Handelingen

Makkum, Bleekstraat 11 - Doopsgezinde Kerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Doopsgezinde Kerk
Genootschap: Doopsgezinde Broederschap
Provincie: Friesland
Gemeente: Súdwest Fryslân
Plaats: Makkum
Adres: Bleekstraat 11
Postcode: 8754CK
Inventarisatienummer: 009307
Jaar ingebruikname: 1911
Architect: Kramer, H.H.
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 516524

Geschiedenis

Interessante kerk in neostijl.

Monumentomschrijving Rijksdienst

De DOOPSGEZINDE KERK is gebouwd in 1909 in een sobere Um-1800 stijl naar ontwerp van H. H. Kramer. Zij vormt een geheel met de aangrenzende kosterswoning. Aan de zijde van de Bleekstraat heeft de kerk links een uitspringende 'toren' met daarnaast een topgevel met entree in een portiek, onder een plat dak met borstwering; bolpiron op de hoek; toegang onder segmentboog en flank met halve boog. De 'toren', die het trappenhuis huisvest, heeft een hoog dubbel venster met daaronder een liggend ovaal venster. De topgevel heeft boven het portaal een dubbel venster onder een segmentboog met daarboven een liggend ovaal venster. Tussen de topgevel van de kerk en die van de aangrenzende kosterij, een geveldeel met op de verdieping een dubbel venster en op de begane grond een dubbel venster met bovenlicht. Bij de tuingevel maakt de 'toren' onderdeel uit van het gevelvlak. De gevel bevat vier hoge vensters onder een segmentboog, geflankeerd door twee, hoog in het gevelvlak gelegen lage vensters onder een segmentboog. De hoek tussen tuingevel en achtergevel is gedeeltelijk afgeschuind met een gemetseld pendentief. De achtergevel, die samen met de kosterij één gevelvlak vormt, bevat drie dubbele vensters, één op de verdieping en twee op de begane grond.

Het INTERIEUR wordt gekenmerkt door een hoge mate van gaafheid. Het gestucte plafond vormt een tongewelf; de blokkelen en een gedeelte van de kreupele stijlen zijn in het zicht gelaten. De blokkelen zijn verbonden door middel van trekstangen die middels een andere trekstang weer in verbinding staan met een gestucte cirkel in het plafond. Aan diverse trekstang-constructies zijn koperen kroonluchters opgehangen. Langs de wanden is een houten lambrizering aangebracht. Boven de houten preekstoel bevindt zich het een-klaviers mechanisch orgel, gebouwd in 1890 door fa L. van Dam en Zn. te Leeuwarden, met gebruikmaking van enig pijpwerk uit het voorgaande orgel van A. van Gruizen uit 1839. Het orgel met classicistisch front wordt geflankeerd door twee lager gelegen balkons die via een trap te bereiken zijn.

Het orgel is alleen te bereiken vanuit de kosterij. Het orgelkoor en de balkons worden gedragen door houten pilasters. In de kerk met planken vloer zijn geen kerkbanken, met uitzondering van afgeschermde banken langs de zijwanden. Boven het ingangs-portaal is een balkon met houten balustrade en houten kerkbanken. Een segmentnis bij het venster in de voorgevel. Het portaal dat middels twee deuren met de kerkruimte verbonden is, heeft een tegelvloer en lambrizering. Alle vensters in de kerk zijn voorzien van glas-in-lood.

Waardering

De Doopsgezinde Kerk te Makkum is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:

  • als essentieel onderdeel van een groter geheel dat van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang is
  • voor het oeuvre van de architect
  • vanwege de architectonische gaafheid van het ex- en interieur.

Kosterswoning

KOSTERSWONING, gebouwd in 1909 in sobere Um-1800 stijl naar ontwerp van H. H. Kramer. De woning vormt een geheel met de Doopsgezinde Kerk.

De Tuinstraatgevel van de woning heeft een centraal uit het gevelvlak springende topgevel met een ingangsportiek voorzien van zijlichten; hierboven een dubbel venster onder een rondboog; links hiervan twee T-vensters onder een rondboog met een negen-ruits bovenlicht; rechts drie hoge T-vensters met twaalf-ruits bovenlicht; in het dakvlak aan weerszijden van de topgevel twee dakkapellen met zes-ruits bovenlicht.

De Bleekstraatgevel is een topgevel, die iets voor de kerk naar binnen springt, met op de begane grond een pui waarin drie vensters met twee zes-ruits- en één twaalf-ruits bovenlicht; op de verdieping een dubbel venster voorzien van luiken, met halfronde bovenlichten onder een rondboog.

De achtergevel die samenvalt met die van de kerk is blind.

Het sobere INTERIEUR van de woning is vrij gaaf en bevat onder meer balkenplafonds; alle binnenkozijnen en deuren zijn origineel; in de woonkamer een schouw met zeven Makkumer tegels met schepen; op de vliering is een toegang tot het orgelbalkon. In de consistorie, die toegang geeft tot de kerk, zijn onder meer een originele hoekschouw met houten boezem aanwezig en een balkenplafond.

Waardering

De kosterij van de Doopsgezinde Kerk te Makkum is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:

  • als essentieel onderdeel van een groter geheel dat van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang is;
  • voor het oeuvre van de architect;
  • vanwege de architectonische gaafheid van ex- en interieur.

Externe links

Afbeelding

Exterieur

Interieur