Handelingen

Oisterwijk, Poirtersstraat 3 - Kapel Catharinenberg

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam object:
Genootschap:
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Oisterwijk
Plaats: Oisterwijk
Adres: Poirtersstraat 3
Postcode: 5061BG
Inventarisatienummer:
Jaar ingebruikname:
Architect: (c) J. van der Valk, Tilburg
Huidige bestemming: buiten gebruik
Monument status: geen



Geschiedenis

Oisterwijk - Catharinenburg (midden rechts)

De geschiedenis van klooster Catharinenberg gaat terug tot het jaar 1451, naar het klooster voor Vrouwen van de Derde Orde van de Franciscanessen, toegewijd aan de H. Catharina. Het was een rijk klooster met landerijen, pachten en cijnzen in bijna alle plaatsen in de omgeving, o.a. in Vught en Moergestel, maar ook in het veel verderaf gelegen Herentals en Hoogstraten.

Catharinenberg werd rond 1570 bewoond door 28 zusters. In deze periode werden kinderen opgevoed, voornamelijk meisjes, in de hoop hen later in de kloostergemeenschap te kunnen opnemen. In februari 1573, tijdens de Tachtigjarige oorlog, werden verschillende inwoners van Oisterwijk door de geuzen vermoord of gevangen genomen. Klooster Catharinenberg en 150 huizen werden door hen in brand gestoken. De zusters vluchtten naar ’s-Hertogenbosch.

Rond 1617, tijdens het 12-jarig bestand in de oorlog tussen de Staatse en Spaanse troepen, werd het Oisterwijkse klooster herbouwd.

In 1648 kwam de Meierij in Staatse handen en werd de openbare beoefening van de katholieke godsdienst verboden.

In 1731 werden de toen nog aanwezige zusters verdreven en vestigden zij zich in de katholieke enclave Baarle Hertog. Catharinenberg wordt dan o.a. bewoond door kapitaalkrachtige hervormde lieden, waaronder dominee Petrus de Lange.

De komst van Lodewijk Napoleon in 1794, was een eerste aanzet tot verbetering van de situatie voor de katholieken. De intrek van 9 zusters uit Oirschot op 2 mei 1844 in het “oude Catharinenberg” werd hierdoor mogelijk. Een van hun eerste initiatieven betrof het katholieke onderwijs in Oisterwijk. Er werd een z.g. armenschool gesticht in de stallen van de oude kloosterboerderij. Oisterwijk had op dat moment al drie scholen, maar deze waren protestant of openbaar.

In 1876 en in 1910 werd het complex flink uitgebreid. Dat laatste jaar met o.a. een kapel, geschonken door de bevolking.

In 1985 werd het oude klooster afgebroken en twee jaar later opende een nieuw klooster zijn deuren: het verzorgingshuis voor de Zusters Franciscanessen.

In de jaren daarna groeide in Oisterwijk de behoefte aan verzorgd wonen voor ouderen. De Zusters Franciscanessen stelden een deel van hun huisvesting beschikbaar, om die behoefte mee in te vullen.

Amaliazorg bouwde het klooster vervolgens om tot een klein maar modern woonzorgcentrum.

  • 2018 De laatste 5 zusters zijn verhuisd naar Moederhuis Nazareth in Oirschot. De kapel is buiten gebruik gesteld en "ontmanteld".

Orgel

Het orgel is gebouwd door P. J. Vermeulen c.a. 1910.

Harmonium

In de toegangshal naar de kapel staat een harmonium van firma Mason Hamlin uit Boston, Suite 110 nr. 209147.

In de media

  • Uit BNDeStem, d.d. 14 juni 2018

Nog even en alle zusters van de Catharinenberg zijn weg uit Oisterwijk

Voor klooster Catharinenberg in Oisterwijk breekt een nieuw tijdperk aan. De vijf allerlaatste zusters die er nu nog wonen, verhuizen in de eerste week van september 2018 naar klooster Nazareth in Oirschot. Dat is het moederhuis van de orde Zusters Franciscanessen. De verhuizing van dit vijftal betekent dat er na een onafgebroken periode van 174 jaar (1844-2018) een einde komt aan bewoning van Catharinenberg door zusters. Volgens Brigitte Oosterwijk van de kloosterleiding, als leek in dienst van de orde, heeft het vertrek van de zusters verschillende gevolgen. Zo kan in de naam van het complex aan de Poirtersstraat het begrip 'klooster' verdwijnen. Die nieuwe naam wordt Amaliazorg, locatie Catharinenberg. Het vijftal zusters dat Oisterwijk verruilt voor Oirschot, bestaat uit twee tachtig - en drie negentigplussers. Van dit kwintet is voor Oisterwijkse inwoners zuster Maria (Theodata) waarschijnlijk de bekendste. In de tijd van pastoor Marks was zij gastvrouw/huishoudster in de Joannes-pastorie aan De Lind. Haar vier medezusters, Gaudentia, Emma, Henriëtte en Clementine, werkten in de zorg en het onderwijs.

Kapel

Het verdwijnen van de zusters heeft ook gevolgen voor de uit 1910 daterende kloosterkapel. ,,Die wordt aan de eredienst onttrokken", weet Oosterwijk. Anders gezegd: de kapel gaat op slot. De allerlaatste mis is er zondag 26 augustus 2018. Het nieuws zal slecht vallen bij de groep ex-Levenskerkers die na de sluiting van hun kerk in de kapel van Catharinenberg een alternatief hadden gevonden. De diensten in de kapel waren ook toegankelijk voor buitenstaanders.

Volgens Oosterwijk heeft de eigenaar van Catharinenberg, Amaliazorg, plannen om de kapel in gebruik te nemen als kantoor voor de eigen organisatie. De kloostergang waar nu nog de laatste zusters wonen, wordt waarschijnlijk ingericht als een afdeling van 'Amalia Thuis'. Dat is een zorgconcept voor mensen die wel verpleeghuiszorg nodig hebben, maar nog niet thuishoren op een gesloten afdeling.

Ook de zogenaamde 'villa', het oudste gedeelte van Catharinenberg aan de kant van de Poirtersstraat, gaat Amaliazorg volgens de laatste plannen zelf in gebruik nemen. Het kerkhof van de zusters blijft bestaan tot 2027. In een van de kloostergangen hangt een lijst die vermeldt dat er van 1844 tot dit jaar 265 zusters op Catharinenberg zijn overleden. Maar er hebben er meer gewoond. Niet altijd bleven de religieuzen er voor hun hele leven omdat ze, zoals de vijf hierboven, verplaatst werden naar een ander klooster.

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur

Orgel en harmonium