Handelingen

Goes, Singelstraat 9 - Heilige Maria Magdalena

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Maria Magdalena
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Zeeland
Gemeente: Goes
Plaats: Goes
Adres: Singelstraat 9
Postcode: 4461HZ
Inventarisatienummer: 06476
Jaar ingebruikname: 1908
Architect: Margry, A.A.J. & Jos.; & Snickers, J.M.
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument
Monumentenbordje 2014.jpg
507881

Geschiedenis

Interessante late neogotische kerk met koepel en toren.

Eens per maand komt een groep van Oud-Katholieken bijeen in de R.K. Maria Magdalenakerk.

Monumentomschrijving Rijksdienst

Complex

Complex bestaande uit een Rooms-katholieke kerk, genaamd "Heilige Maria Magdalena" en een aangebouwde pastorie, in de jaren 1906 tot 1908 gebouwd naar ontwerp van de architecten J.M. Snickers en (de gebroeders) A.A.J. en Jos. Margry te Rotterdam. De kerk werd in neo-gotische stijl als kruisbasiliek uitgevoerd; de pastorie werd in Overgangsarchitectuur vormgegeven. Kerk en pastorie zijn door middel van een, als vergaderzaal gebouwd, tussenlid met elkaar verbonden.

Kerk

Bakstenen, neo-gotische kruisbasiliek met zijdelings geplaatste fronttoren en kapellen in de hoeken tussen koor en transept. Tussen 1906 en 1908 gebouwd naar ontwerp van de architecten A.A.J. Margry, Jos. Margry en J.M. Snickers.

Vanuit het koor is de min of meer vrijstaande sacristie bereikbaar. Het rijke en homogene interieur dateert grotendeels uit de bouwtijd. De muurschilderingen van de hand van Pieter Geeraerdts dateren gedeeltelijk uit de Tweede Wereldoorlog (triomfboogschildering), het werk werd na deze oorlog voortgezet en valt geheel onder de bescherming. Als verbinding tussen kerk en pastorie is een plat gedekt, verdiepingloos bouwdeel aangebracht waarin oorspronkelijk een vergaderzaal en momenteel de dagkapel zijn ondergebracht. De glas-in-loodramen van Pieter Geeraerdts in de huidige dagkapel dateren uit de jaren zestig van de twintigste eeuw en vallen als zodanig buiten de bescherming. Het orgel valt, wegens te weinig monumentale waarde, eveneens buiten de bescherming.

Plattegrond. Bron: Kerken in het Bisdom Breda, Auteur: Ton van Nijnatten. Uitgeverij: Buijten en Schipperheijn B.V. juni 2004.
opname 01-09-2009 foto. Edward Ippel. Hoorn.
opname 01-09-2009 foto. Edward Ippel. Hoorn.
opname 01-09-2009 foto. Edward Ippel. Hoorn.
Omschrijving

De kerk is geheel in baksteen uitgevoerd met een lantaarn op de viering en een ter linkerzijde geplaatste fronttoren; het koor is voorzien van een vijf vlaks sluiting waarin rijke gebrandschilderde ramen zijn aangebracht. Zowel de architectuur als de oorspronkelijke inrichting en afwerking zijn als eenheid in neo-gotische trant uitgewerkt. In enkele decoratieve interieurelementen in de kerk, met name glas-in-lood in de deuren, en in sterkere mate in de pastorie, is de invloed van de Art Nouveau herkenbaar.

Kerkgebouw

Het bouwwerk is geheel opgetrokken uit roodbruine, machinale baksteen in kruisverband met natuurstenen lijsten, blokken en afdekkingen. Met uitzondering van de topgevels zijn de gevels door lisenen in traveeën verdeeld waarbij elke travee voorzien is van een vensteropening. De frontgevel bezit een spitsboogvormige hoofd-entreepartij met twee stellen dubbele houten deuren in een zware gemetselde omlijsting van profielbaksteen. De tuitgevelachtige afsluiting wordt bekroond door een gietijzeren Magdalenabeeld uit 1896, afkomstig van de ingang van de oude kerk. De top van de entreepartij wordt geflankeerd door figuratieve tegeltableaus, die beide engelen voorstellen, vervaardigd in de plateelfabriek van Thooft en Labouchère te Delft. In de topgevel boven de entreepartij bevindt zich een fors natuurstenen rozetvenster waaronder een reeks van vier kleine spitsboogvensters is aangebracht. Links en rechts van de hoofdpoort bevinden zich vergelijkbare, maar kleinere neven entreepartijen, de rechter tevens bedoeld als entree voor de vergaderzaal c.q. dagkapel, de linker als entree voor de toren. De boogvullingen van de spitsboogvormige entree's zijn voorzien van cirkelmotieven. De zijgevels zijn boven de zijbeuken en boven de kapellen voorzien van cirkelramen. De topgevels van het transept zijn voorzien van forse, natuurstenen rozetramen waaronder een reeks van vier kleine spitsboogvensters is aangebracht. Alle glas-in-lood werk in de gevels is voorzien van eenvoudig geschilderd glas. Het koor is voorzien van vijf spitsboogvensters met gebrandschilderd glas-in-lood van atelier Nicolas & Zonen te Roermond, waarvan de voorstellingen betrekking hebben op de Eucharistie. De langsgevels worden afgesloten door houten gootlijsten op uitgekraagd siermetselwerk, de topgevels door een deklijst op een geaccentuurde rand van trapvormig metselwerk. Het schip en transept zijn voorzien van zadeldaken, het koor van een vijf-vlaks schilddak. De dakvlakken zijn alle gedekt met leien in maasdekking; de hoofddakvlakken zijn voorzien van kleine houten dakkapellen onder zadeldakjes met houtsnijwerk in de kozijnen en lijsten. De achtvlaks vieringlantaarn bezit per vlak een spitsboogvormig tweelicht met glas-in-lood en daarboven een frontonachtige afsluiting; het dak van de lantaarn is uitgevoerd als achtvlaks koepeldak, gedekt met leien en voorzien van een bol en kruisbekroning.

De links aan de voorgevel aangebouwde fronttoren heeft een vierkante plattegrond en is per gevel voorzien van raamreeksen van drie ramen op de twee eerste verdieping-nivo's en een enkel venster in het nivo daarboven. De bovenste geleding is voorzien van reeksen spitboogvormige galmgaten, geflankeerd door kleine, ronde hoektorentjes onder spitse, aangekapte en met koper gedekte daken. De bovenste vierkante geleding rust op een lijst van gekoppelde bogen en wordt tevens afgesloten door een lijst van gekoppelde bogen waarop een gemetselde balustrade en uurwerken in een vierzijdig vlak zijn geplaatst. De toren bezit een hoge, met leien gedekte achthoekige spits met ui-vormige bekroning, kruis en haan.

De rechts achter het koor gebouwde, verdiepingloze sacristie welke toegang tot het koor geeft, is voorzien van getoogde houten glas-in-lood ramen en een plat dak. De verbinding tussen pastorie en kerk bestaat uit een één laag hoge bakstenen tussenpartij met twee houten drielicht kozijnen in getoogde gevelopeningen. Het tussenlid is bereikbaar vanuit de pastorie en bezit tevens een eigen entree welke toegang geeft tot een hal tussen de kerk en de huidige dagkapel. De voorgevel wordt afgesloten door een gemetselde balustrade.

In het interieur overheerst het metselwerk uit rode verblendsteen als accentuering van de gestucte en later tevens beschilderde muurvlakken. Het schip is voorzien van een houten tongewelf met een band van zacht gekleurde schilderingen in neo-gotische trant aan de voet. De geboorte van het tongewelf bestaat uit een beschilderd cassettenplafond op een korbeelconstructie. Oorspronkelijk was de viering voorzien van een geheel beschilderde open lantaarn welke na verloop van tijd aan de onderzijde werd dichtgezet. Tussen de scheibogen en de rozetramen is een triforium van nissen aanwezig. Het koor bezit rijke glas-in-lood ramen en een gepleisterd vijf-vlaks straalgewelf. Gedeelten van de oorspronkelijk meer kleurige vloerbetegeling zijn vanwege verzakkingen vervangen door afwijkende tegels. Het verfijnd in neo-gotische trant uit Caensteen gebeeldhouwde hoogaltaar, de preekstoel, de koorhekken of communiebanken en het Maria-altaar werden, evenals de twee houten biechtstoelen in de ateliers van Margry en Snickers vervaardigd. De vaste eiken banken van meubelmaker Clement uit Goes behoren tot het oorspronkelijke meubilair. Nabij de entree is een, door een smeedijzeren hek afgesloten, doopkapel met doopvont aangebracht. Boven de entree aan de oostgevel is een zangtribune aangebracht, rustend op ronde, samengestelde en geklonken stalen kolommen. Uit de oude, vroeg negentiende eeuwse Katholieke kerk werden de heiligenbeelden, de kruisweg, het missiekruis en het oude hoofdaltaar, nu zijaltaar in een kapel, overgeplaatst.

De constructie van de beschoten kap van de kerk bestaat uit sobere, grotendeels naaldhouten, geboute spanten met schenkelstukken ten behoeve van de bevestiging van het houten gewelfplafond.

Waardering

Kerk van algemeen belang vanwege cultuurhistorische en architectuur- historische waarden van zowel interieur als exterieur en als belangrijk en functioneel onderdeel van het complex.

Pastorie

Pastorie, behorend bij, en door middel van een één laag hoog, plat gedekt tussenlid, verbonden met de naastgelegen Rooms-katholieke kerk. Het gebouw is gedeeltelijk onderkelderd. De pastorie en het tussenlid zijn uitgevoerd in overgangsarchitectuur. De pastorie is omstreeks 1908 gebouwd op de plaats van een waterstaatskerk welke na het gereedkomen van de huidige Rooms-katholieke Maria Magdalena kerk is afgebroken. Het gebouw is van forse afmetingen door de aanwezigheid van vergader- en logiesruimten in verband met de functie als dekenaat-centrum.

Omschrijving

Pastorie van twee bouwlagen hoog op rechthoekige plattegrond onder een afgeplat schilddak, geheel opgetrokken uit roodbruine machinale baksteen in kruisverband. De voorgevel bezit aan de rechter zijde een vooruitspringende gevelpartij met een afgeknotte topgevel welke wordt afgesloten door een gesloten attiekje tussen pinakels. In de topgevel domineert op de verdieping een drievlaks houten erker met gesneden kozijnwerk onder een met leien gedekt, gebogen dak dat is voorzien van een bekroning van ijzeren hekwerk. De erker wordt gesteund door consoles en een zware schoorconstructie in het midden. De erkerramen zijn voorzien van rijke glas-in-lood bovenlichten. In de geveltop en links op de verdieping houten schuiframen in rondboog gevelopeningen. Op de begane grond getoogde houten schuiframen. De centraal geplaatste entree bezit een tweelicht als bovenlicht onder een gedecoreerde natuurstenen latei. Daarboven een houten schuifraam eveneens met een latei, dat voorzien is van een cirkelraam als bekroning. De voorgevel wordt afgesloten door een houten gootlijst op uitkragend siermetselwerk. De achtergevel is voorzien van per twee bij elkaar geplaatste houten schuiframen. De middentravee bevat een achterdeur en daarboven op de verdieping een enkel schuifraam.

Aan de linker zijde van de achtergevel een platgedekte, serre-achtige uitbouw voorzien van glas-in-lood ramen, de bovenlichten uitgevoerd met gekleurd glas-in-lood met Art Nouveaumotieven. Het afgeplatte schiddak is gedekt met leien in maasdekking en op het voor- en achterschild voorzien van twee dakkapellen.

In het interieur resteren verschillende onderdelen uit de bouwtijd, onder meer op de begane grond stucwerk plafonds met Art Nouveau-trant motieven in de rechter voorkamer en de vergaderzaal daar achter. Uit de bouwtijd zijn voorts de meeste paneeldeuren met omlijstingen bewaard gebleven. Vanuit de dwarsgang naar het tussenlid is de kelder met wijnkelder bereikbaar welke is voorzien van een plafond met troggewelfjes tussen stalen binten. Het relatief kleine trappenhuis bezit een trap met gesneden balusters en gedraaide houten spijlen. Op de verdieping onder meer diverse kamers met houten lambris, sobere marmeren schouwen en stucplafonds met vrij eenvoudige motieven en lijsten. De rechter voorkamer en de aangrenzende tussenkamer worden verbonden door een zware schuifdeuren-pui. De verdieping bevat een groot aantal kamers aan weerskanten van de centrale gang.

Het schilddak met plat gedeelte is uitgevoerd als beschoten kap met eenvoudige grenen spanten.

Mechanisch smeedijzeren torenuurwerk, in 1624 vervaardigd door Jan Thomasz. van den Brant uit Delft, speelwerk door Jan Claesz. Backer. Mechanisch torenuurwerk, Eijsbouts, elektrische opwinding.

Waardering

Complex

Complex van Rooms-katholieke kerk en pastorie van algemeen belang vanwege cultuurhistorische waarden en architectuurhistorische waarden van zowel interieur als exterieur en van ensemblewaarden vanwege het belang voor het aanzien van de stad.

Kerk

Kerk van algemeen belang vanwege cultuurhistorische en architectuur- historische waarden van zowel interieur als exterieur en als belangrijk en functioneel onderdeel van het complex.

Pastorie

Pastorie van algemeen belang vanwege cultuurhistorische waarde en als architectonisch interessant en functioneel onderdeel van het complex.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur