Handelingen

Eindhoven, Catharinaplein 1 - Catharina

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Catharina
Genootschap: Rooms-Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Eindhoven
Plaats: Eindhoven
Adres: Catharinaplein 1
Postcode: 5611DE
Inventarisatienummer: 07413
Jaar ingebruikname: 1867
Architect: Pierre Cuypers (1827 - 1921)
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument
Monumentenbordje 2014.jpg
14635
Orgel: Gemeentelijk monument

Geschiedenis

opname 16-09-2006, Edward Ippel, Hoorn
opname 16-09-2006, Edward Ippel, Hoorn

Buitengewoon belangrijke neogotische kerk met uniek dubbeltorenfront, van twee in vele kleine details van elkaar verschillende torens. Vroeg hoofdwerk van Pierre Cuypers (1827 - 1921).

De niet georiënteerde R.K. Sint Catharinakerk heeft twee torens van elk 73 m. En wie heel goed kijkt zal zien dat beide torens niet precies hetzelfde zijn. De zuidelijke (linker) toren is een iets slankere toren. Het is de toren van de Zuiverheid van Maria. De noordelijke (rechter) toren is iets forser. Het is de toren van de Kracht van David. In de rechter toren bevindt zich sinds 1987 het Philips carillon uit 1966, dat oorspronkelijk in een moderne carillontoren in een park bij het Evoluon in Strijp stond (die carillontoren is in of kort na 1987 gesloopt).

De huidige St. Catharinakerk vervangt de middeleeuwse voorgangster die hier ter plaatse stond. Het is een driebeukige neogotische kruisbasiliek met dubbeltorenfront, waarvan de symboliek teruggrijpt op o.a. de Toren van David, de door de katholieke voorman J. Alberdinck Thijm gepropageerde middeleeuwse symboliek. Het ontwerp van Cuypers grijpt terug op de vroege en klassieke Franse gotiek en vormt daarmee het hoofdwerk in zijn eerste periode.

Door oorlogshandelingen beschadigd 1944, restauratie 1947, waarbij het interieur nogal is versoberd, b.v. de polychromering.

Het oorspronkelijke meubilair uit het atelier Cuypers & Stoltzenberg in Roermond is verloren gegaan. Na de herbouw zijn vele kleurrijke moderne glas-in-loodramen toegevoegd, onder andere van Charles Eyck, Pieter Wiegersma en Hugo Brouwer.

Belangrijk groot orgel (één van de grootste orgels in Nederland), waarop regelmatig concerten. In 2000 "Stadskerk St. Catrien". Tot ongeveer 2015 als parochiekerk van de Binnenstadsparochie Eindhoven in gebruik; vanaf ongeveer 2015, opheffing Binnenstadsparochie, in gebruik als kerk van de St. Jorisparochie.

Op 9 januari 2006 is begonnen met de eerste fase van de restauratie van de Sint Catharinakerk. Torens en voorgevel zijn gerestaureerd waarbij lei-, lood- en koperwerk is vervangen. Er is ook schilderwerk uitgevoerd. Eind 2006 hoopte men klaar te zijn. De tweede fase omvatte de restauratie van het interieur en in de derde fase ging het om de kap en alle gevels van het kerkgebouw.

Alle activiteiten in de Sint Catharinakerk zijn gedurende deze restauratie tijdelijk verplaatst naar de nabij gelegen Paterskerk. Tijdens de restauratie van het exterieur is een bijzondere vondst gedaan. Algemeen is wel bekend dat de huidige Catharinakerk, gebouwd tussen 1860 en 1867 naar een ontwerp van architect Pierre Cuypers (1827 - 1921), is voorafgegaan door een oudere kerk, die na de reformatie protestantse kerk is geworden, maar in 1807 is teruggegeven aan de katholieken. Vóór de torens van de huidige St. Catharinakerk is in 2002 de fundering gevonden van die oudere kerk. Die funderingen zijn nauwkeurig onderzocht, evenals de geraamten die ertussen gevonden zijn en die erop wijzen dat deze plek ook als begraafplaats is gebruikt. De funderingen blijven zichtbaar voor geïnteresseerden. Het is het plan om de meest interessante delen niet af te dekken met zand en bestrating maar met glas. Dan blijven die oude funderingen zichtbaar. Zie ook: [[1]].

In 2017 is aandacht besteed aan het 150-jarig bestaan van de St. Catharinakerk, o.a. met een tentoonstelling over de ontwerpen van architect P.J.H. Cuypers voor de kerk, en onderdelen van de vroegere kansel, in de kooromgang van de kerk.

Monumentomschrijving Rijksdienst

R.K. kerk van St. Catharina. Neogotische kruisbasiliek met twee torens, uit 1860-1867 door Pierre Cuypers (1827 - 1921), in 1945-1947 na oorlogsschade hersteld. In de inventaris een 16de eeuws houten beeldje van St. Catharina, schilderij: Aanbidding van de Herders van Abraham Bloemaert (1596-1651); geschilderde kruisweg, staties van Lucker en Dehoy.

Orgels

In 2017 is in het linker transept het historische (kleine) orgel geplaatst, dat zich van 1953 tot ± 2008 in de Don Boscokerk in Stratum bevond. Daarvandaan was het na sluiting van deze kerk overgeplaatst naar de nabij gelegen St. Gerardus Majellakerk, die later ook is gesloten. Wegens herbestemmingsplannen van die kerk is het terechtgekomen in de St. Catharinakerk.

  • Zaterdag 9 september 2017 officiële heringebruikname van het gereviseerde hoofdorgel.

Pastorie en kosterij

Links van de voorgevel van de kerk stond een grote, monumentale pastorie. Deze is begin jaren 1970 gesloopt.

Achter het rechter transept, aan de noordzijde van het koor, staat nog wel de (voormalige) kosterij. Deze is Rijksmonument nummer
Monumentenbordje 2014.jpg
518808.

Beschrijving kosterij

KOSTERSWONING bij Catharinakerk, gebouwd in 1871 in Neo-Gotische stijl door Pierre Cuypers (1827 - 1921).Verbouwd door architect De Bever. In 1978 gerestaureerd (Hoort bij bestaand monument nummer 14635).

Omschrijving

Tweelaags pand op een rechthoekige plattegrond, onder zadeldak waarvan de nok evenwijdig aan de straat loopt. De zijgevel telt drie traveeën, de voorgevel is slechts één travee breed. Het geheel is uitgevoerd in baksteen waarbij de zijgevel aan de straatzijde van een gepleisterde plint is voorzien. Het pand is van hoeklisenen voorzien welke boven de dakrand uitsteken en van een gebeeldhouwde hardstenen bekroning zijn voorzien. Onder de goot en over de gevels ter hoogte van de middenkalven van de ramen zijn baksteenlijsten zichtbaar. De deur bevindt zich in de kopse gevel, van de licht getoogde ramen zijn de bovenlichten gevuld met glas-in-lood. In de top van de voorgevel is een rond raampje aanwezig. Topgevels aan voor- en achterzijde worden bekroond door achtkantige uitkragende schoorstenen. Het pand is door een muur (in verlengde van zijgevel, parallel aan straat) met ezelsrug met de kerk verbonden.

Waardering

Het kosterswoonhuis is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de geestelijk ontwikkeling, namelijk de stichting van katholieke kerken als onderdeel van de katholieke herleving; het is tevens van belang belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de dienstwoning. Het object is van architectuurhistorisch belang door de stijl en de detaillering en de plaats in het oeuvre van de architect Pierre Cuypers (1827 - 1921). Het huis is van belang vanwege de architectonische gaafheid van het exterieur, het is van belang vanwege de architectuurhistorische en typologische zeldzaamheid ondermeer vanwege de sobere, maar verzorgde architectuur.

In de media

  • Uit Reformatorisch Dagblad, 24 januari 2006.

De gemeente Eindhoven is op 9 januari gestart met de eerste fase van de restauratiewerkzaamheden van de Catharinakerk. De werkzaamheden worden in drie fases (gedeeltelijk gelijktijdig) uitgevoerd. Aan de zuidzijde van de kerk is een bouwterrein ingericht. Omwonenden ondervinden weinig tot geen last van de werkzaamheden. Deze nemen ongeveer een jaar in beslag.

Tijdens de eerste fase, die tien maanden gaat duren, worden torens en voorgevel gerestaureerd, waarbij het lei-, lood- en koperwerk worden vervangen. Ook het schilderwerk wordt vernieuwd. De startdata van de tweede en de derde fase zijn nog niet bekend. In deze fases worden onder meer vloer, verwarming, gewelven en kap en gevels gerestaureerd.

De Catharinakerk, de stadskerk van Eindhoven, is een van de belangrijkste monumentale en beeldbepalende gebouwen van de stad. De rooms-katholieke kerk werd rond 1860 gebouwd en is sinds 1973 eigendom van de gemeente. Er worden onder andere tentoonstellingen en concerten georganiseerd. De kerk neemt straks een centrale positie in aan het nieuwe Catharinaplein.

  • Uit Eindhovens Dagblad', d.d. 19 juli 2013
Catharinakerk blijft kerk met mis

Katholieken uit Eindhoven en omgeving kunnen blijven kerken in de Catharinakerk in het centrum van de stad. Het bisdom heeft het besluit de kerk per 1 januari 2015 aan de eredienst te onttrekken, teruggedraaid. Volgens de woordvoerder van het bisdom was dat op verzoek van pastoor René Wilmink van de Eindhovense Sint Jorisparochie. Of dit betekent dat er in de kerk iedere zondag een eucharistieviering zal zijn, is nog niet duidelijk. De bisdom-woordvoerder kon ook niet vertellen of doop-, huwelijks- en uitvaartplechtigheden blijven plaatsvinden in de centrumkerk. De 'hoofdkerk' van de parochie is de Sint Joriskerk. Pastoor Wilmink was niet bereikbaar. Omdat er steeds minder gelovigen naar de kerk gaan en omdat het bisdom moest bezuinigen, wordt een groot aantal kerken in Eindhoven gesloten. Daarbij is het aantal parochies teruggebracht van elf naar twee. De Catharinakerk is sinds 1973 eigendom van de gemeente Eindhoven. Het parochiebestuur is huurder.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur

Glas-in-loodramen