Steun Reliwiki!
Voor de hosting en het onderhoud van deze site die gerund wordt door vrijwilligers is geld nodig. Ondersteun RELIWIKI met uw bijdrage op NL86 TRIO 0198 3859 94 (Triodos Bank), t.n.v. de stichting Reliwiki. Uw schenking is fiscaal aftrekbaar. Doe het vandaag nog en houdt Reliwiki en al haar data toegankelijk voor iedereen!

Uit het nieuws:


 Handelingen

Uitwijk, Kerkplein 2 - Protestantse Kerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam object: Protestantse Kerk
Genootschap: PKN Ned. Hervormd
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Altena
Plaats: Uitwijk
Adres: Kerkplein 2
Postcode: 4288JE
Inventarisatienummer: 08433
Jaar ingebruikname: 14e eeuw
Architect:
Huidige bestemming: Protestantse kerk (Hervormde Gemeente)
Monument status: Rijksmonument 39623



Geschiedenis

Uitwijk, protestantse kerk; jk 09-11-2011

Historische kerk met toren. Oorspronkelijk gewijd aan Onze Lieve Vrouw.

Aan de oevers bij een bocht van de rivier de Alm ligt hoog op een zanddonk het dorp Uitwijk. Een typisch dorp met een rondweg daar omheen en een kerk in het midden. Nog steeds een prachtig historisch geheel. Uitwijk wordt al in 800 genoemd in de geschriften van het Utrechtse bisdom. Oorspronkelijk stond er een houten kerkje dat rond 1100 wordt vervangen door een stenen gebouw. Een uitbreiding in oostelijke richting vindt plaats omstreeks 1280. De toren wordt ca. 1300 gebouwd.

De toren, eigendom van de burgerlijke gemeente, zou oorspronkelijk 3,5 meter hoger zijn geweest. Aan de gebruikte stenen zou de huidige situatie daarvan zo rond 1400 moeten zijn gerealiseerd. Voor de reformatie was de kerk gewijd aan Onze Lieve Vrouw (OLV) oftewel de maagd Maria. In 1607 ging de over naar het protestantisme. In dat jaar kwam namelijk de eerste predikant naar Uitwijk.

Bijzondere bezienswaardigheden in de kerk:

  • Een preekstoel uit het Friese plaatsje Drachtercompagnie, waar hij stond in een tot scheepswerf omgebouwde kerk.
  • Een romaans doopvont dat oorspronkelijk als bloembak fungeerde in de tuin van een plaatselijke bewoner.
  • Twee schepenbanken.
  • De grafstenen uit 1626 en 1632 van twee kinderen van ds. Van der Beke; de grafsteen uit 1639 van de schout van Uitwijk.

In de toren een luidklok uit 1618, ter plaatse gegoten door klokkengieter Jan Lier van Hembach. Zij heeft het opschrift ‘Ick roep om Godens voort te horen, die niet comt die is verloren’. Op 27 januari 1943 werd de klok uit de toren geroofd, vervoerd naar Groningen op een schip dat onderweg tot zinken werd gebracht. Na de oorlog kon de klok weer worden opgehaald en is ze, na een opknapbeurt, weer in de toren gehangen.

Monumentomschrijving Rijksdienst

jk 09-11-2011

Hervormde Kerk. Eenbeukige kerk met 14de eeuws schip, een smaller en hoger driezijdig gesloten koor (begin 15de eeuw), en een zware vlak opgaande toren uit omstreeks 1300, met een koepelgewelf in het portaal. Grafzerk uit 1639.

In een kas van C.F.A. Naber, in 1852 gemaakt voor de Herv. Kerk te Almen [[1]], is een eenklaviers orgel geplaatst dat J. Armbrost in 1841 maakte voor de Herv. Kerk te Geesteren (Gld.). Kas en instrument werden in 1971 samengevoegd en na restauratie door de Gebr. Reil (Heerde) in Uitwijk opgesteld.

Klokkenstoel met klok van J(an Lier van) Hembach, 1618, diam. 81 cm. Mechanisch torenuurwerk, Jos van de Kerkhof, elektrische opwinding.

Beschrijving Monumentenhuis Brabant

  • Bouwperiode:1300-1500
  • Gevels en Materialen: Bakstenen vierkante toren, waterlijsten, drie geledingen. Eenbeukig gepleisterd schip met driezijdig gesloten koor.
  • Vensters en Deuren: Gepleisterde omlijsting deur. Spitsboogramen met kleine roedenverdeling.
  • Dak en Bedekking: Zadeldak en spits, lei.
  • Bijgebouwen: Klein kerkhof naast kerk, met zerk uit 1639. Smeedijzeren hek.
  • Bijzonderheden: Toren stamt uit 1300, het schip XIV, koor XV. Klok uit 1877.

Orgel

Van den Haspel-orgel

In 1892 werd een nieuw orgel, gebouwd door orgelmaker Van den Haspel uit Rotterdam, in gebruik genomen. De heer Dekker, organist te Werkendam, speelde het in.

Dispositie
  • Manuaal: Bourdon 16' - Prestant 8' - Holpijp 8' - Viola di Gamba 8' - Octaaf 4' - Salicionaal 4' - Fluit 4' - Quint 3' - Octaaf 2'.
  • Pedaal: aangehangen.

Naber/Armbrost/Reil-orgel

Naber/Armbrost/Reil-orgel; jk 16-08-2012

Het orgel in de kerk is in 1967 gekocht van en geplaatst door de orgelmakers J. Reil en Zn uit Heerde. Het is een samengesteld orgel waarvan de kas afkomstig is van een orgel uit Almen dat in 1941 door C.F.A. Naber is gebouwd. De trompet 8’ is eveneens van Naber. Verder is er gebruik gemaakt van pijpwerk afkomstig van een orgel uit Geesteren dat in 1840 door Jacobus Armbrost is gebouwd. De Prestant 8', Quint 3' en Sesquialter zijn van Reil. In 1973 is een nieuw pedaal toegevoegd.

Dispositie
  • Manuaal: Praestant 16' (discant) - Gedekt 16' - Praestant 8' (1971) - Gedekt 8' - Octaaf 4' - Spitsfluit 4' - Quint 3' (1971) - Octaaf 2' - Sesquialter II sterk (1971) - Mixtuur II-III sterk (bas) - Mixtuur IV-V sterk (discant) - Trompet 8' (gedeeld).
  • Pedaal: Fagot 16'.
Koppelingen: Pedaalkoppel.
Speelhulpen: Tremulant.

In de media

  • Uit Reformatorisch Dagblad, 11 april 2007.

De hervormde gemeente te Uitwijk-Waardhuizen gedenkt dit jaar dat 400 jaar geleden de eerste protestantse predikant, ds. C.F. Pollets, aan de gemeente werd verbonden. Daarmee was Uitwijk een van de laatste kerken in het Land van Heusden en Altena die officieel protestants werden. Dit jaar zal er met regelmaat aandacht worden geschonken aan het jubileum, zo meldde de gemeente dinsdag in een persbericht. Voor 19 april staat een lezing op het programma van dr. W.J. van Asselt, oud-predikant van Uitwijk, getiteld: ”Waar staan we voor. De kerkelijke en theologische identiteit van de gemeente in Uitwijk-Waardhuizen c.a.”.

Op 21 september wordt er een dankdienst gehouden. Daarna wordt in gemeentecentrum De Hoogt het jubileumboek ”Nigra sim at decora” gepresenteerd.

  • Uit Reformatorisch Dagblad, 18 september 2007.

De hervormde gemeente van Uitwijk-Waardhuizen viert haar 400-jarig bestaan. In verband hiermee wordt vrijdag een speciale jubileumdienst gehouden, die wordt geleid door ds. D. Wolters.

Na afloop van de dienst zal het jubileumboek ”Nigra sim at decora” in gemeentecentrum de Hoogt aan het Hoefpad te Uitwijk worden gepresenteerd. Het eerste exemplaar wordt aangeboden aan de kerkenraad.

Na de presentatie is er gelegenheid tot ontmoeting. Ook is het jubileumboek te koop.

Externe Links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur

Orgel