Handelingen

Kampen, Broederstraat 16 - Broederkerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Broederkerk
Genootschap: PKN Ned. Hervormd
Provincie: Overijssel
Gemeente: Kampen
Plaats: Kampen
Adres: Broederstraat 16
Postcode: 8261GP
Inventarisatienummer: 10344
Jaar ingebruikname: 15e
Architect:
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument
Monumentenbordje 2014.jpg
22984


Geschiedenis

De Broederkerk (of ook wel Broerenkerk), gelegen aan de Broederstraat, behoorde vroeger bij het klooster van de Franciscanen, dat in der 13de eeuw werd gesticht. Over de bouw is niet zo veel bekend en bij de jongste restauratie is hier ook geen onderzoek naar gedaan. De Franciscanen waren bedelmonniken, die dus in volstrekte armoede leefden en zich voornamelijk bezig hielden met het verzorgen van zieken. Het groeide uit tot een complex met klooster, kerk, kloostertuin en kerkhof. Bij het groeien ontstond er echter onenigheid binnen de kloosterorde. Sommige monniken namen het niet zo nauw meer met de armoederegels, terwijl anderen de armoederegels hoog in het vaandel hadden staan. Klooster en kerk werden in 1472 door een brand zwaar beschadigd, maar zijn allebei herbouwd van gemeenschapsgeld. Hieraan was echter de voorwaarde verbonden dat de monniken terugkeerden naar de armoederegels. Beide waren in 1490 gereed. Voor een kloosterkerk is deze kerk relatief groot. Na de beeldenstorm (1566 en de jaren daarna) zijn de monniken langzamerhand uit Kampen vertrokken. Het kloostercomplex verviel aan de stad. Het gebouw kwam in handen van de protestanten, die het gebouw nog steeds gebruiken. In 1840 heeft Nicolaas Plomp het gebouw heringericht. De kerk is in de periode 1967-1971 gerestaureerd.

Kerkgebouw

Het is een langgerekte hallenkerk, met twee beuken die beide even lang en hoog zijn en op dezelfde wijze zijn gesloten. De kerk had ooit een toren met een uurwerk. Deze is verdwenen. Maar in de hoek tussen de twee koorsluitingen is in 1842 een klein achtzijdig klokkentorentje aangebracht. Op de zuidbeuk bevindt zich een dakruiter uit de tweede helft van de 19de eeuw. Aan de noordbeuk is een poortje dat toegang geeft tot de voormalige armenkamer.

Orgels

Het orgel dateert in eerste aanleg nog van voor 1580, want het orgel uit het klooster is nog steeds in gebruik. Het orgel is in 1738 omgebouwd door A.A. Hinsz. De oorspronkelijke bouwer en jaartal is niet bekend. In 1822 bouwt A. van Gruisen dit orgel weer om, waarbij de huidige kas werd gemaakt. Het orgel heeft dan twee manualen en een aangehangen Pedaal. In 1912 is het orgel opnieuw verbouwd en tevens uitgebreid, door J. Proper. De speeltafel verhuist van de voorzijde naar de linkerzijde. Er wordt een pneumatisch vrij Pedaal toegevoegd. In de 1940-er en 1950-er jaren heeft J.C. Sanders (Utrecht) diverse malen aan het orgel gewerkt. In 1993 voert de firma Gebr. Van Vulpen (Utrecht) een restauratie uit, waarbij de dispositie opnieuw wordt gewijzigd. Het tot dan toe loze Rugwerk krijgt acht registers. Aan de voorzijde van het orgel wordt een nieuwe klaviatuur gemaakt. Het orgel heeft nu 32 stemmen, verdeeld over Hoofdwerk, Rugwerk, Onderpositief en Pedaal.

De dispositie is als volgt:

  • Hoofdwerk : Bordoun 16' - Praestant 8' - Praestant 16' (D) - Roorfluyt 8' - Octaaf 4' - Speelfluyt 4' - Quinta 3' - Octaaf 2' - Mixtuur IV st. (B) - Mixtuur V-VI st (D) - Fagot 16' (B/D) - Trompet 8' (B/D)
  • Onderpositief : Holpijp 8' - Quintadena 8' - Octaaf 4' - Quintfluyt 3' - Waldfluyt 2' - Sexquialter II-III st. - Cimbel III st. - Vox humana 8'
  • Rugwerk : Fluyt does 8' - Praestant 8' (D) - Praestant 4' - Gedakt Fluyt 4' - Nasat 3' - Octaaf 2' - Sexquialter II st. - Dulciaan 8' - Tremulant
  • Pedaal : Subbas 16' - Octaaf 8' - Octaaf 4' - Basuin 16' - Trompet 8'
  • Koppelingen: Hw-Rw / Hw - Op / Ped - Hw / Ped - Op / Ped -Rw
  • Tremulant op het hele werk
  • Toonhoogte a'= 443 Hz. Vier spaanbalgen.

Het orgel in de Lemkerzaal

De Lemkerzaal is een kapel van de Broederkerk, die o.a. voor trouwdiensten gebruikt wordt. In 2002 bouwt de firma Kaat & Tijhuis (Kampen) voor deze kapel een orgel met gebruikmaking van 19de-eeuws pijpwerk. Slechts het pijpwerk van de Octaaf 4' is nieuw gemaakt.

Dispositie
  • Manuaal: Prestant 8' discant - Holpijp 8' - Octaaf 4' (2002) - Fluit 4' - Quint 3' - Octaaf 2'.
  • Pedaal (aangehangen): Subbas 16’.

Mechanische sleepladen. Manuaalomvang: C-f3. Pedaalomvang: C-f1. Winddruk: 58 mm. WK.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur

Orgels