Handelingen

Groningen, Nieuwe Kerkhof 1 - Nieuwe Kerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Nieuwe Kerk
Genootschap: PKN Nederlands Hervormd
Provincie: Groningen
Gemeente: Groningen
Plaats: Groningen
Adres: Nieuwe Kerkhof 1
Postcode: 9712PT
Inventarisatienummer:
Jaar ingebruikname: 1665
Architect: Roelofsz, C.
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 18583

Geschiedenis

Kruisvormige kerk met dakruiter. Eén van de monumentaalste als Protestantse kerk opgerichte kerkgebouwen.

Deze kerk lijkt veel op de Noorderkerk te Amsterdam, maar is een maatje hoger dan de Noorderkerk.

Gebouwd als Ned. Hervormde "Nieuwe Kerk", wat ook nu de officiële naam is. Zowel door de situering in het noorden van de oude Groningse binnenstad als door de gelijkenis met de Noorderkerk in Amsterdam wordt dit kerkgebouw ook vaak "Noorderkerk" genoemd.

Het 17e eeuwse kerkgebouw is in Groningen de oudste kerk die als protestantse kerk is gebouwd. De raad van de stad stuurde ontwerper Coenraadt Roelofsz op studiereis naar Holland om het ontwerp van kerken te bestuderen. Uiteindelijk nam hij het bouwplan van de Amsterdamse Noorderkerk voor zijn ontwerp. Architect van de Amsterdamse kerk was de bekende Hendrick de Keyser. Vier jaar na de eerste steenlegging kwam de kerk gereed. Nog steeds staat de uit 1664 daterende kansel in de kerk. Het snijwerk bevat motieven die verwijzen naar het thema tijd- en eeuwigheid. (o.a. Een zandloper en een gevleugeld doodshoofd). Ook is een adelaar in volle vlucht op een van de panelen afgebeeld. De windwijzer op de toren heeft precies dezelfde vorm. De kerk werd voor het laatst gerestaureerd in de periode 1954-1977. De grote ramen werden voorzien van glas in lood, zoals oorspronkelijk het geval was.

Orgels

Hoofdorgel

Het hoofdorgel is gebouwd door Timpe in 1831. Typerend voor het orgel is het rijzige front, dat geïnspireerd is door het Müller-front van de Bavokerk in Haarlem. In de loop der jaren zijn er diverse wijzigingen en restauraties uitgevoerd. De meest recente restauratie heeft plaats gevonden tussen 2007 - 2009 en is uitgevoerd door firma Mense Ruiter.

Koororgel

Het koororgel is gebouwd door gebr. Van Vulpen in 1958.

Monumentomschrijving Rijksdienst

In de stadsuitbreiding aan de noordzijde op het Nieuwe Kerkhof vrij gelegen kruiskerk uit 1665. In de hoeken der armen dienstgebouwen met verdieping.

Preekstoel met trap en klankbord uit de bouwtijd, doophek, galerijgestoelten in drie armen met gebeeldhouwde poortjes aan twee daarvan en knopbanken eronder; overhuifd gesneden stadsgestoelte.

Boven een der toegangen gebeeldhouwd cartouche uit 1665. Naast het grote orgel soortgelijke knopbanken als in de andere armen; drierijige 10-arms koperen kroon, XVIII. In de dakruiter op de kruising klok uit 1674.

Gebouwomschrijving SKKN

Gebouwd in 1660-65 naar ontwerpen van Coenraet Roelofsz, blijkbaar naar voorbeeld van de Noorderkerk te Amsterdam. De directe omgeving, met de typerende schuinkruis-paden in het vierkant, is bijbehorend. Deze van oorsprong hervormde kerk werd in 1860-1861 (door architect J.F. Scheepers), in 1952-53 (architect P.L. de Vrieze) en in 1974-1977 gerestaureerd.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur

Orgels

Hoofdorgel

Koororgel