Handelingen

Alphen aan den Rijn, Paradijslaan 7 - Bonifacius

Uit Reliwiki

Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Bonifacius
Genootschap: Rooms-Katholieke Kerk
Provincie: Zuid-Holland
Gemeente: Alphen aan den Rijn
Plaats: Alphen aan den Rijn
Adres: Paradijslaan 7
Postcode: 2405CC
Inventarisatienummer: 01536
Jaar ingebruikname: 1886
Architect: Evert Margry (1841 - 1891)
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 516114


Geschiedenis

Belangrijke neogotische kerk met hoge toren. Pseudobasiliek met transept. In etappes gerestaureerd vanaf begin jaren 2000. Exterieur, inclusief toren, in etappes gerestaureerd in loop jaren 2000. Van februari tot september 2011 tijdelijk buiten gebruik voor kerkelijke vieringen, wegens restauratie en herinrichting interieur. Hierbij o.a. de vloer in restauratie. Ook enkele aanpassingen uit de jaren 1960 ongedaan gemaakt. Tevens is het aantal kerkbanken fors gereduceerd. Intussen vonden de R.K. kerkelijke vieringen plaats in de ten zuiden van de kerk gesitueerde, architectonisch niet onaardige, parochiezaal (naam "St. Jozefzaal").

Op 11 september 2011 is deze kerk, na restauratie en herinrichting interieur, tijdens een plechtige ceremonie weer voor vieringen in gebruik genomen.

Deze St. Bonifaciuskerk is een goed/mooi/leuk voorbeeld van een "drukke' neogotische Margrykerk, met vele (tot misschien teveel) details, zowel de vele torenspitsjes buiten als de vele neogotische details binnen. Als zodanig is deze kerk een uiterst belangrijke, rijk gedetailleerde, en (gelukkig) bewaard gebleven, neogotische kerk met beeldbepalende toren.

Geschiedenis. Bron: www.bonifaciusalphen.nl

Kerkgebouw

Architekt van het kerkgebouw (1886) was de heer Margry, geboren te Harderwijk en leerling van de bekende architect Cuypers die de school van de Franse neo-gotiek aanhing. De Bonifaciuskerk is een typisch voorbeeld van deze neo-gotische school, samenvallend met de 19e eeuwse romantiek.

Architect Margry werkte vooral voor het bisdom Haarlem en bouwde ongeveer 30 kerken in deze regio.

Kenmerken van de stijl van deze architect zijn o.a. de toepassing van het "zaagtandmotief" als ondersteuning van de dakgoten en de van de overgang van de muurvlakken naar de gewelven. Een ander kenmerk is het houten tongewelf met de daarop geschilderde luchtroosters.

Gebruikelijk was dat kerken met de ingang naar het westen werden gebouwd zodat de priester aan het altaar naar het oosten stond. Dit omdat de Verlosser en de Wijzen uit het oosten komen. Met déze kerk is het andersom omdat het dorp aan de oostkant van deze locatie ligt en een westelijke ingang vanuit de weilanden niet bereikbaar zou zijn.

Zowel van buiten als van binnen wordt de indruk gewekt dat de Bonifaciuskerk een basiliek is doordat aan de buitenkant aan de voorgevel allerlei torentjes gebouwd zijn die karakteristiek zijn voor basilieken. Want in Alphen wilden de katholieken ook nadrukkelijk laten zien dat "ze ook weer meetelden". Maar als men achter de voorgevel kijkt ziet men een strak dak zonder hoogteverschillen en bovendien zijn er in een basiliek boven het middenschip ramen voor de lichtinval en die ontbreken bij de Bonifaciuskerk.

De kerk is in amper anderhalf jaar tijd (!) gebouwd door aannemer Moons uit Berkel en de aanneemsom was fl. 85.985,-

Monumentomschrijving Rijksdienst

De St. Bonifaciuskerk, een KRUISBASILIEK, is in 1885-1886 gebouwd in neogotische stijl naar ontwerp van de Rotterdamse architect E.J. Margry. De aannemer was A. Moons uit Berkel. De eerste steen is gelegd op 14 april 1885 en op 18 februari 1886 is de kerk ingezegend. In 1939 is tussen de kerk en de pastorie een nieuw tussenlid gebouwd met daarachter een nieuwe sacristie. Het gepolychromeerde neogotische INTERIEUR van de kerk is in de loop der jaren door verschillende kunstenaars tot stand gekomen. De terracotta achterwanden van de zij-altaren zijn in de 1940-er jaren aangebracht door de kunstenaar Wim Harzing.

Omschrijving

Driebeukige kruisbasiliek onder zadeldaken met leien in Maasdekking. Het ingangsportaal bevindt zich in de centrale hoge toren van de asymmetrische hoofdfacade (oost). De toren wordt geflankeerd door twee slanke achtkantige traptorens onder spitsen en door twee ingangsportalen voor de zijbeuken. Links op de hoek staat een achthoekige doopkapel. Het schip van de kerk van vijf traveeën is geleed door steunberen en heeft ter hoogte van het transept twee entreeportalen. Het aansluitende koorgedeelte is twee traveëen diep en heeft een vijfhoekige absis. Op de viering een dakruiter. De spitsen en meerzijdige schilddaken zijn eveneens gedekt met leien in Maasdekking.

De kerk is opgetrokken in bruine baksteen met rondom een iets uitgemetselde plint afgesloten door een waterlijst van rode baksteen. Samengestelde vensters in verschillende formaten met glas-in-loodramen en bakstenen tracering onder spitsbogen. De gevels zijn voorzien van gemetselde muizetandlijsten en natuurstenen decoratieve elementen als sluitstenen, zuilen, rondbogen, lijsten, deklijsten en kruisbloemen. De goot is eveneens uitgevoerd in natuursteen.

Hoofdfaçade (oost) met op de hoeken van de toren twee zich in drie etappes verjongende steunberen die ter hoogte van de achtkantige lantaarn worden bekroond door pinakels. Tussen de pinakels een gemetselde balustrade. Voor de toren een uitgebouwd entreeportaal onder een zadeldakje met een dubbele deur onder een samengesteld spitsboogvormig bovenlicht. Het portaal is geprofileerd en voorzien van slanke natuurstenen zuiltjes met bladkapitelen. Boven de entree in de toren een grote samengestelde vensterpartij en daarboven een spitsboogfries. In de achtkantige lantaarn driedubbele smalle spitsboogvormige galmgaten en daarboven de wijzerborden. Aan weerszijden van de hoofdentree de zijportalen met enkele deuren onder een bovenlicht. In het dak van de achtkantige doopkapel een kleine dakkapel met een luikje. In de gevels van het schip (noord en zuid) vijf grote spitsboogvensters. Het entreeportaal van het noordelijke transept is door twee latere aanbouwen deels aan het zicht onttrokken. De houten dakruiter is voorzien van een driepas. De vensters in de absis worden afgewisseld door steunberen. Aan de zuidgevel bevinden zich de sacristie en het tussenlid, dat de verbinding met de pastorie vormt. In de gevels van de onderkelderde sacristie smalle glas-in-loodramen.

INTERIEUR Het rijk uitgevoerde gepolychromeerde interieur is voorzien van een houten spitsboogvormig tongewelf dat decoratief is beschilderd. In de absis een straalgewelf en in het ingangsportaal en boven de zijbeuken kruisribgewelven. De ronde gemetselde kolommen met natuurstenen bladkapitelen dragen spitsboogvormige scheibogen en zijn op de viering als bundelpijlers uitgevoerd. Schijntriforium met spitsboogvormige spaarvelden. De bakstenen muren zijn in diverse kleuren beschilderd. De van oorsprong gepleisterde muurvlakken zijn voorzien van figuratieve schilderingen en stempelmotieven.

Tegen de wanden van de zijbeuken de kruiswegstaties uit de jaren 1911-1913, geschilderd door de kunstenaar Frans Loots. Het tweeklaviers orgel, gemaakt door W. Hilboesen in 1900, de later aangebrachte electrische tractuur en de orgelkas zijn niet van waarde uit het oogpunt van monumentenzorg. Het instrument is diverse malen gerestaureerd. De Neo-Gotische preekstoel is opgebouwd uit een kalkstenen reliëf op een onderbouw van zwart gepolijst kalksteen onder een houten baldakijn als klankbord. Oorspronkelijke hoofd- en zijaltaren (ca. 1890) en in het koor een triomfkruis. Marmeren doopvont (1890).

In het schip en transept diverse glas-in-loodramen met figuratieve voorstellingen uit de jaren twintig en dertig van het atelier Willem Mengelberg. De inrichting van de sacristie dateert uit de bouwtijd (1939) met onder meer een hoekfontein in de stijl van de Art Deco. In de kerk is een deel van de oorspronkelijke communiebanken bewaard gebleven. Een triomfkruis (1889) op de balk boven het hoofdaltaar. Het uurwerk in de toren dateert uit 1897 en is vervaardigd door torenuurwerkfabriek De Klok (Jos van de Kerkhof) te Aarle Rixtel.

Waardering

De St. Bonifaciuskerk is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde als representatief voorbeeld van de hausse in katholieke neo-gotische kerkbouw na het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in 1853. De St. Bonifaciuskerk met bijbehorend interieur is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde te weten de rijk uitgevoerde neogotische bouwstijl, kenmerkend voor het oeuvre van de architect E.J. Margry en een belangrijke stroming in de ontwikkeling van de jonge Nederlandse bouwkunst.

De kerk is beeldbepalend gesitueerd aan de Paradijslaan in het centrum van Alphen aan de Rijn en bezit hoge ensemblewaarde door de onderlinge ruimtelijke samenhang met de overige complexonderdelen aan het plein.

De kerk is redelijk gaaf in hoofdvorm, materiaalgebruik en detaillering, zowel uit- als inwendig.

Andere gebouwen/objecten bij de Sint Bonifaciuskerk

  • Pastorie links van de kerk aan pleintje, adres Paradijslaan 6, ao. 1885-1886, Rijksmonument 516115.
  • Parochiegebouw "Sint Jozef" met interieur, adres Paradijslaan 3, ao. 1903, Rijksmonument 516116.
  • Bidkapelletje op kerkhof rechts achter de kerk, ao. 1891, Rijksmonument 516117.
  • Aan een muur aan de oostzijde van het kerkhof hangen sinds ± 2012 15 moderne stenen kruiswegstaties, afkomstig uit de als R.K. kerk gesloten Pius X kerk, nu Geref. Vrijgemaakte Kerk Het Kruispunt.
  • In de noordelijke gevel buiten de kerk bevindt zich een monument ter nagedachtenis aan pastoor Zacharias de Korte, geboren 26 februari 1891, omgekomen half maart 1945 in concentratiekamp Bergen-Belsen. Het is een reliëf dat voorstelt het visioen van de evangelist Johannes in het Bijbelboek Openbaringen 5 vers 8: "De aanbidding van het Lam Gods door de 24 ouderlingen" (Bron: Wikipedia).

In de media

  •  ; Uit; Alphens Nieuwsblad d.d. 21 december 2014

Het Nationaal Restauratiefonds (voorheen Monumentenzorg) heeft voor het noodzakelijke bouwkundig onderhoud aan de H. Thomas parochie een subsidie toegekend van 89.250 euro. “De subsidie bedraagt ongeveer vijftig procent van de begrote kosten. Uitbetaling en uitvoering van deze werkzaamheden zijn over zes jaar verdeeld, in 2020 moet alles gereed zijn”, meldt de Stichting Vrienden van de Bonifaciuskerk. “Gedeputeerde Staten van Zuid Holland heeft, na eerst een afwijzing, dit voorjaar alsnóg een subsidie aan de parochie toegekend van 130.556 euro voor restauratie van de glas-in-loodramen die geplaatst zijn in de zijgevels van de kerk, de Mariakapel en de toren. Deze subsidie dekt ongeveer veertig procent van de begrote kosten. De uitvoering moet volgens de subsidie voorschriften binnen drie jaar gerealiseerd zijn. In het voorjaar van 2015 zullen de aanbestedingen plaats vinden, waarna op korte termijn met de werkzaamheden zal worden begonnen.”

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur