Handelingen

Akkrum, Buorren 1 - Doopsgezinde Kerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Doopsgezinde Kerk
Genootschap: Doopsgezinde Broederschap
Provincie: Friesland
Gemeente: Heerenveen
Plaats: Akkrum
Adres: Buorren 1
Postcode: 8491BZ
Inventarisatienummer: 08675
Jaar ingebruikname: 1835
Architect: Romein, J. en Th.A.
Huidige bestemming: cultureel centrum
Monument status: Rijksmonument 35925

Geschiedenis

Belangrijke, beeldbepalende neoclassicistische kerk met koepeltoren(tje).

Buiten gebruik als kerk in 2007.

Daarna enkele jaren in gebruik geweest als bloemenwinkel.

Nu cultureel centrum.

opname 19-07-2008 © H.B.A.

Monumentomschrijving Rijksdienst

Doopsgezinde Kerk. Naar ontwerp op naam van J. Romein, doch eerder van zijn zoon Th. Romein, in 1835 gebouwde kerk met classicistisch zuilenportiek en koepeltorentje. Wanden van het inwendige geleed door pilasters met gestucte kapitelen. Orgel in 1871 gemaakt door L. van Dam en Zonen.

Gebouwomschrijving SKKN

Wanneer er in Akkrum een doopsgezinde gemeente ontstond, is onduidelijk. Tussen 1563 en 1565 ontvingen hier vijf personen de volwassenendoop. Rond 1660 moet er een kerk zijn geweest, misschien was dit het gebouw dat in 1677 werd vergroot. De gemeente sloot zich in 1695 aan bij de Friesche Doopsgezinde Sociëteit. In de 18de eeuw had de gemeente steeds leken-predikanten, pas in 1826 werd de eerste predikant beroepen die aan het seminarie in Amsterdam had gestudeerd. In 1822 was de gemeente zodanig gegroeid dat de kerk moest worden vergroot. Tijdens het predikantschap van de geleerde Steven Blaupot ten Cate werd in 1835 de huidige kerk gebouwd en in 1837 de ring Akkrum georganiseerd. In 1898 bereikte de gemeente het hoogste ledental (439).

De neoclassicistische kerk werd in 1835 gebouwd. Het ontwerp staat op naam van J. Romein maar is wellicht van zijn zoon, de bekende architect Thomas A. Romein. Het gebouw is een driezijdig gesloten zaalkerk achter een monumentale gevel met Dorische ingangspartij en ronde koepeltoren. Het interieur zal in de jaren 1960 of 1970 zijn gewijzigd, waarbij een groot deel van de oorspronkelijke banken en het hekwerk tussen koor en schip werden verwijderd.

Biotoop

De kerk bevindt zich in het centrum van het dorp, schuin tegenover en op enige afstand van de Hervormde kerk. Links van de kerk bevindt zich een smalle steeg, de Formanjestege (formanje = vermaning). Aan de rechter zijkant is in 1991 een afdakje gebouwd met een leugenbank waarboven een spreukbord met Friese tekst die in vertaling luidt: 'zitten in een rij .... en dan maar liegen'. (De bank zelf wordt in het koude seizoen opgeslagen)

De inmiddels verkochte pastorie, Dringelstrjitte 3, is een monumentaal herenhuis uit ca. 1890. De eerste pastorie staat (in verbouwde toestand) een paar huizen voorbij de kerk, Heechein 8; er is thans een schoenwinkel in gevestigd.

Tot het Doopsgezinde erfgoed te rekenen valt ook de Coopersburg (Ljouwerterdyk 6-48), dat in 1900-1901 werd gebouwd als tehuis voor minvermogenden, naar ontwerp van gemeentearchitect F.H. Hoekstra. Het is gefinancierd en vernoemd naar de schatrijke Amerikaan Frank Cooper, die in Akkrum geboren was als Folkert Kuipers en in de tuin (aanleg ontwerp G.W. Westra) van Coopersburg begraven werd, in een mausoleum, dat in 1906 in Jugendstilstijl werd gebouwd door architect J.H. Schröder. Kuipers/Cooper was doopsgezind en het tehuis was in eerste instantie bestemd voor doopsgezinden; de doopsgezinde predikant van Akkrum zat ook in het bestuur van Coopersburg. Tegenwoordig is er geen directe band meer met de doopsgezinde gemeente.

Een zevental doopsgezinde gemeenten heeft enkele jaren geleden de Doopsgezinde Gemeente Mid-Fryslân gevormd. Nu blijkt dat het voor de 150 leden toch wel heel zwaar is zeven gebouwen in stand te houden. Besloten is de vermaningen van Terhorne, Poppingawier en Irnsum te sluiten en af te stoten. Blijven dan de gebouwen te Akkrum, Warga, Grouw en Oldeboorn. (56-06)

Archief

Het archief van de Doopgezinde gemeente Akkrum bevindt zich in het Tresoar (Fries Historisch en Letterkundig Centrum) te Leeuwarden. De inventaris is gepubliceerd op: www.tresoar.nl.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur