Handelingen

Uden, Piusplein 7 - Pius X (1960 - 2008)

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Pius X
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Maashorst
Plaats: Uden
Adres: Piusplein 7
Postcode: 5402EA
Jaar ingebruikname: 1960
Architect: Strik, J.
Huidige bestemming: buiten gebruik
Monument status: (alleen) toren Gemeentelijk monument
Sonneveld-index: 08418

Geschiedenis

Grote moderne kerk met losstaande toren.

R.K. parochiekerk H. Pius X, ontstaan in 1958-1959 als tweede parochiekerk te Uden, vanwege een forse uitbreiding van deze plaats in noordelijke richting. Ontworpen door J. Strik. Typerend werk uit zijn oeuvre: een rechthoekige functionalistische zaalkerk met vrijstaande klokkentoren, illustratief voor de vernieuwing van de kerkbouw in het bisdom 's-Hertogenbosch vlak voor het Tweede Vaticaans Concilie. Twee glas-in-betonramen en een mozaïek aan het hoofdportaal werden gemaakt door D. Wildschut. De kerk is wegens teruglopend kerkbezoek en stijgende lasten gesloten in 2008.

De laatste viering vond op 24 augustus 2008 plaats.

In Uden waren op zeker moment vier Rooms-Katholieke kerken.

Monumentomschrijving Cultuur Historische Waardekaart

  • Plattegrond: rechthoek met aan een zijde langwerpige dagkapel
  • Liturgisch centrum op podium tegenover de entree, belicht door (getande) daklichten, axiaal bankenplan
  • Materiaalgebruik: baksteen, beton, metalen kolommen, kunststof (linoleum?) vloertegels, plafond houten latten met daklichten van draadglas, natuurstenen podium
  • Orgel: Verschueren, Heythuysen, 1966
  • Bouwstijl: Naoorlogs modernisme
  • Bouwperiode: 1959
  • Bijzonderheden: harmonicawand met glas scheidt de dagkapel van de kerkzaal, sacristie onderkelderd, rechts een groot venster met blank glas, links een daklicht boven de wandelgang

MIP omschrijving (MIP nummer: BP110-001480)

  • Bouwperiode: 1959
  • Gevels en materialen: Baksteen, beton.
  • Vensters en deuren: IJzeren raamvlakken.
  • Dak en bedekking: Plat dak.
  • Omschrijving: Expressieve zaalkerk in baksteen met betonnen gestileerde portico. Vrijstaande slanke klokkentoren.

Recente ontwikkelingen

Eind 2009 was de kerk leeggehaald, en tijdelijk in gebruik als opslag- en verkoopplaats van kerstbomen voor een goed doel. In principe zou toen de kerkzaal worden gesloopt en vervangen door appartementen; de toren blijft gehandhaafd. Op 15 juni 2018 zijn de vier wijzerplaten van de toren verwijderd. Eind 2019 was de situatie nog vrijwel net zo als in 2009: kerkzaal in gebruik voor goede doelen, toren in gebruik voor GSM-antennes.

Over waardering naoorlogse monumentale kerktorens

06-02-2021 Het wordt tijd voor een inventarisatie van beeldbepalende, meestal vrijstaande, kerktorens uit de wederopbouwperiode in (m.n.) Noord-Brabant (vaak ontworpen door J. Strik). Teveel van deze prachtige torens zijn al verloren gegaan, b.v. Tilburg De Goede Herder, Veghel Heilig Hart. In Boxtel is de toren van de Maria Reginakerk wel blijven staan, en in Moerdijk de toren van de St. Stephanuskerk. Een banaal voorbeeld van ondoordacht "beleid" is de sloop van de (op zich bescheiden) toren van de Maranathakerk in Nijmegen, welke niet zal worden herbouwd. Noch de locale kerkgemeente noch de Gemeente Nijmegen "heeft hiervoor geld".

In acuut "gevaar" zijn (begin 2021) o.a. de torens van de Maranathakerk in Eindhoven (kerk zelf volop in gebruik) en de voormalige R.K. Kerk St. Jozef Arbeider in Veldhoven. De toren in Veldhoven is misschien wel de monumentaalste kerktoren van J. Strik, die ooit door hem is ontworpen.

De toren van de Pius X kerk in Uden is een goed voorbeeld van de twijfel (ook begin 2021) over al dan niet behouden.

Het voornemen tot behoud van deze toren bestaat al ruim 10 jaar. Maar de wijzerplaten zijn in 2018 verwijderd.

De monumentaliteit en "bruikbaarheid" van torens zoals deze in Uden wordt vaak onderschat: met een mooi uurwerk en (al vele jaren geaccepteerde) GSM antennes.

Dit kan ruim beter....

In de media

  • Uit Reformatorisch Dagblad d.d. 25 januari 2013

UDEN – De Pius X-kerk in Uden komt niet op de gemeentelijke monumentenlijst. Dat maakten burgemeester en wethouders deze week bekend. Ze volgen het negatieve advies van de monumentencommissie. De kerktoren moet wel bewaard blijven.

Afbeeldingen