Handelingen

Moerdijk, Steenweg 49 - Stephanus (1957 - 2013)

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Stephanus
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Moerdijk
Plaats: Moerdijk
Adres: Steenweg 49
Postcode: 4781AL
Inventarisatienummer: 07921
Jaar ingebruikname: 1957
Architect: Halteren, J.J.M. van
Huidige bestemming: gesloopt op toren na
Monument status: geen

Geschiedenis

Plattegrond. Bron: Kerken in het Bisdom Breda, Auteur: Ton van Nijnatten. Uitgeverij: Buijten en Schipperheijn B.V. juni 2004.

Zeer belangrijke, niet-georiënteerde (voorgevel in oosten, koor in westen) "betonkerk", met hoge losstaande toren. Gebouwd ter vervanging van de eerdere, in 1944 verwoeste, kerk ter plaatse.

De R.K. St. Stephanuskerk (1956-1957, J.J.M. van Halteren) zou in 2006 worden gesloten, maar was najaar 2011 nog in gebruik. Het leek toen wel vast te staan, dat de kerk op termijn zou worden gesloopt. Op die plaats zou dan een nieuw gemeenschapscentrum komen. Aanvankelijk waren er plannen om van de kerk zelf een gemeenschapshuis te maken. Maar dat plan bleek volkomen van de baan.

Het Cuypersgenootschap voerde, volkomen terecht, van 2009 tot 2015 actie voor behoud van zowel kerk als toren, inclusief plaatsing op de Rijksmonumentenlijst, als zeer belangrijk "wederopbouwmonument". Deze actie heeft het Cuypersgenootschap, met als tegenstanders zowel het Bisdom Breda als de Gemeente Moerdijk, uiteindelijk moeten staken,

Intussen is dit, in enig verval geraakte, kerkgebouw op zondag 9 mei 2013 als R.K. parochiekerk buiten gebruik gesteld; er is in dit kleine dorp onvoldoende draagkracht (qua kerkbezoek en qua financiële middelen) voor instandhouding als R.K. kerk.

Van april tot oktober 2011 was, op de eerste zaterdag van de maand, gelegenheid om het grote Marcussen orgel te bespelen. Ook vonden in die periode enkele orgelconcerten plaats. Zomer 2013, na de officiële sluiting, is dit belangrijke orgel overgeplaatst naar de R.K. kerk in Klundert.

In april-mei 2016 is de toren (die ook aan restauratie toe was), en die een "baken" is voor het dorp Moerdijk, gerestaureerd. Vermoedelijk is dit (mede) te danken aan de actie voor behoud van het Cuypersgenootschap.

Wat er met de kerk zelf zou gaan gebeuren, was toen nog steeds onduidelijk.

Woensdag 20 juni 2018 is officieel, "feestelijk", begonnen met de sloop van het kerkgebouw. Het feestelijke betreft het nieuwe dorpscentrum, met diverse voorzieningen, dat op de plaats van het gesloopte kerkgebouw in 2019 in gebruik zal worden genomen, "een dorpscentrum waarop menig ander dorp van vergelijkbare omvang jaloers zal zijn".

Bij dat dorpscentrum blijft de toren dus wel bestaan.

  • De voorgevel van het kerkgebouw, en de Mariakapel links, zijn blijven staan. Dit geldt ook voor de twee zijmuren van het schip en twee rijen ronde pilaren. De rest van het kerkgebouw is in juni-juli 2018 gesloopt. Tijdens de sloop van de kerk zijn ook de 4 wijzerplaten van het uurwerk op de toren verwijderd.

Kanselbericht 2018 verkoop kerk Moerdijk. Bron: immanuel-parochie.eu

Het volgende kanselbericht is in het weekend van 13 en 14 januari 2018 voorgelezen:

‘Mede namens het parochiebestuur van onze Immanuelparochie, kan ik u meedelen dat we overeenstemming hebben bereikt met de gemeente Moerdijk over de verkoop van de Heilige Stephanus Kerk in Moerdijk. De verkoop kan definitief doorgaan als het bisdom ons machtiging verleent om de kerk te verkopen. Dit zal binnenkort rond komen. De gemeente Moerdijk is van plan om de kerk gedeeltelijk af te breken, zodat er ruimte ontstaat voor een bijzonder park in het hart van de dorpskern Moerdijk. De toren en de façade van de kerk zullen blijven staan. In het park komt veel ruimte voor groen, bewegen en ontspanning. De verwachting is dat er in de loop van 2018 kan worden begonnen met het uitvoeren van alle plannen.

We zijn blij dat er op deze manier een goede en vooral mooie nieuwe invulling komt op de plek van de huidige kerk. Het is mooi dat daarin straks nog steeds iets herkenbaar blijft van onze bijzondere kerk en haar markante toren in het hart van Moerdijk’.

Meer informatie over het project kunt u vinden op: dorpmoerdijk.nl/projecten/werkgroep-gebied-rk-kerk .

Beschrijving

De huidige St. Stephanuskerk verving de in 1944 verwoeste voorganger uit einde jaren 1920. Het was een driebeukige basilicale kerk met semi-vrijstaande doopkapel (later Mariakapel) op een asymmetrisch grondplan: alleen aan de noordzijde (rechts) bevond zich een dwarsbeuk; aan de zuidzijde (links) stond de lagere sacristie. Rechts voor de kerk staat een slanke, vrijstaande, opengewerkte klokkentoren met uurwerk en kruis, en drie luidklokken.

Belangrijk voorbeeld van een modernistische bouwtrant in de R.K. kerkbouw van de jaren 1950, dat vooral opviel door de innovatieve bouwwijze a.h.v. een betonskelet: convexe (gebogen) sluitingen van koor en dwarsbeuk, alsmede een convexe dakvorm, bestaande uit betonschalen. Geometrisch vormgegeven raampartijen van gewapend beton, zonder figuratieve voorstellingen. Als geheel mogelijk licht beïnvloed door het werk van de Franse architect A. Perret en de Zwitserse architect F. Metzger. In de zijbeuken van deze kerk hing een prachtige, moderne, serie van 15 Kruiswegstaties, van de Limburgse kunstenaar Charles Eyck. Normaliter bestaat in R.K. kerken zo'n Kruisweg uit 14 staties (c.q. momenten in de lijdensweg van Christus). Soms wordt/is echter een 15e statie toegevoegd, getiteld "De Verrijzenis van Christus".

Zo'n 15e statie komt soms ook in kerken buiten Nederland voor. In de kerk bevonden zich ook diverse heiligenbeelden en enkele mooie schilderijen. Links van de ingang van de kerk staat een vierkante zijkapel, ontworpen als doopkapel, maar (evenals in vele andere kerken) nu in gebruik als Mariakapel. Het doopvont stond later aan het einde van de rechter zijbeuk, in de grote kerkzaal.

Evenals in het naburige dorp Langeweg bestond in deze kerk een speciale verering van O.L. Vrouw van Fatima, van wie een beeld permanent staat opgesteld, rechts in het koor. In deze kerk vindt ieder jaar ± 12-13 oktober een speciale "Fatimaviering" plaats.

(Plannen tot buitengebruikstelling vanaf 2006, plan sloop voor nieuw gemeenschapshuis).

Beschrijving Monumentenhuis Brabant

  • Bouwperiode: 1956-1957
  • Bouwstijl: Halteren, J. van
  • Gevels en Materialen: driebeukig kerkgebouw met smalle zijbeuken, flauw gebogen koorwand en zijkapellen. Voorportaal met vierkolommen en aangebouwde doopkapel. Gewitte muren.
  • Vensters en Deuren: Geometrische raamelementen in vulmuren geprefabriceerd.
  • Dak en Bedekking: Segmentvormige daken.
  • Bijgebouwen: Vrijstaande rijzige klokkentoren.

Voorgaande gebouwen

Orgels

In deze kerk staan drie orgels:

  • Groot Marcussen orgel, op de galerij boven de ingang.
  • Klein Marcussen orgel, dat eerder rechts in het koor stond (zie ook diverse afbeeldingen hieronder), maar nu is opgesteld in de voormalige doopkapel, nu Mariakapel, links van de ingang.
  • Elektrisch Johannus orgel, rechts in het koor.

Begin oktober 2010 is een actie gestart om het grote, belangrijke Marcussen orgel, na restauratie, over te plaatsen naar de R.K. St. Johannes de Doper in Klundert. Zie ook de externe links hieronder.

In de media

  • Uit BN De Stem d.d. 22 maart 2015

Het Cuypersgenootschap krijgt tot 15 mei om met een haalbaar plan voor de leegstaande katholieke kerk in het dorp Moerdijk te komen. Als dat niet lukt, stopt het genootschap met procederen tegen de sloop van de kerk. De gemeente kan dan aan de slag gaan met de plannen voor de sloop van het gebouw en de nieuwbouw. Dat zijn het college van burgemeester en wethouders en het genootschap overeengekomen. De kerk is in 2013 gesloten. De gemeente Moerdijk, gesteund door het kerkbestuur, wil de leegstaande Stephanuskerk slopen om plaats te maken voor woningbouw.

  • Uit Internetbode Moerdijk, d.d. 16 juli 2015

De St. Stephanuskerk in Moerdijk gaat tegen de vlakte. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Moerdijk ziet geen brood in de plannen die het Cuypersgenootschap met het gebedshuis heeft. Het herbestemmingsproject dat het genootschap had ingediend blijkt geen haalbare kaart. Daarmee komt een einde aan discussie over de toekomst van de kerk. Het Cuypersgenootschap ziet af van verder procederen voor het behoud van de katholieke kerk. De gemeente Moerdijk zet de sloop van het gebedshuis daarom definitief door. Het vrijgekomen gebied ondergaat een herontwikkeling. Het genootschap ijverde al enige jaren voor een monumentenstatus voor de St. Stephanuskerk. Afgelopen tijd vond er overleg plaats tussen de gemeente Moerdijk, het kerkbestuur en het Cuypersgenootschap.

Externe links

Afbeeldingen

De afbeeldingen hieronder d.d. 13 oktober 2010 zijn genomen rondom de jaarlijkse Fatimaviering in deze kerk.

Exterieur

Interieur

De kerk is van eind juni 2018 tot eind juli 2018 grotendeels gesloopt. Hieronder een enkele opname van eind juni 2018.