Steun Reliwiki!
Voor de hosting en het onderhoud van deze site die gerund wordt door vrijwilligers is geld nodig. Ondersteun RELIWIKI met uw bijdrage op NL86 TRIO 0198 3859 94 (Triodos Bank), t.n.v. de stichting Reliwiki. Uw schenking is fiscaal aftrekbaar. Doe het vandaag nog en houdt Reliwiki en al haar data toegankelijk voor iedereen!

Uit het nieuws:


 Handelingen

Kolderveen, Kolderveen 47 - Protestantse Kerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Protestantse Kerk
Genootschap: PKN Ned. Hervormd
Provincie: Drenthe
Gemeente: Meppel
Plaats: Kolderveen
Adres: Kolderveen 47
Postcode: 7948NH
Inventarisatienummer: 14061
Jaar ingebruikname: 1471
Architect:
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 30962 (kerk); 30963 (toren)


Geschiedenis

Historische dorpskerk met toren.

De kerk wordt omgeven door een boswal van berken, beuken, eiken en elzen, die zomers een groene haag vormen. In 1362 werd "Coldervene" in een oorkonde genoemd. De kerkelijke gemeente is een afsplitsing van de St. Clemenskerk in Steenwijk. Begin vijftiende eeuw verleende de bisschop van Utrecht de parochianen toestemming om hier een eigen kerk te bouwen. Niet alleen voor de inwoners van Kolderveen maar ook voor de inwoners van Dinxterveen, nu een gedeelte van Wanneperveen( Overijssel). Volgens een legende zou de kerk eerst aan de Zomerdijk bij Meppel hebben gestaan.

Kolderveen hervkerk-5.JPG

In veengebieden werden kerken echter vaak tegelijk met de nederzettingen verplaatst. De oude kapel werd afgebroken en de onderdelen werden met boerenwagens naar Kolderveen vervoerd. Kort voordat men de plaats van bestemming bereikte struikelde één van de paarden en brak een been. De as van de wagen brak ook en met een klap kwamen de bouwmaterialen op de grond terecht. De hevig geschrokken boeren zagen hierin "een teken van God". Hier moest de kerk gebouwd worden. De huidige kerk is gebouwd op een natuurlijke verhoging van zand te midden van een laagveengebied. Een 300 meter lange beukenlaan verbindt de kerk met het dorp Kolderveen. Deze beukenlaan is aangelegd uit de nalatenschap van Thijs van Urk, die op 21 maart 1890 op zeventienjarige leeftijd stierf. De smalle spitsboogvensters van de kerk trekken de aandacht. Het zadeldak zal eerder bedekt zijn geweest met leien. Regelmatig worden hiervan nog stukken op het kerkhof aangetroffen.

Monumentomschrijving Rijksdienst

Kerk

Nederlands Hervormde Kerk. 14 eeuwse toren en driezijdig gesloten kerk voltooid in 1471. Inventaris: preekstoel 1703.

Toren

Toren van de Ned.Herv.Kerk. Klok van P. Vermaten (G. Schimmel), 1697, diam. 79,3 cm. De klok is gescheurd en staat in de toren opgesteld. Mechanisch smeedijzeren torenuurwerk, 17de eeuw. Werd in 1986 in de kerk van St. Nicolaasga (FR) aangetroffen. In 1990-1991 gerestaureerd.

Het orgel

Het orgel is gebouwd door Petrus van Oeckelen. Het is vermoedelijk rond 1867 gebouwd. Een plaatselijke amateur orgelbouwer deed in 1970 een poging een zwelkast aan te brengen, dit liep op niets uit. Firma Vierdag kreeg opdracht tot herstel, echter werden deze werkzaamheden nooit voltooid vanwege het faillissement van Vierdag.

In de media

Uit Orgelnieuws.nl 25 september 2014

Van Oeckelen-orgel Hervormde Kerk Kolderveen gerestaureerd

De Hervormde Kerk te Kolderveen beschikt sinds kort weer over haar Van Oeckelen-orgel. Sinds Pasen 2013 was het in restauratie bij Orgelmakerij Steendam te Roodeschool. Op zondag 5 oktober wordt het opnieuw in gebruik genomen tijdens een kerkdienst. Over de bouw van het orgel door P. van Oeckelen is tot op heden niets teruggevonden in archiefstukken. Wel wordt in de Provinciale Drenthsche en Asser Courant van 9 januari 1869 melding gemaakt van de ingebruikname op 3 januari van dat jaar. Het orgel heeft dan acht stemmen op het Manuaal en aangehangen pedaal.

Pogingen

Het orgel blijft ongewijzigd tot 1957. In dat jaar doet pianohandelaar en amateurorgelbouwer Beekamp uit Hoogeveen het verwoede pogingen om het orgel om te bouwen. Het binnenwerk moet geheel in een zwelkast worden geplaatst waarvoor bij de klaviatuur alleen een ruimte voor een zweltrede wordt aangebracht.

Averij

Voor het aanbrengen van (elektro)-pneumatische registertractuur worden boringen in de klavierlijst aangebracht voor plaatsing van vrije-combinatiepistons. Mogelijk wordt dan ook getracht te speeltractuur (elektro-)pneumatisch te maken. Hij plaatst een nieuw pedaalklavier, in omvang uitgebreid tot f1. Als Beeman echter in zijn werkzaamheden vastloopt, laat hij een orgel met flink wat averij achter. Orgelbouwer H.J. Vierdag uit Enschede krijgt de opdracht het orgel weer bespeelbaar te krijgen. In 1960 voert hij de werkzaamheden uit onder toezicht van de Orgelcommissie van de Nederlandse Hervormde Kerk. Vierdag bouwt een nieuwe windlade, herstelt de windvoorziening en maakt grotendeels nieuwe mechaniek. Het klavier wordt gewijzigd van staart- naar balansklavier, de toetsen met 3 cm ingekort. Het ontbrekend pijpwerk wordt gecompleteerd, gehavend pijpwerk vervangen, waarvoor Vierdag grotendeels uit eigen voorraad put. De inmiddels verdwenen Trompet 8 van Van Oeckelen wordt vervangen door een nieuwe Mixtuur IV op 1 1/3-basis. De Viola di Gamba 8 wordt vervangen door een Gamba 8 van Duitse makelij (ca. 1920). Door frontpijpen af te voeren met gebruik van flexibele slang worden deze pijpen op grotere klossen geplaatst, als gevolg waarvan het snijwerk bij de pijpvoeten komt te vervallen. De intonatie krijgt een meer neobarok karakter. In 1982 en 1993 worden herstelwerkzaamheden aan klavier, toetstractuur en windvoorziening uitgevoerd door Kaat en Tijhuis.

Restauratie

In 2012 krijgt Orgelmakerij Steendam te Roodeschool de opdracht het orgel te restaureren en te reconstrueren. De situatie van voor 1957 is het uitgangspunt. Na Pasen 2013 wordt de restauratie gestart. De windlade van Vierdag is door Steendam vervangen door een Van Oeckelen-lade van gelijke afmetingen, afkomstig uit de voormalige Oosterkerk te Dokkum. De lade uit 1890 was in 1962, samen met een deel van het Van Oeckelen-pijpwerk, door Reil verwerkt in een nieuw orgel voor deze kerk. Na de sluiting van de kerk in 2009 kwamen het Van Oeckelen-materiaal in handen van Steendam. De lade is geheel gerestaureerd. Twee in 1962 aangebrachte pijpstokken zijnnieuw gemaakt. Twee loze cancellen zijn gebruikt om de windlade met twee tonen uit te breiden naar de Kolderveense klavieromvang. De conducten naar het afgevoerde (front)pijpwerk zijn nieuw gemaakt van metaal in 40% tin.

Mechaniek en klaviatuur

De mechaniek is hersteld naar voorbeeld van Van Oeckelen. Het nieuwe wellenbord is gemaakt van eiken, de abstracten van grenen met garenomwonden uiteinden. Vierdags eiken zwaarden van de registermechaniek zijn vervangen door nieuwe, ijzeren zwaarden gemaakt naar voorbeeld van Westeremden (Van Oeckelen, 1873). Het pedaalklavier met bijbehorende mechaniek kon worden overgenomen uit het Van Oeckelen-orgel (1903) uit Musselkanaal dat sinds enkele jaren in Westbroek staat met grotere pedaalomvang.

De klaviatuur is gerestaureerd en gereconstrueerd. De aanpassing van het manuaalklavier is ongedaan gemaakt, de ebbenhouten bakstukken hersteld. Een registerknop (Calcant) is bijgemaakt en aangesloten als schakelaar voor de windmotor. De in 1957 verdwenen registerplaatjes zijn nieuw gemaakt in Van Oeckelen-stijl, de opschriften door Lammert Muller te Zuidhorn verguld. De orgelbank en de lessenaar zijn nieuw gemaakt naar voorbeeld van het Van Oeckelen-orgel uit 1874 in Oosteinde. De dubbelvouws magazijnbalg met scheppen is opnieuw beleerd. De windmotor met kist en regulateur van Vierdag zijn gebleven maar op een gewijzigde plaats aangesloten. Het is thans weer mogelijk de balg met de hand te bedienen. De winddruk, die voor de restauratie niet meer meetbaar was, is vastgesteld op 70 mm. De orgelkas is geheel gerestaureerd. Ontbrekend een ooit niet in stijl bijgemaakt snijwerk werd aangevuld c.q. vervangen door snijwerker G. van den Dikkenberg te Veenendaal. De bij de laatste kerkrestauratie deels overgeschilderde kas is opnieuw geschilderd. Op basis van kleuronderzoek kreeg de kas opnieuw zijn rijtuigzwarte kleur afgezet met gouden accenten, evenals het origineel, in goudverf uitgevoerd. Rond de klaviatuur is de kas opnieuw van mahonie-imitatie voorzien.

Pijpwerk

De dispositie is door Steendam gereconstrueerd. Het Van Oeckelen-pijpwerk is geheel gerestaureerd. Daar waar expressions waren verdwenen zijn deze op nieuw aangebracht door het pijpwerk te verlengen. Zo’n 80% de pijpvoeten was door tinpest aangetast en is vernieuwd. Het aanvullende pijpwerk van Vierdag is geheel vervangen door nieuw. Voor de Viola di Gamba 8 werd een gelijknamig negentiende-eeuws registers uit Soest gebruikt. De Trompet 8 werd nieuw gemaakt naar Van Oeckelen-voorbeeld met gebruik van bekers van Van Dam uit de voorraad van de orgelmaker. Het fontpijpwerk is schoongemaakt, opgevormd en opnieuw voorzien van bladgoud. Tenslotte is het pijpwerk opnieuw geïntoneerd naar het klankbeeld van Van Oeckelen.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur