Handelingen

Uden, Vorstenburg 1 - Kapel Maria Refugie

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam object: Kapel Maria Refugie
Genootschap: Rooms-Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Maashorst
Plaats: Uden
Adres: Vorstenburg 1
Postcode:
Sonneveld-index: 08422
Jaar ingebruikname: 1719
Architect:
Huidige bestemming: R.K. kloosterkapel, deels museum
Monument status: Rijksmonument 35830



Geschiedenis

Kapel Birgitinessenklooster, deel nu museum. Kapel met dakruiter 1739.

  • 2021 - Wie mooi wil zijn, moet pijn lijden. Dat geldt ook voor de kapel van de zusters Birgittinessen in Uden. Nu al een schitterend gebouw maar toe aan een broodnodige en ingrijpende opknapbeurt. Met Pasen 2022 moet het interieur in volle glorie weer te bewonderen zijn.
  • 2022 - De bijna drie eeuwen oude kloosterkapel van de zusters Birgittinessen in Uden is weer helemaal bij de tijd. Bisschop Gerard de Korte mocht de gerenoveerde ruimte heropenen. De grondige opknapbeurt was nodig omdat de wanden beroet en vervuild waren, door de tijd maar vooral door het branden van kaarsen. Alle wanden, pilasters, ornamenten, het altaar en plafondschilderingen zijn gereinigd. De verplaatsbare beelden stonden tijdens deze operatie in het naastgelegen Museum Krona.

Over de Birgittinessen

De H. Birgitta van Zweden (1303-1373) kreeg van Christus de opdracht de Orde van de Allerheiligste Zaligmaker te stichten. Het eerste klooster zou in Vadstena gevestigd worden. Het moest een dubbelklooster zijn welke bestond uit 60 zusters die dertien priesters hadden, vier diakens en acht lekebroeders, allen onder leiding van een abdis die de Gezegende Maagd vertegenwoordigde temidden van de 72 leerlingen en de twaalf apostelen met Paulus, bij elkaar 85 personen. De Vadstena zusters en broeders moesten handelen zoals in de hemel: de kerk nieuw leven inblazen: niet door te preken maar door te bidden, door pelgrims te ontvangen en een verborgen leven te leiden zoals die welke Onze Gezegende Maagd had geleefd in haar huis van Nazareth. In 1384 werd het klooster te Vadstena ingezegend en al gauw kwam er vele stichtingen waaronder ook in Rosmalen, het klooster Marienwater welke Milla van Campen stichtte. Het werd een bloeiende gemeenschap met een groot scriptorium. Wegens de Reformatie moesten de zusters uitsterven terwijl de broeders moesten vertrekken. De broeders stierven later algeheel uit. Rond 1713 moesten ook de weinige zusters vertrekken vanuit Mariënwater en kocht de overste Theodora Alexia de Haen een vervallen voormalig kruisherenklooster in Uden. Het werd opgeknapt en verbouwd. Het klooster werd Maria Refugie genoemd. Er dreigde later weer een gevaar: de Fransen die ons klooster kwamen plunderen en enkele malen moesten de zusters de wijk nemen in plaatsen in Nederland maar keerden later weer terug maar er mochten geen nieuwe leden worden aangenomen. Toch werd dit heimelijk gedaan en toen het weer werd vrijgegeven leden aan te nemen deden 17 meisjes hun professie! Abdij Maria Refugie kende een enorme bloei waardoor er 2 kloosters gesticht konden worden: in de 19e eeuw in Weert en in de 20e eeuw in Vadstena (website: www.birgittaskloster.se) waar het oorspronkelijke klooster niet meer bestond wegens het Lutheranisme waardoor het Katholieke Geloof verboden werd. Van de Orde door de H. Birgitta gesticht en welke zo’n 64 kloosters heeft gekend bestaan er nog enkele zuster-kloosters die de stormen hebben overleefd van reformatie, pest en secularisatie.

Monumentomschrijving Rijksdienst

Birgittinessenklooster "Maria Refugie". Gebouwengroep waarin opgenomen een deel van het voormalige kasteel Vorstenborch, dat in 1720 is uitgebreid met kloostergebouwen en in 1739 met een kapel. De driezijdig gesloten kapel met dakruiter is door P.J.H. Cuypers vergroot. Inwendig stucgewelf op kooflijst en komposietpilasters; houten galerij op toscaanse zuilen. Uitwendig aan de zuidzijde gebeeldhouwde natuurstenen portaal. 18e eeuwse altaarretabels; dubbele eiken koorbanken met snijwerk uit de 16e eeuw; 18e eeuwse eiken preekstoel, voorzangersgestoelte met gesneden panelen uit de 16e eeuw; orgel uit 1757. Houten beelden: H. Maagd (14e eeuw); Christus op de Koude Steen 15e eeuw); Kruisdraging (15e eeuw); St. Anna te drieën (15e eeuw) St. Catharina (omstreeks 1500); St. Anna te Drieën (16e eeuw); op de galerijbalustrade kruisbeeld tussen Maria en Johannes (16e eeuw); Petrus en Paulus (18e eeuw), twee engelen (18e eeuw). In de refter 16e eeuws schilderij op paneel; bewening van Christus. voorts gesneden eiken preekstoel uit de 16e eeuw met laatgotisch en renaissance ornament; schilderij met gezicht op Den Haag. In de spreekkamer 17e eeuwse schouw met gebeeldhouwde wangen en 17e eeuwse haardplaat. Kloostergebouwen grotendeels met houten kruiskozijnen, gave interieurs en balkenzoldering, 17e en 18e eeuw. Tuinmuur met tandlijst in baksteen en met steunberen. Mechanisch torenuurwerk, 1843. In het klooster een horizontale zonnewijzer, in tin gegoten. Gesigneerd A V G 1765.

MIP omschrijving (MIP nummer: BP110-001509)

  • Naam monument: Maria Refugie
  • Bouwperiode  :Van: 1600 tot 1800
  • Gevels en materialen: Baksteen.
  • Vensters en deuren: Kruisramen met kleine roedenverdeling, glas-in-lood.
  • Dak en bedekking: Zadeldaken, leien en kruispannen.
  • Bijgebouwen: Kapel. Tuinmuur met tandlijst in baksteen en met steunberen. Het kloostercomplex omvat tevens een vleugel welke ca. 1900 is opgetrokkenn in dezelfde eenvoudige trant als de oudere vleugels.
  • Interieur: bij de restauratie is een deel der neogotische schilderingen in de kapel behouden, een ander deel is overgeschilderd.
  • Groen: In de kloostertuin vele oudere bomen. Nabij de kapel enige oude beuken, ca. 250 cm omtrek.
  • Bijzonderheden: 18e eeuwse altaarretabels; dubbele eiken koorbanken met snijwerk uit de 16e eeuw; 18e eeuwse eiken preekstoel, voorzangersgestoelte met gesneden panelen uit de 16e eeuw; orgel uit 1757. Houten beelden: H. Maagd (14e eeuw);

Omschrijving

St. Anna te Drieën (15e eeuw) St. Catharina (omstreeks 1500); St. Anna te Drieen (16e eeuw); op de galerijbalustrade kruisbeeld tussen Maria en Johannes (16e eeuw); Petrus en Paulus (18e eeuw), twee engelen (18e eeuw). In de refter 16e eeuws schilderij op paneel; bewening van Christus. Voorts gesneden eiken preekstoel uit de 16e eeuw met laatgotisch en renaissance ornament, schilderij met gezicht op Den Haag. In de spreekkamer 17e eeuwse schouw met gebeeldhouwde wangen en 17e eeuwse haardplaat. Het boerderijgedeelte is bij de verbouwing tot Museum voor Religieuze Kunst sterk gewijzigd.

Externe links

Afbeeldingen