

De oorzaak van den brand is zeer waarschijnlijk te wijten aan eenige loodgieters, die 's morgens nog in het kerkgebouw werkzaam zijn geweest. De gisteren afgebrande kerk te Burgh is van 1671-1674 gebouwd ter plaatse, waar vroeger een oude kerk stond, die eenige jaren vroeger grootendeels met den toren was ingestort. Stichter van deze nieuwe kerk was Pieter de Huybert, raadpensionaris van Zeeland, toentertijd ambachtsheer van Burgh. Ze was gebouwd in den vorm van een Grieksch kruis met lagere zijarmen. Inwendig had zij een doorloopend tongewelf met rozetten en steekkappen, houten bekleeding om den ingang (Ionisch, laatst der 17e eeuw). Het hierbij behoorende fronton met wagen was afgenomen en in de kerk geplaatst. Op de dakhoeken waren drie pijnappels geplaatst. De toren had één geleiding en daarboven een achtkant met open koepel en achtkant spitsje. De groote klok in den toren was in 1759 gegoten door Michael Everhard en Pieter van Belsen te Middelburg. Zij droeg de wapens van den toenmaligen ambachtsheer Nicolaas van Hoorn, burgemeester en raad der stad Vlissingen. In de kerk was een grafmonument voor Pieter de Huybert (1697) en voor J. de Huybert en Johanna (1701), beide door J. Blommendael. Voorts een muurtafel voor Anna Maria Velters, gehuwd met mr. Anthony de Huybert (1670); een dergelijk monumen. voor David de Huybert. met groot wapen (1719); graftafel voor Barbara Theodora, van Willigen, met groot wapen (1719). het laatste echter geschonden. In een der muren stond een geschilderd glasraam (laatst 17de eeuw) met de wapens van de Staten van Zeeland en de steden. Do heerenbank met wapen was van 1874.

Uit Nieuwe Rotterdamsche Courant, 17 April 1926.

De Ned. Hervormde Kerk te Burgh: De restauratie nadert de voltooiing.

Men schrijft ons: In September 1924 brandde, tengevolge van de onvoorzichtigheid van een loodgieter, zooals men zich zal herinneren, de Ned. Hervormde kerk te Burgh, in 1674 gebouwd en een zeer karakteristiek staal van Protestantschen kerkbouw, bijna geheel af. Slechts de naakte muren bleven staan en van het rijke interieur ging een deel, met name de fraaie preekstoel en heerenbank en een gebrandschilderd glasvenster, geheel te loor, terwijl de grafmonumenten van de familie De Huybert, werkstukken van de beeldhouwers J. Blommendaal en J.C. van Baurscheyt, jammerlijk werden beschadigd. De slanke toren verloor zijn achtkanten koepel en spits. Daartoe in staat gesteld door een ruime verzekering, konden de eigenaars van toren en kerk er toe overgaan, hun deerlijk gehavend bezit te herstellen. Zij droegen aan den architect Joh. Hoogenboom de restauratie op en deze nadert thans haar voltooiing, zoodat de kerk binnenkort weer in gebruik zal kunnen worden genomen.

De toren, oorspronkelijk ongeleed, hetgeen hem een niet te miskennen stijfheid verleende, is thans door het aanbrengen van twee waterlijsten in drie geledingen verdeeld en heeft hierdoor aan elegantie gewonnen. De vooruitspringende omgang is afgebroken en vervangen door een lijst als aan de kerk, met daarboven een gemetseld kopstuk en achtkante houten spits. Ook de nissen zijn van waterdorpels voorzien. De drie ingangspoorten, met spreuken op de architraaf, zijn gerestaureerd, terwijl onder den rondboog van den hoofdingang een rond raampje is aangebracht. Moeilijker was het herstel van de kerk, daar deze zooveel meer had geleden. Een nieuw dak en houten bekoepeling zijn aangebracht in plaats van het door den brand vernielde tongewelf. Een eenvoudig ameublement en een omgaande lambrizeering zijn aangebracht; de opstelling der banken en van den preekstoel is ongeveer dezelfde gebleven als vóór den brand. In den oostelijken gevel prijkt een gebrandschilderd venster, vervaardigd door den glasschilder Schillings. Van de vijf grafmonumenten der familie De Huybert is op advies van de Rijkscommissie voor de Monumentenzorg de graftafel van Anna Maria Velters (die met Mr. Anthonie de Huybert was gehuwd), die door het vuur bijna geheel was vernietigd, opgeruimd, Het grafmonument voor Pieter de Huybert, in 1697 vervaardigd door J. Blommendaal, wordt onder toezicht van dezelfde commissie door een bekwaam praktizijn zorgvuldig hersteld. In den toren is, ter vervanging van de versmolten klok, die in 1759 was gegoten door de Middelburgsen klokkengieters Michaël Everhard en Pieter van Belzen, een nieuwe klok aangebracht.

Externe links

Afbeeldingen

Voor de brand van 1924
De brand van 1924

Exterieur

Interieur

De volgende foto's zijn gemaakt op 07-11-2011, J.B.v.d.Bie, Oosterland (Zld).