Handelingen

Hallum, Kerkpad 1 - Grote- of Sint Maartenkerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Grote- of Sint Maartenkerk
Genootschap: Protestantse Gemeente Mariëngaarde Hallum
Provincie: Friesland
Gemeente: Noardeast-Fryslân
Plaats: Hallum
Adres: Kerkpad 1
Postcode: 9074BX
Inventarisatienummer: 09003
Jaar ingebruikname: 12 e
Architect:
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 15618

Geschiedenis

De kerk bezit een 18e eeuwse preekstoel, rijk gesneden met bijbehorende trap, achterschot, klankbord, doophek; drie herenbanken, groot orgel uit 1811, drie rouwborden en een groot aantal (onzichtbare) grafzerken. Klokkenstoel met gelui van twee klokken, waarvan één van G. van Wou en J. ter Steghe, 1542, diam. 140,5 cm., en één van J. Noteman, 1648, diam. 120 cm.

Toren 1806, met aanbouwen.

De GK van Hallum en de Hervormde gemeente Hallum-Hijum-Finkum hebben een protestantse gemeente gevormd. Wisselend gebruikt men beide kerkgebouwen. De nieuwe gemeente draagt de naam van Mariëngaarde, genoemd naar het klooster dat hier stond en in 1163 was gesticht door abt Freark fan Hallum. (55-06)

Monumentomschrijving Rijksdienst

Herv. Kerk. Grote gotische dorpskerk op door ringweg omgeven kerkhof, bestaande uit zes traveeën lang schip met vijfzijdige koorsluiting in 1877 vernieuwd, aanbouwen aan de vierde travee aan noord- en zuidzijde, waarvan die aan de zuidzijde door zadeldak tegen topgevel, die aan de noordzijde door zelfstandig dak door spits torentje bekroond, gedekt worden.

Aan de noordzijde zeer rijke omlijsting van de vensters en klimmend boogfries aan de uitbouw, die overigens ook zeer oud tufstenen muurwerk vertoont en een restant van een oudere kerk kan zijn.

In drie geledingen opgaande toren uit 1806.

De kerk bezit een 18e eeuwse preekstoel, rijk gesneden met bijbehorende trap, achterschot, klankbord, doophek; drie herenbanken, groot orgel uit 1811, drie rouwborden en een groot aantal (onzichtbare) grafzerken. Orgel met Hoofdwerk en Rugwerk in 1810 door A. van Gruisen gemaakt. In 1871 uitgebreid met een vrij Pedaal door W. Hardorff. Klokkenstoel met gelui van twee klokken, waarvan één van G. van Wou en J. ter Steghe, 1542, diam. 140,5 cm., en één van J. Noteman, 1648, diam. 120 cm.

Orgel

In 1804 ging het door A.A. Hinsz gebouwde orgel van deze kerk bij het instorten van de kerktoren verloren. Het huidige orgel is in 1811 gebouwd door de firma A. van Gruisen & Zonen (Leeuwarden). In 1871 breidt W. Hardorff (Leeuwarden) het instrument uit met een zelfstandig pedaal, wijzigt de dispositie van de manualen en levert een nieuwe balg. De firma L. van Dam & Zonen (Leeuwarden) wijzigt de dispositie verder in 1909. In 1931 restaureert de firma Bakker & Timmenga (Leeuwarden) het orgel. In 2003 restaureren zij windladen en windvoorziening van het orgel. Op 6 juni 2003 werd het weer in gebruik genomen.

Dispositie
  • Hoofdwerk (manuaal 1): Prestant 16' discant - Bourdon 16' - Prestant 8' - Roerfluit 8' - Violoncel 8' (1909) - Octaaf 4' - Speelfluit 4' - Quint 3' - Octaaf 2' - Mixtuur 1⅓' 2-4 sterk bas/discant - Cornet 4' 3 sterk discant - Trompet 8' bas/discant.
  • Rugwerk (manuaal 2): Holpijp 8' - Fluit travers 8' discant - Viola di Gamba 8' (1909) - Céleste 8', vanaf c (1909) - Prestant 4' - Fluit d'amour 4' - Nassat 3' - Woudfluit 2' - Dulciaan 8'.
  • Pedaal: Subbas 16' - Octaafbas 8' - Octaaf 4' - Basson 16'.
  • Koppelingen: Hoofdwerk aan Pedaal - Manuaalkoppeling.
  • Tremulant gehele werk.

Mechanische sleepladen. Manuaalomvang: C-f3. Pedaalomvang: C-d1. Toonhoogte: a1 = 428 Hz. Winddruk: 70 mm. WK.

Op vrijdag 24 oktober is het Van Gruisen-orgel in de Sint Maartenkerk van de Protestantse Gemeente Mariëngaarde in Hallum opnieuw in gebruik genomen. Het instrument uit 1811 werd gerestaureerd door orgelmakerij Bakker en Timmenga te Leeuwarden.

Toen in 1804 de kerktoren van de Sint Maartenkerk in Hallum instortte, ging ook orgel van Hinsz uit 1768 verloren. Na herstel van de kerk bouwde Albertus van Gruisen uit Leeuwarden in 1809/1811 het huidige instrument. Het tweeklaviers orgel 22 stemmen en aangehangen pedaal. (artikel:Orgelnieuws)

Externe links


Afbeeldingen

Exterieur

Interieur