Handelingen

Someren, Speelheuvelplein 5 - Hervormde Kerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Protestantse Kerk
Genootschap: PKN Ned. Hervormd
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Someren
Plaats: Someren
Adres: Speelheuvelplein 5
Postcode: 5711AS
Sonneveld-index: 08234
Jaar ingebruikname: 1885
Architect: P. van de Erve Jzn.
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 512376


Geschiedenis

Neokerkje met dakruiter. Uitbreiding aan de achterzijde in 2008.

Monumentomschrijving Rijksdienst

N.H. KERK uit 1885 met neo-romaanse en neo-gotische kenmerken. Het ontwerp is van architect P. van de Erve Jzn. uit Breda. Aannemer is Fa. L. Nooten uit Helmond. De bouwkosten bedroegen f 4.190. De ingebruikneming vond plaats op 1 november 1885 door de predikant dr. A. Scholte. De kerk, die vrij op het perceel ligt, heeft een rechthoekige plattegrond met voor- of zuidgevel aan het Speelheuvelplein. Aan de noordoostkant is de consistoriekamer aangebouwd. In 1965 is de kerk gerenoveerd.

Tot 1868 kerkte de Hervormde gemeente in de middeleeuwse Lambertuskerk. Na afbraak van het schip van deze kerk, tot de bouw van de eigen kerk in 1885, kerkten zij in het resterende koor van de Lambertuskerk.

Omschrijving

De kerk is een zaalgebouw met driezijdige sluiting, vier traveeën diep, onder zadeldak. De consistoriekamer heeft een schilddak. Beide daken zijn met natuursteen leien gedekt in maasdekking. Aan het plein een symmetrische pilastergevel met risaliserend portaal voorzien van fronton en pinakel. De tuitgevel heeft een klimmend boogfries, wijzerplaat met uurwerk, horizontale banden en een gepleisterde plint. Verder is de gevel bekroond door een vierkant klokkentorentje met torendak en windwijzer. Het torentje draagt een carillon van achttien klokken. Het opgaande muurwerk bestaat uit rode machinale baksteen gemetseld in kruisverband. Het schip heeft liseenachtige pilasters. In de boogtrommel boven het grote venster van de voorgevel siermetselwerk. Cementen aanzet- en sluitstenen in spitsboog en boogfries. De muuropeningen van de kerk zijn voorzien van gietijzeren gotische spitsboogvensters met ruitvormige roeden. In het bovenlicht van het portaal en in het rondvenster van de achtergevel een geometrische roedenverdeling. Het interieur heeft een gestucadoord kruisribgewelf met ijzeren trekstangen. In de buitenmuur gietijzeren muurankers. In de kerk een achtkantige eiken preekstoel uit 1740 met koperen lezenaar, doopbekken en houten klankbord met gouden stralenkrans, gemaakt door de timmerman Godefridus Scheepers uit Heeze.

Waardering

De N.H. kerk is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van de hervormde religie in het zuiden en is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de hervormde dorpskerk in een katholieke regio. Het gebouw heeft architectuurhistorisch belang door de stijl en de detaillering en is tevens van belang als voorbeeld van het oeuvre van de architect Van de Erve. Het heeft ensemblewaarden vanwege de situering, verbonden met de ontwikkeling van Someren in de negentiende eeuw. Het is van belang als betrekkelijk zeldzaam en gaaf voorbeeld van een kleine hervormde dorpskerk uit een periode waarin in het zuiden weinig hervormde kerken tot stand zijn gekomen.

Orgel

In 1975 bouwde Henk Bahlman een orgel voor de aula van de Gereformeerde Van Lodenstein Scholengemeenschap te Amersfoort. Het instrument is in 1991 door Hendriksen & Reitsma overgeplaatst naar de protestantse kerk in Someren. In deze kerk was tot dan toe gebruikt gemaakt van een electronisch orgel. Eind september 1991 is het in Someren in gebruik genomen. De kerk in Someren werd gebouwd als Hervormde Kerk in 1885.

MIP omschrijving (MIP nummer: BP102-001743)

  • Bouwperiode: 1870
  • Gevels en materialen: Bakstenen pilaster topgevel met boogfries. Portaal met fronton waarop pinakel. Gepleisterde plint.
  • Vensters en deuren: Spitsboogramen met sluitstenen. Geometriesch roedenverdeling.
  • Dak en bedekking: Zadeldak met leiden maasdekking en leien torenspits met klokje.
  • Bijgebouwen: Uitbouw onder zadeldak.

Afbeeldingen