Handelingen

Wilnis, Koningin Julianastraat 23 - Hervormde Kerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Hervormde Kerk
Genootschap: PKN Hervormde gemeente Wilnis
Provincie: Utrecht
Gemeente: De Ronde Venen
Plaats: Wilnis
Adres: Koningin Julianastraat 23
Postcode: 3648AL
Inventarisatienummer: 00551
Jaar ingebruikname: 1877
Architect: Nieuwenhuis, F.J., Utrecht
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 514703

Geschiedenis

Begin oktober 2008 

Nu er, na ruim acht jaar, vanuit de provincie Utrecht subsidie is toegezegd, kan de hervormde gemeente te Wilnis „eindelijk” beginnen met de hoognodige restauratie van haar kerk en kerktoren. Vrijdag gaat de restauratie van fundering en kerktoren officieel van start, zo meldde het college van kerkrentmeesters van de hervormde gemeente Wilnis vorige week. „Dit willen wij doen door het bouwbord te onthullen.”

Monumentomschrijving Rijksdienst

Wilnis, PKNH, Koningin Julianastraat 23 - Hervormde Kerk

Hervormde KERK, opgetrokken in 1877-1878 naar ontwerp van architect F.J. Nieuwenhuis uit Utrecht in eclectische trant. De kerk ligt aan de noordoostkant van het dorp Wilnis, evenwijdig aan de Ir. Enschedeweg.

Omschrijving

Aan de Koningin Julianastraat gelegen zaalkerk op rechthoekige plattegrond onder zadeldak met gesmoorde Hollandse pannen. Tegen de zuidzijde is een toren gezet, aan de noordzijde is een consistorie aangebouwd.

De tegen de voorgevel of zuidgevel geplaatste toren heeft een vierkante plattegrond met vier geledingen. De onderste bevat de entree, bestaande uit een dubbele deur. De tweede geleding heeft aan de voorzijde een rondboogvenster met ijzeren roeden en in de linker- en rechterzijgevel een blinde rondboognis. De derde geleding bezit aan alle zijden drie galmgaten in rondboogvormige openingen. Boven de derde geleding verjongt de toren zich. De vierde geleding heeft afgeschuinde hoeken en bevat galmgaten en een klok. Rondom is een bakstenen balustrade gezet met pinakels op de hoeken, die zijn voorzien van zinken bekleding. De pinakels gaan over in luchtbogen die uitkomen op de afgeschuinde hoeken van de torengeleding. De geleding wordt afgesloten door een omlopende geprofileerde lijst met afwisselend grote en kleine driehoekige frontons. De achtzijdige spits is voorzien van kleine dakkapellen en een kruis met een torenhaan. De bronzen luidklok dateert uit 1541.

De kerk telt vijf traveeën die van elkaar gescheiden zijn door zich verjongende steunberen met rondboogspaarvelden in de top. Onder de ijzeren rondboogvensters loopt rondom het gebouw een waterlijst. In de voorgevel zijn aan weerszijden van de toren rondboogvensters gezet met daarboven drie klimmende, kleine rondboognissen.

De achtergevel bevat grote en kleine rondboognissen en in de top een rond venster. De gevels worden alle afgesloten door lijsten met siermetselwerk.

De consistorie heeft één bouwlaag en is driezijdig afgesloten en hij is rondom voorzien van zes stolpvensters met halfrond bovenlicht en een geprofileerd kalf. Ter hoogte hiervan is het muurwerk voorzien van een waterlijst. Aan de zuidwestzijde, nabij de achtergevel van de kerk, bevat de consistorie een deur met rondboogbovenlicht.

Het interieur van de kerk bestaat uit een grote ruimte, overkluisd door een tongewelf met scheibogen ter hoogte van de velden tussen de vensters. De velden tussen de vensters en de spaarvelden aan de noordzijde zijn geleed met vakken, trigliefen en een kroonlijst. Orgelkas met frontpijpen uit circa 1760 gemaakt door J.J.Moreau afkomstig uit de St.Lambertus te Kralingen, in 1926 voorzien van een nieuw binnenwerk door J.de Koff. Het binnenwerk van De Koff heeft geen monumentale waarde. De opstelling van de preekstoel en banken is gewijzigd en valt, samen met het balkon aan de noordzijde, buiten de bescherming. In het portaal en de consistoriekamer zijn gedenkstenen ingemetseld.

Waardering

De Hervormde kerk is van algemeen belang vanwege architectuurhistorische waarde als herkenbaar voorbeeld van een zaalkerk in eclectische trant en vanwege ensemble- en situationele waarde binnen de kern van Wilnis.

In de media

Uit Reformatorisch Dagblad, 13 december 2005.

De hervormde gemeente van Wilnis moet de fundering van haar kerkgebouw vervangen. Onder de kerk is palenpest geconstateerd.

Eerder werd al palenpest ontdekt onder de toren. Zowel de kerk als de toren is eigendom van de hervormde gemeente. Volgens scriba D. Stam helt de toren licht voorover, maar is dat niet echt merkbaar. Het is de bedoeling dat rondom de kerk funderingen worden aangebracht, waarna het gebouw kan worden opgevijzeld.

Het herstel, waarvan Stam hoopt dat het volgend jaar kan beginnen, gaat meer dan een miljoen euro kosten. Ongeveer 400.000 euro komt voor rekening van de hervormde gemeente. Het exacte bedrag is afhankelijk van de hoeveelheid subsidie die de kerk krijgt.

Met de restauratie komt er ook een extra uitgang in de kerk. Dat is nodig vanwege de brandveiligheid. Bij de ingang komt er een rolstoelvoorziening. Zeventien jaar geleden heeft de kerk uit 1877, die op de monumentenlijst staat, ook al een opknapbeurt gehad. Toen werd het interieur aangepakt. In de kerk is ruimte voor ongeveer 500 personen.

Uit Reformatorisch Dagblad, 12 februari 2008.

Leden van de hervormde gemeente in Wilnis vestigen hun hoop op een subsidie van de provincie om de kerk te redden. Omdat 2008 is uitgeroepen tot Jaar van het Religieus Erfgoed, lijkt de subsidieaanvraag eindelijk positief te gaan uitvallen, zo verwacht de kerkelijke gemeente.

De problemen met het kerkgebouw spelen al jaren. Nu blijkt dat de funderingspalen zijn aangetast door paalpest is haast geboden bij het opknappen van de beeldbepalende kerk in Wilnis. Uit een onlangs gehouden enquête onder de 750 leden blijkt dat de kerkelijke gemeente bereid is 30 procent van de herstelkosten voor eigen rekening te nemen. De provincie betaalt de overige 70 procent.

De helft van de benodigde 450.000 euro is al bijeengebracht. Kerkrentmeester N. Strubbe vindt dat de gemeente De Ronde Venen ook een deel van de restauratiekosten moet betalen. „Het gaat om een karakteristieke toren die gezichtsbepalend is in het dorp”, zei hij.

Uit Reformatorisch Dagblad, 22 juli 2008.

De subsidieaanvrage voor restauratie van de hervormde kerk in Wilnis (is) afgewezen. De rijkssubsidie was gevraagd om achterstallig restauratiewerk uit te voeren aan het monumentale en gezichtsbepalende gebouw. Met de restauratie van de kerk van Wilnis is 1,4 miljoen euro gemoeid. Sinds 2000 heeft het kerkbestuur jaarlijks rijkssubsidie aangevraagd voor herstel van de toren. In 2004 werd bovendien palenpest ontdekt, waardoor de fundering wordt ondermijnd.

De subsidie werd tot nu toe niet toegekend. Reden is een tekort aan beschikbare financiële middelen. De subsidieaanvragen voor restauratie die jaarlijks bij het rijk binnenkomen vormen een veelvoud van het beschikbare bedrag. Daardoor worden alleen de meest urgente gevallen gehonoreerd.

Het kerkbestuur in Wilnis heeft nu zijn hoop gevestigd op het Parelfonds van de provincie. Vorig jaar hebben Provinciale Staten een bezoek gebracht aan de kerk in Wilnis en de noodzaak van restauratie onderkend. De afspraak werd gemaakt dat eerst de aanvraag van de rijkssubsidie zou worden afgewacht.

Uit Reformatorisch Dagblad, 14 oktober 2008.

Na acht jaar lang bij het rijk subsidieaanvragen voor de restauratie van het kerkgebouw te hebben ingediend, komt er nu geld beschikbaar voor de restauratie van de hervormde kerk in Wilnis. Niet het rijk, maar de provincie gaat de restauratie subsidiëren.

Het bedrag van 970.000 euro komt uit het Parelfonds van de provincie Utrecht en dekt 70 procent van de totale herstelkosten. De rest van de benodigde 1,4 miljoen moet door de kerkleden bijeen worden gebracht. Een werkbezoek van provinciale statenleden vorig jaar heeft zijn vruchten afgeworpen. Hierna heeft de kerk bij de provincie de status ”urgent” gekregen.

De leibedekking van de toren is versleten. Al jaren geleden is er boven de ingang van de kerk een vangnet geplaatst om te voorkomen dat vallend gesteente slachtoffers maakt. Erger nog is de aantasting van het fundament van het gebouw door palenpest. Naar verwachting zal begin 2010 begonnen worden met de werkzaamheden.

Uit Reformatorisch Dagblad, 7 september 2010.

De Utrechtse gedeputeerde Raven zal vrijdag aanwezig zijn bij het plaatsen van het haantje op de toren van Wilnis. Met deze handeling wordt het bereiken van het hoogste punt van de restauratie van de kerk gevierd. Dan keert ook de opgeknapte klok, die dateert van 1541, weer terug.

De restauratie van de kerk en de toren begon in maart vorig jaar. Naar verwachting is de klus voor het einde van dit jaar klaar. De totale kosten bedragen ongeveer 1,3 miljoen euro. De provincie Utrecht voorziet met een bijdrage van 700.000 euro in 70 procent van de totale renovatiekosten.

Het belangrijkste onderdeel van de restauratie was de vervanging van de houten fundering door een fundering van beton. Doordat de renovatie lang op zich liet wachten, heeft er jarenlang een vangnet rondom de kerk gehangen.

Externe links

Afbeeldingen