Handelingen

Overschild, Graauwedijk 61 - Dorpskerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Dorpskerk
Genootschap: PKN Ned Hervormd
Provincie: Groningen
Gemeente: Midden-Groningen
Plaats: Overschild
Adres: Graauwedijk 61
Postcode: 9613PA
ID nummer: 01146
Jaar ingebruikname: 1880
Architect:
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 513601


Geschiedenis

De kerk is op 8 november 2002 overgedragen aan de Oude Groninger Kerken. Het was de 50ste kerk die deze stichting verwierf. (49-03)


Monumentomschrijving Rijksdienst

ZAALKERK in sobere Waterstaatsstijl uit 1880 opgetrokken in een roodbruine baksteen op een iets uitspringend trasraam van roodbruine klinkers. Het aan de achterzijde (zuidoost) afgewolfde zadeldak, dat gedekt is met een zwarte Friese golfpan, heeft een gietijzeren goot op gemetselde klossen. De voorgevel (noordwest) met op de hoeken doorgetrokken pilasters met een gepleisterde afdekplaat, heeft in het midden een iets uitgebouwd torendeel dat wordt afgesloten door een plat dak met kroonlijst en rondom een houten opgewerkt hek; op het dak prijkt een houten torentje met ingesnoerde spits, bedekt met singels (oorspronkelijk leien) en bekroond door een windwijzer met vergulde haan. In het torendeel bevindt zich de hoofdentree bestaande uit een met stucwerk omlijste, dubbele paneeldeur met bovenin twee gietijzeren panelen, onder een halfrond gietijzeren bovenlicht met decoratieve roedenverdeling; voor de deur een aangesmeerde stoep (drie treden); boven de deur een gevelsteen met ""Hervormde Kerk, gebouwd 1880"", een gietijzeren rondboogvenster met roedenverdeling en in de top een ijzeren roosvenster. Aan weerszijden van de hoofdentree bevindt zich een rondboogvenster met een driehoekig gepleisterd vlak erboven. De beide zijgevels worden geleed door vijf gemetselde steunberen en vier gietijzeren rondboogvensters onder een uitspringende rollaag. De achtergevel heeft op beide hoeken een steunbeer en wordt geleed door vier pilasters, waarvan die op de hoeken zijn doorgetrokken; middenin de topgevel bevindt zich een gietijzeren roosvenster.

De CONSISTORIE is via een platte, deels in rode baksteen en deels in hout (niet origineel) opgetrokken hals verbonden met de achtergevel van de kerk. De consistorie bestaat uit bruinrode baksteen en heeft een met sneldekpannen (niet origineel) gedekt zadeldak en een deels vernieuwde goot op gemetselde klossen. De oostgevel heeft vijf T-vensters met bovenlicht met twee verticale roeden en een dichtgemetselde deuropening (niet origineel); de zuidgevel twee T-vensters en in de topgevel een ijzeren roosvenster; de westgevel drie dichtgemetselde vensteropeningen (oorspronkelijk T-vensters) en een deur (vernieuwd). Zowel deur als vensters hebben een rollaag als afsluiting.

In het INTERIEUR van de kerk zijn ondermeer van belang: de houten preekstoelkuip met aan één zijde een trap met decoratieve gietijzeren stijlen; het zeskantige klankbord; de houten lambrizering; de twee rijen houten kerkbanken; de kerkeraadsbanken links en rechts van de preekstoel; de houten orgeltribune met balustrade met decoratieve gietijzeren spijlen, steunend op twee ronde, gemarmerde houten zuilen; de orgelkas; het gepleisterde tongewelf met ijzeren trekstangen; het voorportaal met houten wanden en paneeldeuren.

Waardering

Nederlands hervormde zaalkerk uit 1880 met aangebouwde consistorie uit 1920 van algemeen vanwege cultuur- en architectuurhistorische waarde

  • als gaaf voorbeeld van een hervormde kerk uit 1880 in de provincie Groningen
  • vanwege de sobere, doch verzorgde vormgeving in Waterstaatsstijl
  • vanwege het nog vrijwel gave interieur
  • vanwege de functionele en ruimtelijke relatie met de ernaast gelegen pastorie
  • vanwege de karakteristieke ligging aan de doorgaande weg, midden in het dorp


Gebouwomschrijving SKKN

In de loop van de negentiende eeuw breidde Overschild (of naar de oude naam: Over 't Schild) zich relatief snel uit, en ontstonden twee kerkgebouwen, de Christelijke Gereformeerde kerk in 1879 en de Hervormde Kerk welke op 8 augustus 1880 in gebruik werd genomen. Het dorp telde in die tijd 96 huizen met enkele honderden inwoners, die bestuurlijk tot de gemeenten Schildwolde, Ten Boer en Loppersum behoorden. In 1862 was de eerste openbare lagere school in het dorp verrezen, in welk gebouw sinds 1864 door de Hervormde predikanten der omliggende kerken, van wie gemeenteleden te Over 't Schild woonden, des zondags in de dienst werd voorgegaan en waar door de week catechisaties werden gegeven. V��r die tijd kerkten de inwoners van Over 't Schild in de omliggende plaatsen. In 1926 werd een consistorie aangebouwd aan de kerk. Noch van deze bouw, noch van de oorspronkelijke kerkbouw zijn de ontwerpers bekend. Tegenwoordig vormen de Hervormde kerken van Hellum, Schildwolde en Overschild een gezamenlijke gemeente, waar de diensten afwisselend in deze drie dorpen gehouden worden. Het aantal Gereformeerden te Overschild is zo gering, dat die in plaats van samen met de Hervormden ��n SoW-gemeente te vormen, zich hebben aangesloten bij naburige Gereformeerde Kerken, m.n. die van Ten Post. Ook te Schildwolde is geen sprake van SoW-kerkvorming. De Hervormde predikant woont in het hoofddorp, Schildwolde. Het interieur van de kerk te Overschild, bevindt zich geheel in de staat van de bouwtijd. De Hervormde kerk van Overschild is op 8 november 2002 overgedragen aan de Stichting Oude Groninger Kerken (opgericht 1969). Dit was de de vijftigste kerk van de stichting. Het gebouw blijft echter beschikbaar voor het houden van kerkdiensten en andere kerkelijke bijeenkomsten.

Entourage De kerk staat op een eigen stuk grond aan de doorgaande weg, die het dorp in twee�n snijdt. Aan de achterzijde bevindt zich een catechisatiekamer, die eveneens in 1880 is gebouwd, een vergader- annex jeugdruimte, met keuken en toilet. Dit bijgebouw heeft geen nooduitgang, waarschijnlijk omdat het precies op de erfafscheiding staat. De trap naar het orgel bevindt zich in de entree, direct rechts naast de voordeur. De wankele ladder naar de toren begint op het orgelbalkon.


Het orgel

Het orgel is gebouwd door Mense Ruiter in 1945. Het werd gebouwd als huisorgel. In 1952 is het orgel overgeplaatst naar de Hervormde kerk in Overschild en achter een schijnfront geplaatst.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur