Handelingen

Ter Apel, Boslaan 3 - Kloosterkerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Kloosterkerk
Genootschap: PKN Ned. Hervormd
Provincie: Groningen
Gemeente: Westerwolde
Plaats: Ter Apel
Adres: Boslaan 3
Postcode: 9561LH
Inventarisatienummer: 01244
Jaar ingebruikname: 15e
Architect:
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument
Monumentenbordje 2014.jpg
37457

Geschiedenis

Historische kerk met dakruiter.

Het dorp Ter Apel is ontstaan bij een klooster, dat vanaf de 13e eeuw een voorwerk van de Premonstratenzers is geweest en vanaf 1465 een klooster van de orde van het Heilige Kruis. Dit duurde tot 1594, toe het klooster in het kader van de reformatie werd gesloten.

Monumentomschrijving Rijksdienst

Kloostercomplex. In zwaar geboomte gelegen complex van om een pandhof gegroepeerde drie vleugels, waarvan de zuidelijke door de hooggotische kapel gevormd wordt, thans Hervormde Kerk. Langs de pandhofzijde van de noordvleugel en oostvleugel alsmede langs een gedeelte van de kapel loopt de overwelfde kruisgang. Het oostelijk gedeelte van de noordelijke vleugel is verhoogd boven een door kruisgewelven overkluisde kelder. Over de zaal een balkenplafond met laat-gotisch geschilderd maaswerk en een arkelvormig uitgebouwd venster gedateerd 1554. In de kerk rijkgebeeldhouwd stenen oxaal. In het koor omlijsting en onderbouw van een sacramentshuis, driezijdig gestoelte van natuursteen eiken koorbanken met snijwerk en enig decoratief schilderwerk; preekstoel uit 1711 vervaardigd door Anthoni Verburgh; offerblok XVII. Eenklaviers orgel (Rijksmonument) van de Gebr. Van Oeckelen uit 1905. Altaarmensa en vele grafzerken. De oostvleugel bevat de z.g. Stadskamer waarvan de zoldering opengewerkte laatgotische panelen gehad heeft waarvan er nog enkele over zijn. Gestucte schoorsteenboezem met wapen van de stad Groningen XVIIIb; bij de restauratie aangebrachte schoorsteenmantel; bij de schoorsteen passende kastenwand. In een westelijker vertrek van de noordvleugel een laatgotische schouw. Tot de oude inventaris zal het klokje behoord hebben, gedateerd 1503.

De oorspronkelijke gewelven zijn in 1837 gesloopt; tevens is toen de dakruiter vernieuwd. Bij de restauratie van 1932-1933 onder leiding van C.L. de Vos tot Nederveen Cappel werden nieuwe netgewelven en venstertraceringen aangebracht. Het zandstenen oksaal, daterend uit de vroege 16de eeuw, verdeelt de kerk in een lekenkerk en een priesterkoor. Tot 1931 werden de diensten gehouden in het priesterkoor, na de restauratie is het schip als kerkzaal in gebruik.

Het gehele kloostercomplex is gerestaureerd in de afgelopen jaren. In 1755 verdween de westelijke vleugel. De Rijksdienst voor de Monumentenzorg stond niet toe dit deel als een reconstructie te herbouwen. Het ontwerp van de Deense architecten Finn Larsen en prof. Johannes Exner, een glazen bouwsel omhuld met rode baksteen, mocht wel. Maar niet iedereen staat te juichen over deze oplossing. De restauratie en de uitbreiding van het Klooster zijn afgerond. Geen officiële ingebruikname op 23 oktober 2002 maar een symposium 'Markante meetpunten in de architectuurgeschiedenis'. Bij de ingebruikname van de westvleugel verscheen het boekje Klooster ter Apel - Verleden en toekomst. (48-02/49-03)

Orgel

Het orgel (Rijksmonument) is in 1905 vervaardigd door de firma Gebr. Van Oeckelen (Glimmen). In 1932 wordt het gerestaureerd door de firma Valckx & Van Kouteren & Co. (Rotterdam), die het ook met twee registers uitbreidt. In 1995 restaureert de firma Mense Ruiter Orgelbouw (Zuidwolde/Gn.) het en vervangt de twee registers uit 1932 door andere, waaronder een uit Assen afkomstige Van Oeckelen-Trompet uit 1884.

Dispositie
  • Manuaal: Bourdon 16' - Prestant 8' - Holpijp 8' - Octaaf 4' - Fluit 4' - Woudfluit 2' - Cornet 8' 5 sterk discant (1995) - Trompet 8' (1884).
  • Pedaal: aangehangen.

Mechanische sleeplade. Manuaalomvang: C-f3. Pedaalomvang: C-a. Toonhoogte: a1 = 435 Hz. Winddruk: 76 mm. WK.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

De volgende foto's zijn alle gemaakt door André van Dijk (Veenendaal).

Interieur

De volgende foto's zijn alle gemaakt door André van Dijk (Veenendaal).