Handelingen

Eindhoven, Sint Jorislaan 51 - Joris

Uit Reliwiki

Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: St. Joriskerk
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Eindhoven
Plaats: Eindhoven
Adres: Sint Jorislaan 51
Postcode: 5614AA
Inventarisatienummer: 07422
Jaar ingebruikname: 1885
Architect: Tulder, H.J. van (kerk); Gils, J. van (toren)
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument
Monumentenbordje 2014.jpg
14646

Geschiedenis

Buitengewoon indrukwekkende, georiënteerde neogotische kerk met hoge, beeldbepalende toren.

De stad Eindhoven annexeerde in 1920 een vijftal omliggende dorpen: Gestel en Blaarthem, Stratum, Strijp, Tongelre en Woensel. Het zijn nu stadswijken van Eindhoven. Op Gestel na waren de vier andere oude kerkdorpen. Op het plein voor de St. Joriskerk staat een annexatiemonument van Stratum uit 1919.

In Stratum stond een middeleeuwse katholieke kerk, gewijd aan de H. Georgius/Joris. Aanvankelijk ressorteerde de parochie van Stratum onder Woensel, maar vanaf 10 maart 1489 was Stratum een zelfstandige parochie. De Sint Joriskerk werd na de Reformatie de Gereformeerde (= Hervormde) kerk. En vanaf 18 februari 1796 was het weer de parochiekerk van Stratum. Deze kerk is opgeknapt en zelfs in 1847 vergroot. Toch volgde in 1887 afbraak. Op een andere plek was in 1884-1885 naar een ontwerp van H. J. van Tulder een zeer monumentale, grote, nieuwe Sint Joriskerk gebouwd. Op 21 september 1885 werd de nieuwe kerk geconsacreerd. In 1910-1911 zijn de hoge toren en de zijkapellen bijgebouwd, ontworpen door J. van Gils. Deze is met 87,5 meter de hoogste kerktoren in Eindhoven (vele oudere bronnen spreken van een hoogte van 96 m, maar dit klopt niet). De hoofdingang onderin de toren is rijk gedecoreerd met beelden.

opname JvN 21-01-1984
opname JvN 21-01-1984
opname JvN 16-02-2004
opname JvN 23-03-2009 gewelf in torenportaal
opname JvN 16-02-2004
opname JvN 16-02-2004
opname JvN 21-01-1984
opname JvN 23-03-2002

Monumentomschrijving Rijksdienst

St. Joris. 1884-1885 door H.J. van Tulder; toren en zijkapellen 1911 door J. van Gils. Driebeukige neogotische kruisbasiliek met achthoekige kruising en eenbeukig koor, geflankeerd door sacristieën, waarboven galerijen. Geprofileerde pijlers met kolonnetten en stergewelven. Hoogtepunt in het late werk van Van Tulder.

Hoogaltaar

Tijdens een "beeldenstorm" begin jaren 1960 is het houten hoogaltaar verwijderd en verloren gegaan. Eind jaren 1970 is ter vervanging een mooi zandstenen hoogaltaar geplaatst, afkomstig uit de begin jaren 1970 gesloten R.K. St. Martinuskerk in Utrecht.

Cultuur Historische Waardekaart Kerk

  • Bouwperiode: ca. 1884-1885(1865-1919)
  • Bouwstijl: Neo-Gotiek
  • Architect: Tulder, H.J. van, Gils, J. van
  • Gevels en Materialen: Baksteen, tandlijst en boogfries. Driebeukige kruisbasiliek. Koor 3/5 gesloten. Natuursteenbeelden en spuwers in portaal. Vierkante toren met blindnissen en galmgaten.
  • Vensters en Deuren: Spitsboogramen met maaswerk en glas-in-lood.
  • Dak en Bedekking: Samengesteld, lei.
  • Bijzonderheden: Toren en zijkapellen zijn in 1910-1911 door architect J. v. Gils gebouwd. Veel beeldhouwwerk aan kerk, opzij van het gebouw.

Gedenkteken 31-12-1919, laatste dag Stratum als zelfstandige gemeente. Met vermelding van de namen van het toenmalig bestuur en pastoor van de St. Jorisparochie. Beeldbouwer: W.A. Hoes. Sokkel van baksteen en natuursteen, smeedijzeren lantaren. Bronzen beeld Christus als Goede herder 1937. Brons op natuurstenen sokkel. Beelhouwer Termote.

N.B. Het mooie kerkhof van de St. Jorisparochie bevindt zich niet bij pastorie en kerk, maar in een ander blok verder naar het oosten, aan de St. Jorislaan.

Pastorie

  • Bouwperiode: 1915
  • Gevels en Materialen: Tweelaags baksteen.
  • Vensters en Deuren: Kruiskozijnen. Boven- en zijlichten deur in glas-in-lood.
  • Dak en Bedekking: Samgengesteld schilddak, lei.
  • Bijgebouwen: Muurtje, baksteen, met ezelsrug om tuin.

Orgels

Hoofdorgel

Het 3-klaviers hoofdorgel is gebouwd door Gebr. Vermeulen in 1932. Men bouwde een nieuw orgel in de bestaande orgelkassen, welke gebouwd zijn door gebr. Franssen in 1913. Het orgel is momenteel (2015) niet meer bespeelbaar.

Koororgel

Het koororgel is gebouwd door firma Maarschalkerweerd & Zn in 1898 voor de kapel in het Sint Josephziekenhuis te Deventer. In 1966 is het orgel overgeplaatst naar het koor van de H. Hartkerk in Eindhoven-Gestel. Sinds de sluiting van die kerk in 2013 staat het orgel in de Sint Joriskerk, achterin het rechter transept.

Externe links

Afbeeldingen

Korte toelichting: begin jaren 1980 stond de St. Joriskerk enkele jaren, vanuit het zuiden en zuidoosten, na afbraak van diverse gebouwen, uit de verte geheel "vrij". Op diverse opnamen uit die tijd is dit te zien. Later zijn hier kantoor- en appartementencomplexen gebouwd, waardoor het uitzicht uit de verte gedeeltelijk verloren is gegaan. Onverminderd staat het gehele complex van kerk en pastorie ook nu wel "vrij". Kerk en hoge toren zijn uit de verte goed boven de omringende nieuwbouw te zien.

Exterieur

Interieur

Tijdens restauratie 2004