Handelingen

Maassluis, Nieuwe Kerkstraat - Noorderkerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam object: Noorderkerk
Genootschap: gereformeerde kerk
Provincie: Zuid-Holland
Gemeente: Maassluis
Plaats: Maassluis
Adres: Nieuwe Kerkstraat
Postcode:
Inventarisatienummer: 02617
Jaar ingebruikname:
Architect: J .W. en G.W. Meijer, Amsterdam
Huidige bestemming: door oorlogshandelingen verwoest in 1943
Monument status: geen



Geschiedenis

Maassluis, Noorderkerk (1888-1943); HVM

Grote kerk met toren.

Na de Afscheiding in 1834 verlaat in 1887 weer een groep (de ‘Dolerenden’) de Nederlands Hervormde Kerk, ook in Maassluis. In een conflict over het eigendom van de Groote Kerk wordt deze op last van de Commissaris van de Koningin op 15 maart 1888 gesloten. Pas na verschillende processen, tot aan de hoge raad toe, wordt de Groote Kerk aan de Hervormde Gemeente toegewezen.

De Dolerenden moeten dan een eigen kerkgebouw oprichten. De groep is kennelijk al zo groot dat eerst gebruik gemaakt wordt van zowel een oude school als het gebouw van de Protestantenbond in de Lange Boonestraat (alleen voor de vrouwen) en een gymlokaal dat de gemeente beschikbaar stelt. Spoedig daarna bouwt men een houten noodkerk met 1.200 zitplaatsen die op hemelvaartdag 10 mei 1888 in gebruik wordt genomen.

Plannen voor een nieuwe, permanente kerk worden snel gemaakt - de offervaardigheid is groot want al snel is er een budget van fl. 46.000,-- beschikbaar - en op 21 juli 1891 wordt de eerste steen gelegd voor het gebouw dat 1.500 zitplaatsen zal bevatten. Binnen een jaar, op 14 februari 1892, wordt het gebouw in gebruik genomen. Het krijgt de naam: Nieuwe Kerk.

Op landelijk niveau wordt op 16 juni 1892 in Amsterdam besloten dat de twee gereformeerde stromingen samen de Gereformeerde Kerken in Nederland gaan vormen. In Maassluis komt men echter nog niet tot een volledige samenvoeging en blijft men nog 32 jaar een zogenaamde Gereformeerde A kerk en Gereformeerde B kerk houden.

Op voorstel van dominee Bramer besluit men in 1924 de twee gereformeerde kerken een nieuwe naam te geven. De Nieuwe kerk wordt Noorderkerk en de kerk aan het Groeneveld (Sluispolderkade) wordt Zuiderkerk genoemd.

In de periode vanaf 1920 blijkt de kerkelijke gemeente, met de twee kerken, zo’n 600 zitplaatsen te kort te komen en worden er plannen gemaakt om de Noorderkerk uit te breiden. Nieuwe plannen doen besluiten een derde kerk te bouwen waarvoor bijna 3.000 m2 grond aan de Fenacoliuslaan wordt aangekocht voor een kleine fl. 10.000,--. Door de crisisjaren komt het echter niet van om de plannen uit te voeren.

Op 18 maart 1943 bombarderen de geallieerden een raffinaderij, maar het grootste deel van de bommen valt in het centrum van de stad. Daarbij komen 18 mensen om het leven en worden vele huizen zwaar beschadigd. Ook de Noorderkerk blijft niet gespaard en brandt geheel uit.

Op ongeveer dezelfde plaats wordt later de Immanuelkerk gebouwd.

Orgel

Algemeen

Het eerste orgel in deze kerk heeft tot 1902 gefunctioneerd. Daarna is het vervangen door een instrument van de firma L. van Dam & Zonen (Leeuwarden). Het orgel lijkt op, en is qua dispositie gelijk aan, het instrument dat deze firma in 1899 bouwde voor de Hervormde Nieuwe Kerk aan de Duinstraat te Scheveningen en nu, met gewijzigde dispositie, geplaatst is in de Immanuëlkerk te Wageningen.

De heer Piet van Rijn (1869-1950), timmerman/aannemer te Maassluis, wordt tot organist benoemd en ontvangt daarvoor een wedde van fl. 60,- per jaar. Met ingang van 1 januari 1942 wordt Koos Bons (1921-1996) uit Rotterdam benoemd als organist. Het instrument heeft hij slechts ruim een jaar kunnen bespelen tot het moment dat het reddeloos verloren ging door oorlogshandelingen.

Dispositie

  • Hoofdwerk: Bourdon 16' - Violon 16' (discant) - Prestant 8' - Roerfluit 8' - Quintadena 8' - Octaaf 4' - Roerfluit 4' - Octaaf 2' - Cornet III sterk (discant) – Mixtuur - Trompet 8' (gedeeld).
  • Bovenwerk: Salicionaal 8' - Viola di Gamba 8' - Voix Celeste 8' (vanaf c) - Holpijp 8' - Salicet 4' - Flûte Harmonique 4' - Woudfluit 2' - Klarinet 8'.
  • Pedaal: Subbas 16' - Violoncel 8' - Gedakt 8' - Octaaf 4' - Bazuin 16' - Trombone 8'.
  • Koppelingen: Hoofdwerk – Bovenwerk; Pedaal - Hoofdwerk.
  • Speelhulpen: Tremblant; Ventiel.

Bronnen

HVM = Historische Vereniging Maassluis (ook het uittreksel geschiedenis)

Afbeeldingen