Handelingen

Westeremden, Kosterijweg 16 - Gereformeerde Kerk (BOAZ-Kerk)

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Gereformeerde Kerk
Genootschap: PKN Gereformeerde Kerk
Provincie: Groningen
Gemeente: Loppersum
Plaats: Westeremden
Adres: Kosterijweg 16
Postcode: 9922PK
Inventarisatienummer: 01334
Jaar ingebruikname: 1934
Architect: Wiersema, A.
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 517378

Geschiedenis

Karakteristiek Gereformeerd kerkgebouw met dakruiter.

De kerk uit 1934 verving een ertegenover gelegen kleinere kerk uit 1898. De grotere kerk (BOAZ kerk) ontleent haar namen aan de twee zuilen bij de ingang van de Tempel van Salomo; Jachin (‘grondvester’) en Boaz (‘in Hem is kracht’). De BOAZ-kerk is een mooie regionale stijlvariant van de Amsterdamse School, gebouwd naar ontwerp van de uit Bedum afkomstige architect Albert Wiersema, vooral werkzaam in de provincie Groningen. Andere kerken van de hand van Wiersema zijn te vinden in Onderdendam, Bedumerweg 34 - Gereformeerde Kerk, Mariënberg, Stationsweg 3 - Geref. Kerk Vrijgemaakt en Twijzel, Optwizel 35 - Rehoboth. Zij zijn ook begin jaren dertig gebouwd en tonen daarom veel overeenkomsten.

De kerk is tegenwoordig eigendom van de Stichting Groninger Kerken en wordt gehuurd door de Protestantse Gemeente Westeremden.

Literatuur

Jan Olthof, Riad van der Ploeg-de Jonge en Joop Smit - 100 jaar gereformeerde kerk in Westeremden, een historisch overzicht. Uitgegeven op 25 april 1997.

Externe website

Monumentomschrijving

Gereformeerde ZAALKERK met aangebouwde CONSISTORIE, gebouwd in 1934 door architect A. Wiersema uit Bedum in een regionale variant op de Amsterdamse School-stijl. Het interieur is bijna nog geheel intact. Een aantal jaren geleden is de indeling van het achterste travee gewijzigd (nl. door plaatsing van een galerij waaronder ruimtes zijn gecreëerd. Hiervoor waren bij de bouw in 1934 al voorzieningen getroffen, toevoeging Lobbes). De kerk is gelegen aan de noordzijde van het dorp Westeremden tegenover de oude kerk en pastorie uit 1898 ontworpen door P. Tilbusscher; zowel de kerk als pastorie komen niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking wegens teveel verbouw.

De kerk wordt aan de voorzijde van de openbare weg gescheiden door een eenvoudige uit 1934 stammende ERFAFSCHEIDING, bestaande uit een laag bakstenen muurtje en pijlers waartussen ijzeren buizen; centraal een drie treden hoge gemetselde stoep en twee pijlers met ijzeren lantaarn waartussen twee beweegbare delen.

De symmetrische ZAALKERK op nagenoeg rechthoekige plattegrond is opgetrokken in een gesinterde baksteen en wordt gedekt door een zadeldak waarop zwarte Gotische pannen; hoge gemetselde schoorsteen aan de achterzijde waarin twee smalle betondecoraties; overkragende houten goot. De gevels worden geleed door staande vensters onder rollaag met roedenverdeling en bakstenen onderdorpel; aan zowel de noord- als zuidzijde vier steunberen waarboven een smalle vooruitspringende betondecoratie. De entree bevindt zich in een halfrond uitgebouwd portaal in de voorgevel (westzijde) en bestaat uit twee halfronde houten deuren waarin glas en geometrische motieven met ijzeren gehengen onder rollaag; drie treden hoge gemetselde stoep; twee rechthoekige gemetselde volumes. Aan weerszijden van het portaal een rechthoekige uitbouw met plat dak waarin twee liggende vensters; in de gevelsteen in de linker uitbouw `Geref. kerk Eerste steen gelegd door E.M. Bos 24 oct 1934'; in de gevelsteen in de rechter uitbouw `Het woord des Heeren blijft in der eeuwigheid 1 petr. 1:25A'. Zowel aan de linker- als rechterzijde twee staande tweeruits vensters. Boven het portaal vijf staande opklimmende vensters met roedenverdeling waarboven een rooster. Op de top een vierkante dakruiter met naaldvormige spits, verbonden middels hout met zink bekleed, bekroond met een windwijzer in de vorm van een paard, symbool voor de edele eigenschappen: moed en trouw. Aan de noordzijde vier steunberen waartussen twee keer vijf vierruits vensters en vijf tweeruits vensters. In de top van de achtergevel (oostzijde) een staand rooster. Aan deze zijde is de consistorie aangebouwd. Aan de zuidzijde vier steunberen waartussen twee keer vijf vierruits vensters en vijf tweeruits vensters. De aangebouwde vijfzijdige deels onderkelderde CONSISTORIE is opgetrokken in een gesinterde baksteen en wordt gedekt door een tentdak waarop zwarte Gotische pannen; overkragende houten goot. De entree bevindt zich in noordgevel en bestaat uit een houten deur waarin glas en geometrische motieven, onder een betonnen luifel en met zesruits bovenlicht; gemetselde stoep. Boven de entree een dakkapel met overkragende goot waarin een liggend venster. In de achtergevel (oostzijde) drie staande tweedelige vensters met zesruits bovenlicht en twee keldervensters waarvoor een gemetselde koekkoek. In de zuidgevel een staand venster.

Bijzonder in het INTERIEUR is het vurenhouten rechthoekige meubilair met geometrische motieven. Verder zijn van belang: het paraboolvormige gewelf geheel met hout betimmerd waarin vier roosters, de houten lambrizering, de houten vloer, de vlakke houten deuren waarin glas en geometrische motieven, de rechthoekige houten kansel van paneelwerk met aan weerszijden een zes treden hoge trap, de houten lessenaar, boven de kansel op een vooruitspringende betonnen verdieping het (niet-beschermde) orgel met houten kas, het rechthoekige bankenplan (drie rijen) en de banken aan weerszijden van de kansel, het rechthoekige houten doopvont,

(Gebaseerd op de beschrijving van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

In 1987 werd de kleurstelling van het interieur gewijzigd in samenwerking met Henk Helmantel. Men wilde wel eens andere kleuren dan het oorspronkelijke roodbruin, blauw en zwart. In 2016 is echter de kleurstelling van zowel het interieur als het exterieur teruggebracht naar de oorspronkelijke kleuren. Aan de buitenkant: bruinrood, groen, okergeel en zwart. Binnenin de kerk: bruinrood, turquoise, donkerbruin, zachtgeel en zwart. Ook zijn de vloer- en traplopers terug in het interieur.

Orgel

Het orgel is in 1918 gebouwd door firma Standaart uit Schiedam voor de voorganger van de huidige kerk. Het gaat om een één klaviers pneumatisch instrument met twee pompbalgen en een magazijnbalg, een voor die tijd modern instrument. Het is nog in vrijwel originele staat. Het orgel wordt wegens te weinig monumentale waarde niet van rijkswege beschermd.

In de media

Uit RTV Noord 11 juni 2013

De Stichting Oude Groninger Kerken krijgt voor het eerst een gereformeerde kerk in bezit. Op 21 juni wordt de gereformeerde kerk van Westeremden overgedragen. Dan heeft de stichting 66 kerken, 2 synagogen, 4 vrijstaande torens en 36 begraafplaatsen. De protestantse Andreaskerk in Westeremden was al sinds 1973 van de Stichting Oude Groninger Kerken. Ze verwacht dit jaar nog meerdere overnames omdat steeds minder eigenaren hun gebouwen en terreinen in stand kunnen houden.

Afbeeldingen

Exterieur voor kleurherstel

Exterieur na kleurherstel 2016

Interieur voor renovatie 2016 met niet-oorspronkelijke kleurstelling

Interieur na renovatie 2016, oorspronkelijke kleurstelling teruggebracht