Handelingen

Utrecht, Bollenhofsestraat 138A - Nieuwe Kerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Nieuwe Kerk
Genootschap: PKN Ned. Hervormd
Provincie: Utrecht
Gemeente: Utrecht
Plaats: Utrecht
Adres: Bollenhofsestraat 138A
Postcode: 3572VN
Jaar ingebruikname: 1910
Architect: Posthumus Meyjes, C.B.
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Gemeentelijk monument


Geschiedenis

De Nieuwe Kerk werd in 1910 gebouwd. Het was de eerste hervormde kerk die in de stad Utrecht gebouwd werd. Tijdens de Reformatie werden de gothische binnenstadskerken bijna alle ingericht voor de protestantse eredienst. De Catharinakerk aan de Lange Nieuwstraat werd in de 19de eeuw teruggegeven aan de Rooms Katholieke Kerk, die hem in gebruik genomen heeft als kathedraal. Door de uitbreiding van de stad waren de binnenstadskerken niet meer toereikend en besloot men in de wijk Wittevrouwen een nieuwe kerk te bouwen. Vandaar dus de nu wat merkwaardige klinkende naam voor één van de oudste niet-gotische kerken van Utrecht.

De kerk werd gebouwd naar een ontwerp van architect Posthumus Meyjes. Hij gold en geldt nog als een bijzonder bouwwerk. Hij staat ook op de gemeentelijke monumentenlijst van de stad Utrecht.

De oorspronkelijke kerk kon ongeveer 1100 kerkgangers herbergen. Door de nieuwe ontwikkelingen op kerkelijk gebied was hij op den duur veel te groot. In 1962 begon men een actie voor verbouwing van het interieur de kerk, die volgde in 1963-64 en werd ontworpen door de architect Gijs (N.G.) van der Leck. Op 13 maart 1964 nam men het gebouw weer in gebruik. Bij deze verbouwing, welke architectonisch nou niet direct een geweldige ingreep was, werd een wand geplaatst voor een van de zijbeuken en werd het liturgisch centrum voor deze wand geplaatst. Hierdoor werd het interieur van de kerk een kwartslag gedraaid. De maximale capaciteit van de kerk is daarmee beperkt tot ca. 500 bezoekers.

Begin 1980-er jaren stond de kerk op de nominatie om afgestoten te worden. In 1980 is het 70-jarig bestaan gevierd, omdat men vreesde de 75 jaar niet te halen. Gelukkig is dat allemaal anders gegaan. Sinds het begin van de 1990-er jaren neemt het kerkbezoek weer toe. Door de vroegere sluitingsplannen was er lang niets aan groot onderhoud gedaan. In veel opzichten was de kerk een bouwval. Een restauratieplan werd opgesteld door het architectenbureau Van Hoogevest. Dit architectenbureau heeft ook de restauratie van de oude binnenstadskerken begeleid. In 1996 heeft de restauratie van de Nieuwe Kerk plaats gevonden.

In 2015 vindt opnieuw een verbouwing aan het liturgisch centrum plaats. Architect Steven van Kooten* heeft hiervoor een ontwerp gemaakt waarbij het nieuwe liturgisch centrum goed aansluit bij de rest van het gebouw, maar toch ook praktisch is en aansluit bij de eisen van deze tijd. Tijdens deze verbouwing wordt ook een doopbad in de kerk geplaatst, een unicum voor een protestantse kerk in Nederland.

De toename in het kerkbezoek die in je jaren '90 is ingezet is in het eerste decennium van de 21e eeuw voortgezet. In 2017 komen er wekelijks 350-400 bezoekers in de kerk en bij bijzondere diensten zit de kerk regelmatig vol.

Gebouwomschrijving SKKN

In 1897 vond men het in Utrecht opportuun tot oprichting te komen van een zevende hervormde kerk in de stad. Men vroeg aan de lokale architect D. Kruijff advies betreffende de locatie. Twee jaar later werd Kruijff gevraagd een ontwerp te maken. Het gevolg was dat men hierop een prijsvraag wilde uitschrijven, maar uiteindelijk besloot men om toch direct C.B. Posthumus Meyjes hiervoor te vragen. Tot drie maal toe werden nieuwe ontwerpen geleverd, die vooral om financi?le reden blijkbaar geen doorgang vonden. In 1909 kwamen de nieuwste tekeningen en besloot men tot de bouw, die in januari 1910 begon. De Nieuwe of ook wel Bollenhofse Kerk is in romaanse stijl opgetrokken en heeft de plattegrond van een kruiskerk. In 1962 begon men een actie voor verbouwing van de kerk, die volgde in 1963-64 en werd ontworpen door de architect Gijs (N.G.) van der Leck. Op 13 maart 1964 nam men het gebouw weer in gebruik. Verdere verbouwingen vonden plaats in 1973-74 en 1996-97.

Orgel

Het orgel is in 1913 gebouwd door de firma J. de Koff (Utrecht). In 1979-1980 wordt het gerestaureerd door de firma Flentrop Orgelbouw (Zaandam). Adviseur is dan Dr M.A. Vente.

Dispositie
  • Hoofdwerk (manuaal 1): Bourdon 16' - Prestant 8' - Roerfluit 8' - Violon 8' (C-H in Roerfluit) - Octaaf 4' - Quint 2⅔' - Octaaf 2' - Mixtuur 2' 3-4 sterk - Cornet 8' 3-5 sterk, vanaf gis - Trompet 8'.
  • Zwelwerk (manuaal 2): Holfluit 8' - Gemshoorn 8' - Salicet 8' - Viola di Gamba 8' (C-H in Salicet) - Vox céleste 8', vanaf c - Salicet 4' - Flûte harmonique 4' - Woudfluit 2' - Clarinet 8'.
  • Pedaal: Subbas 16' - Octaafbas 8' - Bourdon 8' - Fagot 16'.
  • Koppelingen: Hoofdwerk aan Pedaal - Zwelwerk aan Pedaal - Zwelwerk aan Hoofdwerk.

Mechanische sleepladen. Manuaalomvang: C-f3. Pedaalomvang: C-d1.

In de media

Uit Nieuwe Rotterdamsche Courant, 27 December 1910.

Men schrijft ons: Eenigszins van den hoofdweg, doch juist midden in de wijk, voor welker bewoners het nieuwe kerkgebouw in de eerste plaats dient — aan de Bollenhofsche straat achter de Poortstraat — ligt het nieuwe, zevende groote kerkgebouw der Ned. herv. gemeente.

Zondert men de z.g.n. Vaartkerk aan den Jutfaaschen weg - de vroegere diaconieschool, welke reeds sedert twee jaren voor het houden van godsdienstoefeningen, om te voorzien in de behoeften van bewoners dier buurt, ingericht is — uit, dan is de Nieuwe Kerk het eerste nieuwe kerkgebouw der Utrechtsche herv. gemeente na de Hervorming. Met groote belangstelling hebben dan ook de hervormden de ingebruikneming tegemoet gezien, welke gistermiddag heeft plaats gehad.

Deze eerste dienst werd door een talrijke menigte bijgewoond, w.o. de commissaris der Koningin in de prov. Utrecht, mr. F.D. graaf Schimmelpenninck, - de burgemeester, mr. dr. A.F. baron van Lynden, had bericht gezonden wegens uitstedigheid tot zijn spijt verhinderd te zijn de opening bij te wonen —, en predikanten van andere gezindten. Dr. A.W. Bronsvelt, de oudste predikant der gemeente, hield de eigenlijke rede. In een historisch overzicht deelde hij o.a. mede, dat den 9den November 1893 aan den toenmaligen wijkpredikant de eerste gift werd ter hand gesteld, waarna verschillende giften inkwamen, o.a. één van f 10,000. De kerkeraad sprak den 1sten November 1897 de noodzakelijkheid uit van de stichting van een nieuw kerkgebouw in het noorden of noordoosten der stad, waarna ijverig de hand aan de stichting daarvan geslagen werd, vooral nadat 25 September 1908 in den kerkeraad besloten was tot reorganisatie van de commissie voor de zevende kerk.

Spr. zeide hartelijk dank aan allen, die tot de stichting min of meer bijgedragen hadden en koos verder als onderwerp van zijn rede: 2 Cor. 9 vers 13 („Gode zij dank voor Zijn onuitsprekelijke gave"). De wijkpredikant, Dr. Slotemaker de Bruïne, las een gedeelte uit de Heilige Schrift voor (Psalm 95 vers 1-7), terwijl ds. Bakhuizen van den Brink als tijdelijk voorzitter van den kerkeraad een woord van gelukwensch en dank sprak, waarin hij tevens de noodzakelijkheid betoonde, dat dit levensteeken der gemeente spoedig gevolgd diende te worden door de nog noodzakelijker stichting van een kerkgebouw in het westelijk deel der stad.

Ds. Jonker sprak het dankgebed uit. De heer Johan Wagenaar, de organist der Domkerk, bespeelde het orgel, terwijl verder de Koninklijke Vereeniging voor Kerkgezang hare medewerking verleende. Het kerkgebouw, aan 1000 personen een vaste zitplaats biedende, ziet er vriendelijk en gezellig uit. Het geheel is ingericht naar de eischen van den protestantschen eeredienst. De verlichting is electrisch; een fraai uurwerk versiert den toren.

Uit Reformatorisch Dagblad, 7 december 2010.

De Nieuwe Kerk aan de Bollenhofsestraat in Utrecht bestaat op tweede kerstdag 100 jaar. Ter gelegenheid daarvan is er een reünie en verschijnt er een boekje.

De Nieuwe Kerk werd in 1910 gebouwd. Het was de eerste hervormde kerk die in de stad Utrecht gebouwd werd. Tijdens de Reformatie werden de gotische binnenstadskerken bijna allemaal ingericht voor de protestantse eredienst. Door de uitbreiding van de stad waren de binnenstadskerken begin vorige eeuw niet meer toereikend en besloot men in de wijk Wittevrouwen een nieuwe kerk te bouwen. Vandaar de nu wat merkwaardige naam voor een van de oudste niet-gotische kerken van Utrecht.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur