Handelingen

Noordwijk, Van Limburg Stirumstraat 26 - Sint Jeroenskerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Sint Jeroenskerk
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Zuid-Holland
Gemeente: Noordwijk
Plaats: Noordwijk
Adres: Van Limburg Stirumstraat 26
Postcode: 2211HP
Inventarisatienummer: 02773
Jaar ingebruikname: 1892, 1926 (uitbr.)
Architect: Nicolaas Molenaar (1850-1930) en Nicolaas Molenaar (1892-1973)
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument
Monumentenbordje 2014.jpg
511988

Geschiedenis

Niet georiënteerde kolossale neogotische hallenkerk met hoge toren in Noordwijk-Binnen.

In twee fasen gebouwd. De eerste fase werd ontworpen door architect N. Molenaar, de tweede door zijn zoon.

In 1892 werd aan deze kerk de status van bedevaartskerk verleend. Achter de waterstaatskerk uit 1834 werden in 1894 transept en koor van de neogotische kerk gebouwd. Toen de verdere uitbreiding noodzakelijk was, werd de oude waterstaatskerk afgebroken. In 1925-1926 werd de kerk voltooid met de bouw van schip, voorgevel, toren en pastorie, naar ontwerp van Nicolaas Molenaar (1892-1973) . Boven in de gevel staat een beeld van de patroon van de kerk, Sint Jeroen. De valk op zijn arm zou duiden op zijn adellijke afkomst.

In 2017 viering van het 125-jarig jubileum als bedevaartskerk, met o.a. een jubileumboek. Zomer 2017 zijn zowel deze kerk als de Protestantse Oude Jeroenskerk op zaterdagmiddag van 13.00 tot 16.00 uur geopend voor bezichtiging.

Monumentomschrijving Rijksdienst

Monumentale driebeukige HALLENKERK met vijfzijdige koorsluiting onder een samengesteld schild-zadeldak met leien in Rijndekking. Hoofdfaçade (oost) met forse hoektoren onder ingesnoerde spits en boven de viering een torentje met naaldspits. Het koor (west) wordt geflankeerd door de vierhoekige Maria- en Jeroenkapel. Ter hoogte van het driezijdig uitgebouwde transept bevinden zich ingangsportalen.

Tegen de zuidgevel van de toren een doopkapel. Aan weerszijden van het koor éénlaags bouwlichamen waarin de sacristie en het mortuarium zijn ondergebracht. De gevels zijn opgetrokken in grauwe baksteen en geleed door grote spitsboogvensters en steunberen. Onder de gootlijst een omgaand gemetseld spitsboogfries. De oostfaçade van de kerk bestaat uit een door steunberen gelede puntgevel met drie entreepartijen en een forse hoektoren. De centrale hoofdentree met dubbele deur wordt geflankeerd door twee enkele deuren. De deuren zijn gevat in gemetselde geprofileerde portalen met zandstenen kolommetjes.

Boven de dubbele deur een drielicht van kleine glas-in-loodramen onder spitsbogen, in de bovenlichten van de enkele deuren een gemetselde tracering onder spitsboog. Verder in de gevel een groot roosvenster met natuurstenen tracering van driepasbogen en gebrandschilderde glas-in-loodramen geflankeerd door grote spitsboogvensters. Het Jeroensbeeld in de geveltop, afkomstig van atelier Cuypers in Roermond, wordt geflankeerd door rechthoekige smalle gevelopeningen en daarboven drie kleine spitsboogvensters. De toren telt vier geledingen en is op de hoeken voorzien van steunberen.

Beganegronds een deur, daarboven een spitsboogvenster en in de derde geleding rechthoekige gevelopeningen. De lantaarn is opgebouwd uit spitsbogen met bakstenen tracering en balustrade. In de zijgevels van het kerkgebouw grote spitsboogvensters met tracering en gebrandschilderde glas-in-loodramen met eenvoudig patroon. De venstertraveeën worden in het dakschild bekroond door schilddakjes met kleine dakkapelletjes. De spitsboogvensters in het koor en de zijkapellen zijn voorzien van gebrandschilderde glas-in-loodramen met figuratieve voorstellingen. Links van het noordelijke transept een slanke traptoren onder ingesnoerde spits. Tegen beide transeptarmen een entreeportaal onder afgeknot schilddakje met tuitgevel en een dubbele deur onder bovenlicht met drie spitsboogvenstertjes. In de noordgevel van de sacristie twee kleine vensters onder spitsbogen aan weerszijden van een schoorsteen. Links daarvan een plat afgedekt bouwdeel met deur en twee kleine getoogde venstertjes.

In de gevels van de sacristie en het mortuarium aan weerszijden van het koor (west) kleine vensters onder spits- en segmentbogen. Tegen de zuidgevel van het mortuarium een ingangsrisaliet met dubbele deur onder bovenlicht. Rechts daarvan een uitgebouwde gang onder lessenaardak tot aan het entreeportaal van de transeptarm. Aan deze gevel tegen de hoektoren een vijfzijdige doopkapel.

Interieur

Het schip van zes traveeën wordt geleed door grote bundelpijlers onder gepleisterde ster- en kruisgewelven met gemetselde en gepleisterde ribben. In het koor en in de zijkapellen straalgewelven. De pijlers hebben een zwart natuurstenen basement. Tegen de wit gepleisterde wanden van de zijbeuken halve bundelpijlers onder geprofileerde spitsbogen als omlijsting van de spitsboogvensters. Bankenplan (1927) op granitovloer, tegelvloeren met patroon in het koor en de zijkapellen. De vijf glas-in-loodramen met bijbelse taferelen in het koor zijn gemaakt door Atelier Löhrer (Utrecht, 1903) in laatgotische trant met stijlinvloed. Het middelste glas-in-loodraam in de Mariakapel (1905) is afkomstig van hetzelfde atelier. De glas-in-loodramen (1898) in de Jeroenskapel verbeelden gebeurtenissen uit het leven van Jeroen.

Het in neogotische trant uitgevoerde altaar in de Jeroenskapel dateert uit 1898. Een beeld van Sint Jeroen van kunstenaar Jos Graven (1870) en een koperen reliekenschijn uit 1892, vervaardigd door atelier G.B. Brom uit Utrecht, zijn opgenomen in de rijk uitgevoerde houten retabel van dit altaar. Het hoofdaltaar (1902) en het Maria-altaar zijn eveneens uitgevoerd in neogotische trant met in rijk houtsnijwerk uitgevoerd retabel. De kruiswegstatie is tussen 1931-1936 geschilderd door de kunstschilder C. Dunselman. In de sacristie een neogotische wandbetimmering met vaste kasten en meubilair en een betegelde wasplaats in de stijl van de Nieuwe Kunst.

Waardering

De in neogotische trant uitgevoerde Sint Jeroen-kerk is wegens cultuurhistorische waarde van algemeen belang vanwege de functie van bedevaartskerk, als ook vanwege architectuurhistorische waarde als zeldzaam voorbeeld van een negentiende-eeuwse hallenkerk en vanwege de redelijke mate van gaafheid in hoofdvorm, materiaalgebruik en detaillering van ex- en interieur in neogotische trant, zoals onder meer de glas-in-loodramen en de altaren. Tevens is de kerk van belang in het oeuvre van Nic. Molenaar. De kerk is in hoge mate van stedenbouwkundig belang als hoofdonderdeel van het complex en vanwege de beeldbepalende situering als visuele afsluiting van het Lindenplein binnen het van rijkswege beschermde dorpsgezicht van Noordwijk-Binnen.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur