Handelingen

Haaren, Kerkeind 2 - Lambertus (1472 - 1825)

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam object: Lambertus
Genootschap: Rooms-Katholieke kerk
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Oisterwijk
Plaats: Haaren
Adres: Kerkeind 2
Postcode: 5076AC
Sonneveld-index: 07590
Jaar ingebruikname: 1472
Architect:
Huidige bestemming: gesloopt op toren na
Monument status: Rijksmonument 18898 (toren)



Geschiedenis

29-08-2012 jk

Historische kerk, waarvan de toren is blijven staan

In 1147 nam Paus Eugenius III de goederen van het kapittel van St. Jan uit Luik onder zijn bescherming. Hiertoe behoorden: goederen, landen, beemden, bossen, weiden, cijnzen, tienden enz. in Ghestele (Moergestel), Haaren, Belveren en Ghesele (Gijzel). In 1334 werden deze bezittingen door het kapittel verkocht aan de abdij van Tongerlo. De oude Haarense kerk was een dochterkerk van Moergestel en werd vanaf ± 1350 tot 1821 regelmatig bediend door Witheren (Norbertijnen) uit Tongerlo. De kerk, waarvan de toren er nog staat, is gebouwd in 1470 op funderingsresten uit de 12e eeuw en toegewijd aan de H. Lambertus. De bouwheer is onbekend. In 1772 werd de toren daaraan toegevoegd. Deze kerk heeft dienst gedaan als rooms-katholieke parochiekerk tot enkele jaren na de Vrede van Münster (1648).

Na overname van de kerkelijke bezittingen door de staat werd het gebouw nog maar weinig gebruikt. Ondanks herhaalde verzoeken uit Tongerlo om de nodige reparatiewerkzaamheden te laten verrichten, bleven deze achterwege. In 1780 stortte dan ook het dak van het schip van de kerk in en bleef alleen het koor staan. Dit koor is nog tot 1825 in gebruik geweest voor niet-katholieke godsdienstige bijeenkomsten en ook als raadhuis. Daarna werd het gebouw weer aan de rooms-katholieke gemeenschap teruggegeven. Die vatten eerst het plan op om de kerk weer te herstellen. Uiteindelijk werd besloten om een nieuwe kerk te gaan bouwen aan de Drie Hoeven. De resten van de oude kerk werden in 1825 gesloopt, waarbij de toren behouden bleef. Bij de restauratie van de toren in 1967 is de doorgang naar het voormalige schip dichtgemetseld. In 1978 werd het uurwerk hersteld en kwamen er nieuwe klokken, afkomstig van de -in 1977 gesloopte- Sint-Monicakerk te Utrecht. Later, in 1996, zijn de oude funderingen weer opgemetseld en zijn verschillende graven en voorwerpen teruggevonden. Het plan daarvoor was van kunstenaar Ton Buijnsters. Het terrein rondom heeft de status van rustend kerkhof.

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Toren, overblijfsel van de middeleeuwse St. Lambertuskerk. 15e eeuw gotisch gebouw van baksteen met banden van tufsteen in de onderste geleding; overhoekse steunberen waarvan de afzaten in de bovenste geleding te niet lopen; aan de westzijde een ingang in een spitsboognis; in de tweede geleding spitsboognissen, in de derde galmgaten en een spitsboogfries; aan de zuidkant van de tweede geleding en driezijdig uitgemetselde traptoren op een tufstenen uitkraging. Van vier-tot achtkant ingesnoerde leienspits. Gerestaureerd in 1968. Eikenhouten klokkenstoel uit de 15de eeuw. Mechanisch torenuurwerk.

MIP omschrijving

  • Bouwperiode: 1472
  • Gevels en materialen: Baksteen met banden van tufsteen in de onderste geleding. Overhoekse steunberen waarvan de afzaten in bovenste geleding te niet lopen. Aan de westzijde een ingang in een spitsboognis.
  • Bijzonderheden: Gerestaureerd in 1968. In 1975 zijn de funderingen van het middeleeuwse schip en koor bloot gelegd en geconserveerd in een openbaar plantsoensituatie. Afgaande op de baksteenmaten (30 x 7,3 x 13,2 en 28,5 x 6,7 13 cm) kan de oorsprong van het schip teruggaan op de 2e heft van de 13e eeuw.
  • Omschrijving: In de tweede geleding spitsboognissen, in de derde galmgaten en een spitsboogfries. Aan de zuidkant van de tweede geledingen driezijdig uitgemetselde traptoren op een tufstenen uitkraging. Van vier- tot achtkant ingesnoerde leienspits.

Afbeeldingen