Handelingen

Brielle, Turfkade 16 - Synagoge

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Genootschap: Israëlitisch
Provincie: Zuid-Holland
Gemeente: Brielle
Plaats: Brielle
Adres: Turfkade 16
Postcode: 3231AR
Inventarisatienummer:
Jaar ingebruikname: 1871
Architect:
Huidige bestemming: culturele ruimte
Monument status: Gemeentelijk monument

Geschiedenis

Buiten gebruik. Hierna gebruikt voor opslag. Hersteld in 2005. In gebruik als Cultureel Centrum.

Op 10 mei 1871 is de eerste steen gelegd voor de nieuwe Synagoge aan de Turfkade. De inwijding volgde in november 1871. Na de Tweede Wereldooorlog is er niet één van de 21 weggevoerde Brielse joden teruggekomen. De Synagoge stond leeg en werd gekocht door een bouw- en aannemingsbedrijf, dat het gebouw een opslagfunctie gaf, inclusief inbouw van een verdieping. Op 25 november 2001 is de voormalige Synagoge gekocht door de Stichting Behoud Synagoge Brielle, en begin februari 2002 is de sleutel officieel overgedragen aan deze stichting. Het gebouw is gerestaureerd en heeft een culturele bestemming gekregen. Op 15 oktober 2004 kwam er na 60 jaar weer licht in de Synagoge. Er werd door jongeren (waaronder Joodse en Palestijnse jongelui uit Ramle in Israel) en ouderen een boograam geplaatst. En hiermee startte de restauratie van deze Synagoge. Deze is afgerond: in september 2005 is het gebouw in gebruik genomen. Nu het gebouw ook als theater gebruikt kan worden, denkt men er over het naastgelegen pand aan te kopen en als foyer te gaan gebruiken. Zondag 11 september 2005 heeft rabbijn Soetendorp de gerestaureerde Synagoge ingewijd. De Synagoge krijgt een multi-culturele bestemming. Hoogstwaarschijnlijk wordt het ook een trouwlocatie voor Voorne-Putten.

Algemene omschrijving

Voormalige SYNAGOGE, gebouwd in 1871 in opdracht van het Israëlitisch Kerkbestuur. Na het in onbruik raken van het gebouw als synagoge is het grondig gewijzigd, waarbij een vloer is ingebracht en de voorgevel is gewijzigd. Bij de restauratie van 2004 – 2005 zijn deze wijzigingen wederom ongedaan gemaakt.

Redengevende beschrijving

Het pand is opgetrokken op rechthoekig grondplan in twee bouwlagen met een kap met flauwe helling. De gevels zijn uitgevoerd in licht bruinrode baksteen en voor wat betreft de voorgevel voorzien van een plint in cementpleister. Na restauratie bezit de voorgevel op het niveau van de eerste verdieping drie rondboog-vensteropeningen met een negenruits onderraam en een bovenraam met radverdeling. Het middelste venster is als blindnis uitgevoerd. In de geveltop bevindt zich een ronde vensteropening, waarin een kozijn is opgenomen met een roedeverdeling in de vorm van een Davidsster. De entree links van de voorgevel is bij de laatste restauratie gerealiseerd. De linker zijgevel bezit drie rondboog-vensteropeningen, gelijk aan die in de voorgevel. De achtergevel bezit drie rondboog-vensteropeningen, gelijk aan die in de voorgevel. Tegen de achtergevel staat een éénlaags aanbouw. Intern is een nieuwe gaanderij ingebracht. Het oorspronkelijke stucplafond is gecompleteerd. Het pand aan de rechter zijde omvatte oorspronkelijk op de begane grond een ritueel badhuis en op de verdieping een leslokaal. Intern is het pand heringedeeld.

De voormalige synagoge is van monumentaal belang vanwege de architectonische opzet van het casco en (deels gereconstrueerde) detaillering van het interieur. Mede van belang vanwege de oorspronkelijke functie, die in de architectuur tot uiting komt en van belang is geweest voor de sociaal-economische ontwikkeling van de gemeente.

In de media

Uit Reformatorisch Dagblad, 6 september 2005.

Na een grondige restauratie wordt deze maand de enig overgebleven synagoge in de regio Voorne-Putten en Rozenburg, het gebedshuis aan de Turfkade in Brielle, heropend.

Het gebouw is al vele jaren niet meer als synagoge in gebruik. Op 10 mei 1871 legde de president-kerkmeester van de synagoge, David Wiesebron, in tegenwoordigheid van de Haagse opperrabbijn B. S. Berenstein de eerste steen. Op vrijdag 1 december 1871 had de inwijding plaats. In de oorlog werden de meeste joden in Brielle door de nazi’s vermoord en op 13 juli 1947 werd de joodse gemeente van Brielle opgeheven en bij de Nederlandsch Israëlitische Gemeente van Rotterdam gevoegd. Het gebouw werd verkocht en werd een pakhuis.

Op 10 november 1999 werd de Stichting Behoud voormalige Synagoge Brielle opgericht, met als doel de restauratie en herbestemming van de enige overgebleven synagoge in de regio Voorne-Putten en Rozenburg. In februari 2002 was er genoeg geld bijeengebracht om de synagoge aan te kopen, waarna de restauratie kon beginnen. Belangstellenden kunnen zaterdag het resultaat bekijken.

Afbeeldingen

Exterieur

Foto's voor de restauratie

Foto's na de restauratie

Interieur