Handelingen

Groenlo, Ziekenhuisstraat 14 - Kapel St. Vincentius Gasthuis

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam object: Kapel St. Vincentius Gasthuis
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Gelderland
Gemeente: Oost Gelre
Plaats: Groenlo
Adres: Ziekenhuisstraat 14
Postcode: 7141AN
Sonneveld-index: 05524
Jaar ingebruikname: 1936
Architect: Hardeman, C.A., Oldenzaal
Huidige bestemming: kapel
Monument status: Gemeentelijk monument

Geschiedenis

In diverse opzichten belangrijke ziekenhuiskapel. Kapel van het voormalige St. Vincentius Gasthuis. Restauratie 2014. Nu onderdeel van het Marga Klompé Zorgcentrum.

Typering

Kapel, daterend uit 1936.

De monumentenbescherming is niet van toepassing op de latere aanbouwen aan de verschillende zijden van de kapel. Deze zijn later gebouwd en vertegenwoordigen geen grote architectuurhistorische waarde.

Historie en ligging

De kapel is in 1936 ontworpen door de architect Clement Hardeman, afkomstig uit Oldenzaal, in opdracht van Stichting Ziekenzorg voor het Rooms-katholieke Vincentiusgasthuis te Groenlo. Het gasthuis en de kapel zijn gelegen aan de Ziekenhuisstraat, in het centrum van Groenlo. In de nabijheid van de kapel bevindt zich de Rooms-Katholieke kerk. Oorspronkelijk werd de kapel met de voorzijde tegen het bestaande gasthuis gebouwd. De entree van de kapel vormde de verbinding met het gasthuis. Op deze manier was de kapel voor de bewoners van het gasthuis goed en snel bereikbaar.

De kapel bezit kenmerken van de Delftse School. Deze Nederlandse architectuurstroming ontstond omstreeks 1920 uit de ideeën van M.J. Granpré Molière, hoogleraar aan de Technische Hogeschool te Delft. De bouwstijl kenmerkt zich door aansluiting bij de bouwtradities en materialen van het verleden zonder in imitatie te vervallen; sober in verschijning, eenvoudig in detail door een ambachtelijke wijze van bouwen.

De zijgevels en de achtergevel waren oorspronkelijk goed zichtbaar vanaf de openbare weg. In de jaren 1980 werden er diverse uitbreidingen gerealiseerd, waardoor de kapel steeds meer werd ingesloten. Deze aanbouwen zijn reversibel. De gevels zijn zo min mogelijk aangetast. Ook het interieur is zeer goed en gaaf bewaard gebleven.

Beschrijving

Plattegrond en opbouw

De kapel is gebouwd op een samengestelde plattegrond en heeft twee bouwlagen onder een samengesteld dak dat is gedekt met leien. Op het linker- en rechter dakvlak bevindt zich een aantal dakkapellen en een klokkentoren. De gevels zijn opgetrokken in baksteen, gemetseld in Staand verband. Tegen de zijgevels zijn steunberen gerealiseerd. Opvallend is dat zich onder de vloer van de kapel nog een bouwlaag bevindt. Hoewel deze ruimte zich door zijn geslotenheid als kelder manifesteert, is de bouwlaag boven het maaiveld gelegen. De aanwezigheid van de vloer tussen de verdiepingen wordt in het exterieur benadrukt door een rollaag ter plaatse hiervan.

Voorgevel

De voorgevel van de kapel is tegen een ander bouwdeel aangebouwd en derhalve niet zichtbaar.

Linker zijgevel

De linker zijgevel is slechts gedeeltelijk zichtbaar, vanwege de later gerealiseerde aanbouwen. De gevel heeft rechts vier identieke spitsboogvensters, voorzien van glas-in-lood. Tevens bevindt zich een smaller spitsboogvenster aan de linkerzijde van de gevel, ter plaatse van het koor. Alle vensters worden aan de bovenzijde ontlast door enkelsteens strekken.

Oorspronkelijk bevonden zich ter plaatse van de sacristie (links) drie kleine spitsboog-vensters. Door een later gerealiseerde aanbouw zijn deze vensters niet meer zichtbaar.

Rechter zijgevel

Ook tegen deze gevel is een lage aanbouw gerealiseerd, waardoor de gevel slechts gedeeltelijk zichtbaar is. De rechter zijgevel heeft links vier identieke spitsboogvensters met glas-in-lood. Aan de bovenzijde worden de openingen afgesloten door enkelsteens strekken. Rechts van deze vensters heeft de gevel een smaller spitsboogvenster, eveneens aan de bovenzijde afgesloten door een enkelsteens strek. Hetzelfde geldt voor de twee kleinere spitsboogvensters ter plaatse van het koor, die de gevel aan de rechterzijde afsluiten. Hieronder bevindt zich een deuropening. Deze opening is vermoedelijk later aangebracht, aangezien deze niet op de oorspronkelijke bouwtekening aanwezig is en het baksteen rondom de opening lijkt gewijzigd.

Achtergevel

De achtergevel is voorzien van één grote en drie kleinere spitsboogvensters. Het grote venster bevindt zich ter plaatse van het koor (links) en de drie kleinere ter plaatse van de sacristie (rechts). De drie vensters bezitten nog het oorspronkelijke glas-in-lood.

Interieur

Het interieur is erg waardevol vanwege de vele bijzondere interieurelementen die nog aanwezig zijn. Wel zijn in de loop der tijd enkele kerkbanken verwijderd om meer ruimte te creëren voor rolstoelers. Tevens is de houten vloer onder de kerkbanken niet meer aanwezig. Hiervoor in de plaats is linoleum gekomen. Alle andere oorspronkelijke elementen zijn nog wel in de kapel aanwezig, waaronder het altaar, het Maria-altaar, de betegelde vloeren, de houten deuren, de biechtruimte en het glas-in-lood. In het spitsboogvenster achter het koor is een glas-in-lood voorstelling van Jezus Christus zichtbaar, aan het kruis genageld, met Maria en Maria Magdelena aan zijn zij. De nog aanwezige kerkbanken dateren eveneens nog uit de bouwtijd. Tevens is in de zijgevel een steen aanwezig met de tekst: ME POSUIT – J.P.P. OOSTERBAAN – 25 NOV 1936.

Reden van plaatsing

Architectuurhistorische criteria

Het object is een goed en redelijk gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een kapel uit de jaren dertig van de twintigste eeuw. De kapel bezit kenmerken van de Delftse School. Doordat er zeer weinig van dergelijke kapellen nog aanwezig zijn, bezit de kapel voor de gemeente Oost Gelre zeldzaamheidswaarde. De aanbouwen aan de linker- en rechter zijgevel zijn reversibel. Opvallend is dat het interieur van de kapel zeer goed bewaard is gebleven; vrijwel alle oorspronkelijke interieurelementen zijn nog aanwezig.

Stedenbouwkundige criteria

Het object is gelegen aan de Ziekenhuisstraat, in het centrum van Groenlo. In de nabijheid van de kapel bevindt zich de Rooms-katholieke kerk. De kapel is onderdeel van een historisch gegroeid gebied en is bepalend voor het zichtbaar houden van deze situatie.

Cultuurhistorische criteria

De kapel vertegenwoordigt een aspect van de religieuze geschiedenis van de gemeente Oost Gelre in het algemeen en Groenlo in het bijzonder. Reeds sinds de bouw van de kapel maakt hij deel uit van het ziekenhuis en sinds 1984 van het verpleeg- en verzorgingstehuis. Daarmee bood de kapel geestelijk ondersteuning voor de patiënten van het ziekenhuis en later ook de bewoners van het verzorgingstehuis en heeft als zodanig cultuurhistorische waarde.


Afbeeldingen