Handelingen

Beek (Ubbergen), Kerkberg 1 - Sint Bartholomeüs

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Bartholomeüs
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Gelderland
Gemeente: Berg en Dal
Plaats: Beek (Ubbergen)
Adres: Kerkberg 1
Postcode: 6573DN
Inventarisatienummer: 11078 15006
Jaar ingebruikname: 1826
Architect: Kayser, J. (uitbr. 1891-1892)
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 35784

Geschiedenis

Uiterst belangrijke kerk met toren.

Op 12 maart 1796 werd in de vergadering van Schout en Schepenen van het kwartier Nijmegen besloten, dat voortaan de Hervormden hun kerk met de Katholieken moesten delen. Dit gezamenlijke gebruik om beurten wordt “simultaneum” genoemd. Het gevolg was wel dat niemand zich meer verantwoordelijk voelde voor het onderhoud van het gebouw. In 1824 verkeerde het daarom in een dusdanige toestand, dat het wegens bouwvalligheid werd gesloten. Op het kerkhof tegen de kerk aan werd een houten loods opgebouwd als noodkerkje voor de Katholieken, terwijl de Hervormden zich gedwongen zagen gebruik te maken van het witte kerkje in Ubbergen. Na bijna dertig jaren kwam op 10 oktober 1825 een einde aan de huisvestingsproblemen, toen aan het R.K. kerkbestuur door een beschikking van koning Willem I een rijkssubsidie van f 6.000,- voor de bouw van een eigen kerk werd verleend. Deze subsidie werd nog aangevuld met gulle giften van onder meer pastoor Sieben, de parochie en van ver daarbuiten tot een bedrag van f 13.698,- waarvoor de bouw werd aangenomen.

In het voorjaar van 1826 werd met de bouw begonnen op het braakliggende terrein tegenover de Hervormde kerk, dat sindsdien de Kerkberg heet. Nog vóór de winter van 1826 werd het kerkgebouw zonder plechtigheid in gebruik genomen.

Door de aanzienlijke toename van het aantal parochianen werd de kerk in de jaren 1891-1892 door architect Jules Kayser enorm vergroot.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden de drie klokken door de Duitsers geroofd. Bij de oorlogshandelingen in september en oktober 1944 in Beek werd het kerkgebouw door inslaande granaten zwaar getroffen, waarbij onder meer de kostbare gebrandschilderde ramen verloren gingen en de pastorie met het daarin aanwezige kerkarchief in vlammen opging.

In 1952 werd met de eigenlijke restauratie begonnen, waarbij het interieur grote veranderingen onderging. In de toren werden weer drie luidklokken opgehangen. Bij een grote opknapbeurt in de jaren 1972-1977 werd geleidelijk aan het interieur aangekleed met neobarokke inventarisstukken uit de boedel van kerken, die gesloten of afgebroken werden. In diezelfde periode kreeg het orgel de status van Rijksmonument en werd het grondig gerestaureerd. Stichting Concertserie Beek organiseert sindsdien regelmatig kerkelijke concerten rond het orgel.

In 1996 werden vrijwel alle ramen voorzien van gebrandschilderd glas. Drie ramen zijn afkomstig uit de voormalige St. Pieterskerk in ’s-Hertogenbosch, een gift ter gelegenheid van het afscheid van pastoor Wim van Kessel. Zij stelllen respectievelijk voor: Maaltijd in Emmaus, Antonius van Padua en Maria Immaculata.

  • 2019 Staat te koop

Monumentomschrijving Rijksdienst

St. Bartholomeüs. Neoclassicistische hallenkerk uit 1825-1826 met Ionische zuilen en arcaden. Verbouwd tot een vierbeukige ruimte met zuilenrij in de as en exterieur in neorenaissancevormen met toren naast het koor door J. Kayser, 1891-1892. Houten bovenbouw op de toren, geinspireerd op de St. Stevenstoren in Nijmegen. Na beschadiging in de laatste wereldoorlog is de kerk in 1952 weer driebeukig gemaakt en van een cassettenplafond voorzien. Neobarok meubilair, uit andere kerken afkomstig: hoogaltaar afkomstig uit de voormalige R.K. Kerk te Westerblokker, communiebank afkomstig uit de vm. St. Willibrorduskerk te Den Haag, preekstoel, biechtstoelen, alles eerste helft 19de eeuw. Orgel met Hoofdwerk en Onderwerk, in 1831 als eerste orgel gemaakt door H.D. Lindsen te Utrecht. Oorspronkelijke orgelkas in 1944 verwoest, binnenwerk bewaard gebleven. In 1952 door Verschueren (Heythuysen) herbouwd met nieuwe kas in open opstelling. In 1973 door Verschueren Orgelbouw gerestaureerd en geplaatst in een vroeg 19de eeuwse kas, afkomstig uit een zusterklooster in Geel (België), aangekocht van de fa. Schijven te Brussel. Een nieuw vrij Pedaal werd toegevoegd.

De preekstoel werd in 1891 vervaardigd door Atelier J.W. Ramakers en Zonen Beeldhouwers te Geleen.

Externe links

Afbeeldingen