Handelingen

Amsterdam, Deurloostraat 17 - Sint Gabriël

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Sint Gabriël
Genootschap: Vrij-Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Holland
Gemeente: Amsterdam
Plaats: Amsterdam
Adres: Deurloostraat 17
Postcode: 1078HR
Inventarisatienummer: 04918
Jaar ingebruikname: 1928
Architect: Anrooy, H.A. van
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Gemeentelijk monument

Geschiedenis

Voor dit gebouw van de Vrij-Katholieke Kerk, ingezegend in 1928, hanteerde architect H.A. van Anrooy een stijl die veel ingetogener is dan de verstrakte Amsterdamse Schoolstijl waarmee zijn collega-architecten de omringende buurt hebben vormgegeven. Deze kleine interbellumkerk zonder toren is behalve voor diensten ook in gebruik voor concerten en culturele activiteiten.

De gemeente Amsterdam heeft de kerk tot gemeentelijk monument verklaard met de volgende argumentatie: "De St. Gabriëlkerk vertegenwoordigt architectonische waarde als een gebouw waarvan het ontwerp, van met name de binnenruimte, is geïnspireerd op zowel de traditionele kerkbouw als op De Stijl-motieven. De kerk is van belang in het oeuvre van architect H.A. van Anrooy en van vormgever P. Rueter. Dat de laatste zelf dertig jaar priester in de Vrij-Katholieke kerk was, maakt de aanwezigheid van zijn werk in deze kerk bijzonder. Daarnaast is vooral de inrichting van de kerk van belang in het oeuvre van A. Kurvers, en het vijfhoekig venster voor het oeuvre van W. Bogtman. De kerk is van cultuur historische waarde omdat het een voor Nederland uniek kerkgebouw is dat naar de specifieke inzichten van de Vrije Katholieke Gemeente is gebouwd. Dit is onder andere zichtbaar aan het vijfhoekig venster met pentagrammotief. Het gebouw is in hoofdopzet en detaillering grotendeels gaaf en in oorspronkelijke vorm behouden gebleven."

Exterieur

Het betreft een eenvoudig rechthoekig en laag gebouw met zadeldak op de hoek van de Deurloostraat en de Dongestraat, dat uiterlijk alleen als kerk herkenbaar is door de kleine uitbouw aan de noordkant van het gebouw, waar zich een groot betonnen kruis bevindt. De ingang ligt achter een muur aan een binnentuin, door een hek afgesloten van de straat.

Interieur

Het interieur is sober en intiem. Deze sfeer wordt mede veroorzaakt door de ruime toepassing van onbehandeld vurenhout en de lichtinval door lage kleurige rechthoekige vensters. De vrij hoge dakopbouw wordt in het interieur driemaal ondersteund door een gebogen houten lamellenconstructie, die de kerkruimte in lengterichting als het ware in drieën verdeelt: een zijpad, een ruim middenpad met aan weerszijden vaststaande blank houten banken met zijpad. Vanuit de entree wordt direct de aandacht getrokken naar het centraal geplaatste altaar en het veelkleurige vijfhoekige roosvenster daarboven in de vorm van een pentagram. Het roosvenster is ontworpen en vervaardigd door de Haarlemse glazenier W. Bogtman. Het interieur is van de ontwerper A. Kurvers. Naast het priesterkoor bevindt zich aan de oostmuur aan de evangeliezijde boven het Maria-altaar een gebrandschilderd glasmozaïek, voorstellende de Moeder-Gods-van-het-Teken, ten voeten uit in orantehouding, terwijl aan de epistelzijde boven het altaar van de Schutspatroon zich een pendant bevindt, voorstellende de Aartsengel Gabriël, eveneens ten voeten uit. Beide mozaïeken zijn van de hand van de priester-kunstenaar Pam. G. Rueter (geboren 1906-1998) .

De kerkruimte biedt plaats aan ca. 200 personen. De aan de noord- en zuidzijde kleine vrij laag geplaatste stalen ramen bevatten glas-in-Ioodvensters met kleurige, fantasierijke figuraties in de z.g. "Nieuwe Stijl", waarschijnlijk eveneens van de hand van Bogtman.

Afbeelding

Exterieur

Interieur