Handelingen

Amstelveen, Amsterdamseweg 20 - Anna

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Anna
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Holland
Gemeente: Amstelveen
Plaats: Amstelveen
Adres: Amsterdamseweg 20
Postcode: 1181BT
Inventarisatienummer: 04704
Jaar ingebruikname: 1927
Architect: Hendriks, J.; Beers, H.C.M. van
Huidige bestemming: bierbrouwerij, horeca
Monument status: Gemeentelijk monument


Geschiedenis

Grote, beeldbepalende interbellumkerk met hoge slanke toren. Rechts van de kerk een mooie pastorie.

R.K. parochiekerk St. Anna, ontstaan in de jaren 1920 als eerste parochiekerk in het toen nog kleine dorp Amstelveen (dat dorp heette tot 1964 Nieuwer Amstel). Voorheen was de rooms-katholieke bevolking aangewezen op de Sint Urbanusparochies en -kerken van Bovenkerk, Nes en Ouderkerk.

De St. Annakerk kerk kwam te staan aan de uitvalsweg van Amstelveen naar Amsterdam, en werd op 23 augustus 1928 geconsacreerd door Mgr. J.D.J. Aengenent, de toenmalige bisschop van Haarlem. Het is een beeldbepalende kerk met slanke, hoge toren. De kerk is een grote, eenbeukige zaalkerk, gebouwd volgens het concept van de volkskerk: inwendige ruimte zonder pilaren met onbelemmerd zicht op het altaar. Karakteristiek werk in het oeuvre van de architecten Hendriks en Van Beers, onder lichte invloed van de Delftse school, met stilistische verwijzingen naar het romaans en de gotiek. Het geheel in baksteen uitgevoerde interieur wordt door graatgewelven overdekt. In enkele kleine kapellen in de westgevel bevinden zich kleine, belangrijke, glas-in-loodramen uit eind jaren 1940, naar ontwerp van Alex Asperslagh. Naar diens ontwerp zit links van de voorgevel ook (aan de buitenkant) een mooi mozaïek, voorstellende St. Anna.

Tijdens een zware storm in de nacht van 2 op 3 januari 1976 woei het dak van de kerk af. Dit dak werd korte tijd later weer hersteld.

Ondanks het feit dat de omgeving van de kerk in de loop der decennia drastisch is veranderd, vooral onder invloed van de aanleg van de direct naastgelegen Rijksweg A9, heeft de kerk haar stedenbouwkundig markante positie tot op heden behouden.

Op 8 mei 2011 is deze kerk, tijdens een grote slotviering, aan de eredienst onttrokken. Dit als gevolg van de geplande toekomstige verbreding en ondertunneling van de genoemde snelweg. Begin 2010 aangewezen als Gemeentelijk monument (zonder dat toen duidelijk was, welke positieve gevolgen, qua behoud van deze kerk, dit zou hebben). Het was een harde boodschap die de kerkgangers van de R.K. H. Annakerk aan de Amsterdamsestraatweg eind februari kregen. De rijksweg A9 moet worden verbreed. En om daarvoor ruimte te maken zou de H. Annakerk (1927-1928, J. Hendriks en H. van Beers) in 2010 worden gesloopt. De ChristenUnie in de Amstelveense gemeenteraad was is tegen het plan. (Bron: Contactbrief Kerkenverzamelaars nr 61-09)

Laatste viering in deze kerk op zondag 8 mei 2011. Onverminderd was toen onduidelijk hoeveel van het kerkgebouw zelf eventueel behouden zou blijven. Wel duidelijk waren in 2011 de sloopplannen van de pastorie rechts van de kerk, in verband met de geplande verbreding van de snelweg.

  • Eind 2017. De St. Annakerk heeft een tweede leven gekregen als bierbrouwerij c.q. uitgaans- en evenementencentrum. De kerk, een Gemeentelijk monument, blijft dus staan. De pastorie rechts van de kerk wordt wel gesloopt i.v.m. verbreding van de snelweg.
  • Sept. 2018. De voormalige pastorie rechts van de kerk, architectonisch ook van belang, staat er nog altijd en wordt bewoond.

In de media

Uit "Reformatorisch Dagblad", 3 maart 2009

De rooms-katholieke Sint-Annakerk aan de Amsterdamseweg in Amstelveen wordt volgend jaar (d.w.z. in 2009) gesloopt. De kerk pal aan de A9 moet wijken voor de verbreding van de snelweg. De Christen-Unie (CU) van Amstelveen zegt in het Amstelveens Nieuwsblad "onaangenaam verrast" te zijn door het bericht. Begin februari maakte het college van B en W nog bekend dat er voor de verbreding van de A9 geen gebouwen zouden worden gesloopt. De CU, die met één vrouw is vertegenwoordigd in de 35-koppige gemeenteraad, wil de Sint-Annakerk „graag behouden als Amstelveens erfgoed. Het markante gebouw, uitstekend boven de A9, is een beeldbepalend gezichtspunt in het Amstelveense. Een vertrouwd en rustgevend punt in een hectische omgeving, te midden van het geraas van auto’s en vrachtwagens.” (Citaat Reformatorisch Dagblad 3-3-2009).

Uit Reformatorisch Dagblad, 21 april 2009.

Het is opnieuw twijfelachtig of de rooms-katholieke Sint-Annakerk aan de Amsterdamseweg in Amstelveen behouden kan blijven. Dat melden diverse regionale media. Dit voorjaar werd bekend dat de markante kerk gesloopt moet worden in verband met de verbreding van de snelweg A9. Later bleek dat alleen de pastorie moet wijken voor de snelweg. De fundering onder de kerk is echter dezelfde als die onder de aanpalende pastorie. Dit heeft tot gevolg dat als de pastorie wordt gesloopt ook de kerk zal moeten verdwijnen. De fundering zal bij sloop van de pastorie zo veel aan kracht en stabiliteit inboeten, dat het niet verantwoord is de rooms-katholieke kerk te handhaven. De aangekondigde sloop van het gezichtsbepalende kerkgebouw aan de A9 houdt de gemoederen in Amstelveen flink bezig. Eerder gaf de plaatselijke fractie van de ChristenUnie aan zich te willen inzetten voor het behoud van de kerk.

Uit Reformatorisch Dagblad, 25 januari 2013

Het kerkbestuur was volgens de gemeente op eigen initiatief begonnen met het ontmantelen van het markante gebouw, dat pal langs de A9 ligt. Met een kraan zouden de klokken uit de toren zijn verwijderd. Ook was men bezig de glas-in-loodramen te verwijderen. Dat meldde het Amstelveens Nieuwsblad gisteren. De Sint-Annakerk, die op de nominatie staat om gesloopt te worden, is een gemeentelijk monument. Bij de rechter loopt een procedure over de status van het gebouw. Wethouder Raat reageerde gisteren op Twitter onthutst: „Ongehoord. Kerkbestuur sloopt monumentale Annakerk zonder vergunning. Dwangbevel moet hen stoppen.” Het 85 jaar oude rooms-katholieke bedehuis sloot in 2011 zijn deuren wegens plannen voor verbreding en ondertunneling van de A9.

Uit Gemeenteberichten Amstelveen d.d. 29 januari 2013

In de media zijn berichten verschenen inzake sloop zonder vergunning aan de Annakerk aan de Amsterdamseweg. Naar aanleiding daarvan is de volgende informatie aan de raad verstrekt. Op donderdag 24 januari werd door een toezichthouder geconstateerd dat met behulp van een kraan de klokken uit de toren van de Annakerk werden verwijderd. De slopers deden mededeling tevens opdracht te hebben om de gebrandschilderde ramen en het orgel te verwijderen in opdracht van het kerkbestuur. Achtergrond is dat tussen Rijkswaterstaat en het kerkbestuur wilsovereenstemming bestaat over overdracht van de kerk, maar dat deze overeenkomst pas zal worden geëffectueerd als er mededeling is van het bisdom aan Rijkswaterstaat dat de klokken, de gebrandschilderde ramen uit het gebouw verwijderd zijn. Deze elementen maken echter deel uit van het beschermd monument en voor de verwijdering is geen vergunning aangevraagd. De voormalige St. Annakerk is reeds in 2009 aangewezen als monument. Het Bisdom heeft dit in 2009 bij de Rechtbank aangevochten. Daarna is de kerk in 2011 wederom door Amstelveen aangewezen als monument. Op 20-11-2012 is er wederom een rechtszaak (Bisdom tegen Amstelveen) geweest waarin de monumentenstatus betwist wordt. De uitspraak van de rechtszaak is nog niet bekend, maar wordt naar mededeling van de rechtbank nog deze maand verwacht. De gemeente heeft met Rijkswaterstaat de voorlopige afspraak dat de uitslag van de rechtszaak wordt afgewacht. Indien de voormalige kerk tijdens de werkzaamheden een risico vormt voor de omgeving en dit risico is niet bouwkundig te beïnvloeden tegen redelijke kosten, zal door RWS met Amstelveen een discussie gestart worden over toe te passen mitigerende maatregelen en in het uiterste geval sloop. Zover is het dus nog lang niet en naar ons oordeel is het onbehoorlijk van het kerkbestuur om de rechterlijke uitspraak niet af te wachten en zonder waarschuwing te beginnen met sloopwerkzaamheden. Wij begrijpen het financieel belang bij snelle levering, maar dat rechtvaardigt een dergelijke bruuskeren van de rechtbank op geen enkele manier. In eerste instantie wenste het kerkbestuur niet in te gaan op het verzoek om stillegging van de werkzaamheden. Nadat de portefeuillehouder ter plaatse overleg heeft gehad heeft men de werkzaamheden opgeschort. Donderdagavond heeft de gemeente een last onder dwangsom uitgereikt inhoudende het met onmiddellijke ingang staken van alle werkzaamheden op straffe van verbeuren van een dwangsom van € 25.000. Inmiddels heeft een gesprek plaatsgevonden tussen de portefeuillehouder en de voorzitter van het kerkbestuur. Daarin is de afspraak gemaakt dat tot de uitspraak van de rechter geen werkzaamheden aan de kerk zullen plaatsvinden. Zodra de rechtbank uitspraak heeft gedaan over de monumentenstatus zullen wij u daarover berichten.

Uit Reformatorisch Dagblad, 15 september 2009.

De rooms-katholieke St.-Annakerk in Amstelveen wordt in 2011 aan de eredienst onttrokken. Dat heeft vicevoorzitter van het kerkbestuur Lammers vorige week aan de parochianen laten weten. De toekomst van de karakteristieke St.-Annakerk, pal naast de A9 gelegen, was lange tijd onzeker. Mogelijk zou de aanstaande verbreding van de A9 het einde betekenen van het kerkgebouw. In­middels is duidelijk dat de pastorie vanwege de verbreding gesloopt moet worden. Na overleg met deskundigen van het bisdom en bouwkundigen heeft het kerkbestuur geconcludeerd dat de St.-Annakerk zonder pastorie niet meer goed te gebruiken is als kerkgebouw voor de eredienst.Het gebouw wordt waarschijnlijk verkocht aan Rijkswaterstaat. Het bisdom moet nog de voorwaarden vaststellen waarvoor het gewijde gebouw daarna gebruikt mag worden, tekende het Amstelveens Nieuwsblad op. Het is de bedoeling dat de parochianen van de St.-Annakerk in 2011 worden overgeschreven naar de Titus Brandsma­parochie in Amstelveen. De besturen van beide parochies zijn al enkele keren bij elkaar gekomen om te bespreken hoe zij de samenwerking tussen de twee parochies zo goed mogelijk gestalte kunnen geven, aldus Lammers. De veranderingen voor de Annakerk staan niet op zichzelf. Door gebrek aan geestelijken en pastoraal werkers en door de afname van het aantal parochianen en vrijwilligers zijn samenwerking en samenvoeging van parochies in het gehele bisdom noodzakelijk. Een rapport schrijft voor dat er in Amstelveen een parochie moet komen.

Uit Amstelveenblog, d.d. 14 november 2016

De Annakerk aan de Amsterdamseweg heeft weer een klok. Maandagmorgen werd die in de toren gehesen. Helaas zijn de twee vorige uit de tot gemeentelijk monument verheven kerk naar Roemenië verdwenen. Tegen de zin van B&W, die nog op punt stonden een rechtszaak tegen het kerkbestuur te starten. Die kwam er niet, omdat de zaak anders werd opgelost, vertelde wethouder Herbert Raat die de klokplaatsing bijwoonde.

Rijkswaterstaat, die de kerk, kocht wegens de verbreding van de A9 en dus eigenaar is, gaf Royal Eijsbouts in Asten de opdracht de nieuwe driehonderd kilo wegende klok in de toren te hangen. Het was de eerste keer dat die onderneming een opdracht kreeg van een niet-kerkelijke organisatie. “Bij dat bedrijf staan talloze klokken, uit gesloopte kerken”, vertelde Kees Abrahamse, A9-projectleider van RWS. “Er worden honderden kerken per jaar gesloopt wegens de ontkerkelijking.” Intussen zag Amstelveen twee klokken verdwijnen en kwam er maar één terug. Die laat wel elk uur van zich horen (alleen tussen 07.00 en 19.00 uur), dankzij een elektrisch systeem. De klok is een schepping van Jos van de Kerkhof (gegoten in 1965) afkomstig uit de kerk ‘De Hoeksteen’ in Soesterberg. In januari 2013 werden de originele klokken door het bestuur van de RK Parochie van de Heilige Anna, de toenmalige eigenaar, ondanks de in die tijd aangevraagde monumentale status verwijderd. Met een dwangbevel is voorkomen dat ook de glas in loodramen uit het gebouw werden gehaald. Het gebeurde allemaal een dag voordat het koopcontract werd getekend, herinnert Abrahamse zich. De prijs was al vastgesteld. “Maar dat ging wel over alles er op en er aan. De verkopende partij wilde er nog weel meer dan die klokken uit slepen. Dat hebben we toen samen met de gemeente kunnen voorkomen.” De tegen de toren aangebouwde pastorie gaat wegens de wegverbreding verdwijnen. Daarna wil de gemeente de kerk van Rijkswaterstaat in eigendom terug hebben. De Celestial Church of Christ, een Afrikaanse katholieke stroming, die er nu in huist moet weg. Raat wil het gebouw al vast een maatschappelijke en culturele bestemming geven. Diverse organisaties, zoals de Amstelveense Kunstenaars Vereniging, hebben al belangstelling getoond.

Er is nogal wat deining over het verdwijnen van de vorige klokken geweest. Toen een dag voor de ondertekening van de verkoopovereenkomst met RWS, de gemeente ontdekte dat die er uit werden gehaald, kregen ambtenaren uit het op een steenworp afstand geleden raadhuis te horen dat zij om onttakeling van de kerk te voorkomen maar met een dwangbevel moesten komen. Dat kwam er dus binnen no-time, nog net voor ook de glas in lood ramen er aan moesten geloven. De gemeente had over de door haar betwiste monumentenstatus de afspraak dat de rechter zich daarover moest uitspreken. In elk geval kon zolang niets aan het gebouw worden veranderd. De gemeente kreeg wat die status betreft gelijk.

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur