Handelingen

Venlo, Grote Kerkstraat 40 - Martinus

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Basiliek Sint Martinus
Genootschap: Rooms-Katholieke Kerk
Provincie: Limburg
Gemeente: Venlo
Plaats: Venlo
Adres: Grote Kerkstraat 40
Postcode: 5911CH
Inventarisatienummer: 13651
Jaar ingebruikname: 15e eeuw
Architect:
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 37159

Geschiedenis

Grote historische stadskerk in het centrum van Venlo met toren. Door oorlogshandelingen verwoest 1944, herstel in 1950.

De oorspronkelijke toren is echter niet herbouwd. In plaats daarvan is een modernere, veel soberder toren gebouwd.

In de periode 13 augustus tot 28 oktober 2007 is het interieur van de dekenale Sint Martinuskerk (R.K.) gerenoveerd. Voor de kerkdiensten werd tijdelijk de naburige Jongerenkerk gebruikt. Het altaar is nu van glas met daarin de St. Martinusschrijn. Het aantal zitplaatsen is ongeveer gehalveerd.

  • Op 28 april 2019 is de Sint-Martinuskerk in Venlo officieel tot Basiliek geproclameerd.

Monumentomschrijving Rijksdienst

Sint Martinuskerk. Drieschepige gotische HALLENKERK, circa 1400-XVa; westtoren 1950. Noordbeuk smaller. Op de noordwesthoek van de langer zuidbeuk staat de zware zuidoostelijke hoekpijler van een vermoedelijk nimmer voltooide westtoren, die in 1511 bij een beleg zwaar beschoten werd, in 1532 door een aardbeving geteisterd en in 1766-'67 bijna geheel werd gesloopt. Vanaf 1879 door P.J.H. Cuypers gerestaureerd is de kerk, na ernstige oorlogsschade in 1944-1945 opnieuw gerestaureerd in 1950. Tot de inventaris behoren o.a.: laatgotisch koorgestoelte, XVd, renaissance rugschotten, XVII, eertijds deel van dit koorgestoelte; koperen doopvont, 1619-'21 met op de deksel een beeldgroep, de doop in de Jordaan voorstellend; de deksel hangt aan een draaibare hefarm met rankenversiering, 1621; barokke preekstoel, XVIII; kalkstenen pieta, XV B; voorts een aantal schilderijen van Jan van Cleef, XVIId; twee marmeren wijwaterbakken op balustervoet resp. 1658-1694, eiken doopkapelafsluiting (midden) XVII, houten beelden: kruisbeeld (plm 1500); Calvarie (XVIa) Jezus (XV?); Maria en Johannes (XVIA); Pieta (XVa), half Marianum (XVIa); hals Marianum (XVIB); grote groep: Christus aan het kruis tussen de moordenaars 1614, door G(regorius) S(chyssler); H. Martinus (XVIa); H. Rochus (XVI) en stenen beeld: Pieta (XVd?), en een rouwkas v. Maria Anna M. Wittenhorst- v. Mattecloidt, overleden 1759; drie grafkruisen. In het noordelijk nevenkoor een glasraam (Straten van Boom, 1930) ter herdenking van de kerkwijding in 1430, vijf glasramen met parallelle voorstellingen uit het Oude en het Nieuwe Testament (Straten van Boom, 1924) en een herdenkingsraam naar aanleiding van het Eucharistisch Congres te Amsterdam (Straten van Boom, 1925).

In de drie koorsluitingen negen ramen met voorstelling uit het leven en legenden van St. Martinus (Charles Eyck, 1925). In het zuidelijk nevenkoor twee glasramen over Onze Lieve Vrouw van Genooi (Charles Eyck, 1925). In het zuider transept vijf glasramen waarvan vier met scenes uit het leven van Christus en een met een viertal heiligen (F. Nicolas, 1874). In de zuidelijke zijbeuk zeven glasramen met parallelle voorstellingen van de zeven vreugden en de zeven smarten van Maria (Straten van Boom, 1943). De glasramen dragen in ouderdom, religieuze thematiek en in relatie tot de functie van de kerk in belangrijke mate bij aan de monumentale waarde van de St. Martinus; daarnaast kan gewezen worden op de artistieke en historische betekenis van de glasramen en varierende, kleurrijke effecten op het kerkinterieur. In de kerk voorts enkele recentere glasramen die niet onder de bescherming vallen: rechts van de westtoren (Daan Wildschut, 1960) en links (Charles Eyck, 1950), glasramen in noordbeuk kerkschip (Straten van Boom, 1948; Daan Wildschut, 1960 en 1980).

Orgel

Orgel met drie manualen en pedaal, in 1952 gebouwd door de firma L. Verschueren (Heythuysen).

In de media

Uit Het Nieuws van den Dag, 12 November 1891.

De St.-Martinuskerk te Venlo is met een prachtig orgel verrijkt, en wel door onbekende schenkers. Het kostbare stuk wordt heden (St-Martinusdag) plechtig ingewijd door den Heer A. Verzijl, provisor in het seminarie te Roermond.

Uit Limburgsch Dagblad, 19 September 1945.

Het blootleggen van het graf van Bisschop Philippus van Hoensbroek in de verwoeste St. Martinuskerk te Venlo heeft nog tot andere belangrijke ontdekkingen goleld. Men heeft n.l. ruim een meter onder den vloer der kerk de zandsteenen fundamenten blootgelegd van een der oude kerkgebouwen (waarschijnlijk uit de middeleeuwen) van romaanschen bouwtrant. Door den stadsarchitect ir. J. Kayzer zullen deze fundamenten in teekening worden gebracht, terwijl monumentenzorg van deze belangrijke vondst op de hoogte is gesteld.

Uit Limburgsch Dagblad, 30 October 1945.

Zaterdagnacht is te Venlo de toren der St. Martinuskerk ingestort. De torenspits werd bij de beschieting in November jl. verwoest, doch verder vertoonde de toren geen ernstige teekenen van verwoesting. De steenmassa is op het plein voor de kerk neergestort, zonder persoonlijke ongelukken te veroorzaken.

  • Uit Katholiek.nl, d.d. 25 april 2019

Limburg krijgt er zondag een basiliek bij. Op 28 april wordt de Sint-Martinuskerk in Venlo officieel tot basiliek geproclameerd. Eerder was al bekend dat paus Franciscus deze eretitel aan de Venlose kerk had toegekend. De Martinuskerk is de zevende kerk in Limburg die tot basiliek wordt verheven. De Martinuskerk krijgt deze eretitel omdat Venlo al meer dan duizend jaar een plek van religieus leven is. In het jaar 999 is al sprake van een kerk op de plek van de huidige Sint-Martinuskerk. Verder is de Martinuskerk sinds de 13e eeuw nauw verbonden met de verering van het Heilig Sacrament en sinds de 14e eeuw met de Mariavering, onder meer via de kapel van Genooi en de erkenning van Kevelaer als bedevaartsoord, tijdens de synode van Venlo in 1647. Ook bezit de kerk een kostbare reliek van Sint Martinus. In een schrijn onder het altaar wordt een stukje van de tuniek van de heilige bewaard. De Martinuskerk is ook de grafkerk van de 18e-eeuwse bisschop van Roermond Mgr. Philippus Damianus van Hoensbroeck, wiens graf onlangs is teruggevonden.

Eretekenen

De officiële proclamatie gebeurt tijdens het werkbezoek dat bisschop Harrie Smeets dit weekeinde aan het dekenaat Venlo brengt. Ook emeritus-bisschop Wiertz en Mgr. Karel Kasteel uit Rome zijn hierbij aanwezig. Tijdens een pontificale eucharistieviering in de Martinuskerk worden de officiële eretekenen van de basiliek gepresenteerd. Dit zijn het conopeum, het tintinnabulum en het wapenschild dat de kerk voortaan mag voeren.

Het conopeum is een half gesloten parasol in de oude pauselijke kleuren rood en geel. Het tintinnabulum is een klokje dat aan een stok gedragen wordt. Beide voorwerpen zijn tekenen van waardigheid van een basiliek. Ze mogen naast het altaar opgesteld worden en eventueel in een processie worden meegedragen.

Wapen

Een basiliek mag ook een eigen wapen voeren. Ook dit wordt zondag gepresenteerd. In het nieuw ontworpen wapen van de Martinusbasiliek zijn diverse elementen zichtbaar uit de rijke historie van de meer dan 700 jaar oude parochie. Zo is een hostie te zien, die verwijst naar een pauselijke brief uit 1297 over de verering van Heilig Sacrament, waarover de kerk beschikt. Verder staat in het wapen een lelie die verband houdt met de Mariaverering, die in Venlo tot de Middeleeuwen teruggaat.

Een opengeslagen mantel verwijst naar Sint Martinus, de patroonheilige van de kerk én van de stad Venlo. In het wapen staat ook een anker. Dit is genomen uit het wapen van Venlo. De spreuk onder het wapen van de nieuwe basiliek luidt ‘Leid ons heer op uw weg’. Dit is afgeleid van de wapenspreuk van bisschop Van Hoensbroeck.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur

Glas-in-loodramen