Handelingen

Den Dungen, Heilig Hartplein 1 - Jacobus de Meerdere

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Sint Jacobus de Meerdere
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Sint-Michielsgestel
Plaats: Den Dungen
Adres: Heilig Hartplein 1
Postcode: 5275BM
Inventarisatienummer: 07268
Jaar ingebruikname: 1452
Architect: Cuypers, J.Th.J. (uitbreiding)
Huidige bestemming: kerk met begraafplaats
Monument status: Rijksmonument 14191


Geschiedenis

Historische kerk met hoge neogotische toren.

Voor het eerst genoemd: circa 1380. Stenen gevel in de kapel: 1452. Kerkschip: 1533. Toren: 1899, door C. Franssen. 2 zijkapellen: 1926 door J.Th.J. Cuypers.

Monumentomschrijving Rijksdienst

R.-k. kerk van St. Jacobus de Meerdere. Bakstenen gebouw uit het begin van de 16e eeuw, in 1821 gewijzigd en in 1899 van een nieuwe toren voorzien. Schip met achtkante pijlers; zijbeuken aan de west-zijde afgeschuind; dwarspand met lage zij-armen; schip, dwarspand en koor door netgewelven overkluisd, zijbeuken door kruisribgewelven; onder de gewelfribben, classicistische consoles uit 1821; segementbogen boven de scheibogen uit dezelfde tijd. Inventaris: vroeg 16e eeuws eiken Barbarabeeld; vroeg 19e eeuwse houten beelden van Maria, Jozef met Kind, Jacobus, Gregorius, Ambrosius, Anna en Augustinus; biechtstoelen in Waterstaatsstijl; eiken preekstoel met dragend Johannesbeeld uit omstreeks 1800; een drietal 18e eeuwse schilderijen; koperwerk. Neogotische gebrandschilderde glazen. Een klok, door Alexius en Henricus Petit vervaardigd in 1773, verdween met de klokkenvordering tijdens WO II. Op pijlers van het hek twee classicistische siervazen. Orgel met hoofdwerk en onderpositief, in 1867 door F.C. Smits gemaakt voor het groot-seminarie Haerendaal te Haaren. In 1982 gerestaureerd en geplaatst in Den Dungen.

Van kapel naar kerk

De oudste vermelding van een kapel is gevonden in een register van de hertog van Brabant te Brussel uit ca 1380. In deze acte komt de kapel ter sprake als een aangrenzend perceel. Den Dungen behoorde toen tot de parochie van St.-Jan in Den Bosch. In 1569 werd Den Dungen een zelfstandige parochie met de H. Jacobus de Meerdere als patroonheilige. Door de eeuwen heen is er voortdurend aan de Dungense kerk verbouwd. De bouwgeschiedenis is nu nog goed herkenbaar. Omstreeks 1452 werd de voorgevel van de kapel opnieuw met stenen opgetrokken: de toenmalige kapel is het huidige priesterkoor. Een belangrijke uitbreiding vond in 1533 plaats, toen het huidige kerkschip werd aangebouwd. De toren werd in 1899 aangebouwd. In 1926 werd de kerk uitgebreid met twee zijkapellen. Het kerkgebouw is aangewezen als Rijksmonument.

Pastorie

Op 29 juli 1821 werd door pastoor Van Baer de eerste steen gelegd voor een nieuwe pastorie, als vervanging van de oude pastorie aan de Litserstraat. Een jaar later was het klaar. Zeker naar de tijd van toen was het een groots en deftig gebouw. Later werd er aan de linkerkant ook nog een koetshuis bij gebouwd. De pastorie vervulde jarenlang ook de functie van vergader- en ontmoetingsruimte voor verschillende godsdienstige verenigingen en kerkelijke activiteiten. Met de groei van het Rijke Roomse Leven was er meer en meer behoefte aan ruimte. Om hieraan te kunnen voldoen werd in 1855 aan de achterkant van de kerk de congregatiekapel gebouwd. In de jaren zestig van de vorige eeuw was de pastorie nog de woning van vijf bewoners: de pastoor, twee kapelaans en twee pastoorsmeiden. Anno 2008 bewoont pastor Chr. van Beurden in zijn eentje dit rijksmonument. De vrijgekomen ruimten in het gebouw worden weer gebruikt voor allerlei parochiële doeleinden.

Zie ook de bijbehorende Congregatiekapel

glas-in-loodramen

De kerk heeft 31 figuratieve glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier Frans Nicolas en Zonen, Roermond met de volgende afbeeldingen :

  • de oproep aan Jacobus
  • de marteldood van Jacobus
  • de Jacobusschrijn
  • de apostel Paulus
  • de apostel Barnabas
  • de apostel Mattias
  • de apostel Matteüs
  • de apostel Simon
  • de apostel Jacobus de jongere
  • de apostel Judas
  • de apostel Andreas
  • de apostel Bartholomeüs
  • de apostel Philippus
  • de apostel Thomas
  • de apostel Johannes
  • de apostel Jacobus de oudere
  • uiteengaan van de 12 apostelen
  • Willibrordus en Lambertus
  • Willibrordus tot bisschop gewijd
  • Bisschop Sonnius
  • Kanunniken
  • Lodewijk Napoleon
  • Bisschop Goldschalks
  • eucharistische symbolen verdeeld over 6 ramen

De ramen zijn met foto's beschreven op de website over de kerkramen

Externe links


Afbeeldingen

Exterieur

Interieur