Deventer, Grote Kerkhof - Lebuinuskerk

Uit Reliwiki

Algemene gegevens
Genootschap :	PKN / Ned. Herv. Kerk
Gemeente :	Deventer
Plaats :	Deventer
Adres :	Grote Kerkhof
Provincie :	Overijssel
Jaar ingebruikname :	15de eeuw
Huidige bestemming :	kerk
Naam kerk :	Grote of Lebuïnuskerk
Architect :
Monument-status :	Rijksmonument
Inventarisatienummer :	10004

Inhoud 1 Geschiedenis 2 Toren 3 Orgels 4 Externe links 5 Afbeeldingen

Geschiedenis

De Grote of St. Lebuinuskerk. HALLENKERK uit eind XV/begin XVI, gebouwd op de funderingen en met gebruikmaking van delen van het opgaande werk van de XI romaanse basiliek. De zuidgevel is geheel met tufsteen bekleed; de Raadskapel aan deze zijde werd gebouwd tussen 1494-1499. De huidige kap vervangt sedert de XXa restauratie de middeleeuwse kap. Inwendig onder het verhoogde koor een romaanse krocht, overwelfd door graatgewelven, die op drie paar gebeeldhouwde zuilen rusten. De gehele kerk overkluisd met kruis-, ster- en netgewelven; de bepleistering op de wanden en pijlers is met uitzondering van de delen, die van wandschilderingen voorzien waren, in 1927 en volgende jaren verwijderd. Inventaris: eikenhouten preekstoel (1781), orgel met Hoofdwerk, Rugwerk, Bovenwerk en vrij Pedaal, in 1839 gebouwd door J.H. Holtgräve. Zandstenen sarcofaag; enige reliefvoorstellingen en grafzerken.

Toren

De toren, aansluitend tegen het westeinde van het zuidschip, bestaat uit twee XV B geledingen en, als bekroning, een achtzijdige koepel uit 1613, ontworpen door Hendrick de Keyser. Op de zuidoosthoek een achtzijdig traptorentje, oprijzend tot de omloop op de eerste geleding; tegen de westzijde van de onderste geleding twee zware steunberen. De toren is de laatste jaren gerestaureerd.

Tot 1885 stond er een armenhuisje tegen de toren, van waaruit de verschillende armenkassen werden beheerd.

Klokkenstoel met gelui van vier klokken, waarvan één van P. Hemony, 1653, diam. 173 cm. en drie moderne klokken. Klokkenspel, waarvan 21 klokken gegoten door F. en P. Hemony 1647/53, 7 door F.Henomy 1664 en 1 H.Wegewaert 1613. Trommelspeelwerk van Nering Bogel, 1866. Mechanisch torenuurwerk, Firma Borel, Parijs, 1862. In de dakruiter boven de Magistratenkapel een klok van een anonieme gieter, 1943, diam. 55 cm.

Orgels

Het hoofdorgel is rijksmonument. Het is in 1836/39 gebouwd door Johann Heinrich Holtgräve (Deventer) met gebruikmaking van veel oud pijpwerk, balgen en windkanalen, afkomstig uit het oude orgel en in 1720/22 gemaakt door de orgelmaker Frans Caspar Schnitger (Zwolle). In 1890/92 wordt het instrument door de firma Gebr. van Oeckelen (Harendermolen) gerestaureerd en aan de veranderde smaak aangepast. De firma Willem van Leeuwen Gzn. restaureert het vervolgens in 1956. In 1972/75 wordt het door de firma D.A. Flentrop (Zaandam) opnieuw gerestaureerd, waarbij de wijzigingen uit 1892 ongedaan worden gemaakt. Alle tongwerken worden nieuw gemaakt.

Dispositie

• Hoofdwerk (manuaal 2): Prestant 16' - Bourdon 16' - Octaaf 8' (1722) - Roerfluit 8' (1722) - Octaaf 4' (1722) - Gemshoorn 4' (1722) - Quint 3' - Octaaf 2' (1722) - Cornet 8' 5 sterk discant - Sexquialter 2⅔' 4 sterk discant (1722) - Mixtuur 2' 4-8 sterk (1722) - Fagot 16' (1975) - Trompet 8' (1975).
• Rugwerk (manuaal 1): Prestant 8' discant dubbel - Holpijp 8' - Quintadeen 8' - Octaaf 4' - Roerfluit 4' - Quint 3' (1722) - Octaaf 2' (1722) - Fluit 2' (1722) - Mixtuur 2' 3-6 sterk (1722) - Trompet 8' (1975) - Dulciaan 8' (1975) - Tremulant.
• Bovenwerk (manuaal 3): Baarpijp 8' (1722) - Viola di Gamba 8' - Holpijp 8' - Octaaf 4' (1722) - Openfluit 4' - Quintfluit 3' (1722) - Woudfluit 2' (1722) - Tertsfluit 1 3/5' (1975) - Nachthoorn 1' (1975) - Trompet 8' (1975) - Vox humana 8' (1975) - Tremulant.
• Pedaal: Prestant 16' - Subbas 16' - Octaaf 8' (1722) - Fluitbas 8' - Quint 6' (1722) - Octaaf 4' (1722) - Fluit 4' - Bazuin 16' (1975) - Trompet 8' (1975) - Trompet 4' (1975).
• Koppelingen: Hoofdwerk aan Pedaal - Hoofdwerk aan Rugwerk bas/discant - Rugwerk aan Hoofdwerk bas/discant - Bovenwerk aan Hoofdwerk bas/discant.
• Vier afsluiters.
• Mechanische sleepladen. Manuaalomvang: C-f3. Pedaalomvang: C-d1. Toonhoogte: a1 = 452 Hz. Negen spaanbalgen. Winddruk: 78 mm. WK.

Met de bouw van het koororgel werd in 1942 door de firma G. van Leeuwen & Zoon (Leiderdorp) begonnen. Het was een geschenk van de heer D.L. Ankersmit. Door materiaalschaarste tijdens en kort na de oorlog duurde het tot 1950 vooraleer het door Van Leeuwen voltooid werd. In 1993 restaureerde de firma Flentrop Orgelbouw (Zaandam) het koororgel.

Dispositie

• Manuaal 1: Bourdon 16' - Prestant 8' - Bourdon 8' (unit) - Octaaf 4' - Mixtuur 3-4 sterk bas - Cornet 8' 5 sterk discant.
• Manuaal 2, in zwelkast: Baarpijp 8' - Viola di Gamba 8' - Fluit 4' - Roerquint 2⅔' - Gemshoorn 2' - Kromhoorn 8' - Tremulant.
• Pedaal: Subbas 16' (transm.) - Gedekt 8' (transm.).
• Koppelingen: manuaal 1 aan pedaal - manuaal 2 aan pedaal - manuaal 2 aan manuaal 1.
• Elektro-pneumatische kegelladen. Manuaalomvang: C-g3. Pedaalomvang: C-f1.

Externe links

http://www.pkn-deventer.nl

Beluister het Holtgräve-orgel:

http://orgelconcerten.ncrv.nl/ncrv?nav=bwaykDsHtGAkBbCeBwN

KLIK voor informatie in andere SITES (Koppellink)

Afbeeldingen

			Foto A.E. van Kooten, Ermelo
			opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.
opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.
opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.
opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.
opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.
opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.
opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.
opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.
opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.	opname 15-03-2003 foto. Job van Nes. Zaandam.