Handelingen

Velp, Basilius van Bruggelaan 2 - St. Alfonsus

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: St. Alfonsus Zusters Redemptoristinnen
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Land van Cuijk
Plaats: Velp.
Adres: Basilius van Bruggelaan 2
Postcode: 5363VA
Sonneveld-index: 08487
Jaar ingebruikname: 1867
Architect: Asseler, Th. (kapel)
Huidige bestemming: kapel
Monument status: Rijksmonument 514132514133

Geschiedenis

Kapel Zusterklooster Redemptoristinnen, diverse verbouwingen en uitbreidingen.

Monumentomschrijving Rijksdienst

Kloosterkapel

Noordwestelijk van de aan de straat gesitueerde vleugel (2) staat, eveneens direct aan de straat, de voormalige KLOOSTERKAPEL van het H. Hart van Jezus, een neo-romaans gebouw met eenbeukig schip en halfrond gesloten koor, naar een ontwerp van de architect Th. Asseler (Amsterdam) uit 1878-'80, waaraan tussen 1908-'10 een Berlagiaanse ingangspartij met toren naar een ontwerp van A.J. Kropholler (Amsterdam) is toegevoegd. Op 21 juni 1879 werd de eerste steen gelegd en de inzegening vond een jaar later, op 27 juni 1880, plaats. Voor de nieuwbouw uit 1908-'10 is de oude, in plattegrond vierkante toren gesloopt.

In 1948 is de kapel opnieuw ingewijd. In 1967 is het interieur van de kapel gemoderniseerd, waarbij de wandschilderingen werden overgewit en het hoogkoor is uitgebroken. Sinds de opheffing van het klooster wordt de kapel gebruikt als gebedscentrum en voor de uitvoering van onder meer concerten.

Omschrijving

De niet georiënteerde kapel heeft een rechthoekige plattegrond en bestaat uit een eenbeukig deel van vier vakken, bevattende het schip en het koor met een lagere, halfronde apsis. De kapel wordt gedekt door een zadeldak met lei in Maasdekking. Op het dak staan twee dakkapellen.

De bakstenen gevels zijn geleed door een hardstenen plint, bakstenen lisenen en een afsluitend rondboogfries met siermetselwerk. Overeenkomstig de indeling met het zusterkoor zijn in de twee oostelijke traveeën van deze gevel boven de cordonlijst en het massieve muurwerk twee achtlobbige roosvensters geplaatst, terwijl de identieke roosvensters in de twee westelijke traveeën, grenzend aan het koor, een viertal lancetten bekronen. In de vensters zijn glas-in-lood panelen geplaatst, voorstellende scènes uit het leven van Christus (onder meer voorstellende de Emmausgangers, Pietà, Opdracht in de tempel, Christus in werkplaats). De apsis heeft rondboogvensters met een ijzeren vorktracering, waarin glas-in-lood is geplaatst. De vensters zijn beschermd met diefijzers.

In de noordelijke gevel zijn boven elkaar twee gevelstenen ingemetseld. Het oudste, kalkstenen exemplaar, heeft in hoogreliëf een afbeelding van de H. Familie, waaronder de inscriptie: "St. Jozef Zorg". De tweede steen is uitgevoerd in hardsteen en heeft de inscriptie: "Herinnering aan de / consecratie van de kapel / 2 september 1948". De in 1909 gebouwde ingangspartij bestaat uit de westelijke gevel, waartegen een open portiek met bovenliggende achthoekige toren is gebouwd. Het portiek bestaat uit twee muurpijlers en twee pijlers, die door een opengewerkte bakstenen muur zijn verbonden. Muurwerk en pijlers hebben granieten basementen en gescharreerde, zandstenen kapitelen, afzaten, lijsten en lateien. In het portiek is van belang de tegelvloer en de opgeklampte vleugeldeur, waarvan de lichten met kruisvormige diefijzers getooid zijn. Boven het portiek is tegen de achthoekige toren in een beeldnis een kalkstenen H. Hartbeeld geplaatst. De toren heeft een open klokkengalerij en de bovenliggende ingesnoerde achtkantige naaldspits, gedekt met lei in Maasdekking, wordt bekroond door een smeedijzeren kruis met weerhaan. Ten zuiden van de kapel bevindt zich de sacristie. In de met stucgewelven overkluisde kapel zijn in 1909 wandschilderingen aangebracht door de schilder Koolen uit Sittard. Deze zijn waarschijnlijk nog onder het latere witsel aanwezig.

Waardering

De kapel is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorische waarde als voorbeeld van een geestelijke ontwikkeling, namelijk de bloei van orden en congregaties in de negentiende eeuw en is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van het contemplatieve klooster. Het is architectuurhistorisch van belang vanwege de stijl en het bijzondere materiaalgebruik, het is tevens van belang vanwege de plaats in het werk van de architecten Asseler en Kropholler. Het heeft ensemblewaarden vanwege de samenhang van klooster, kapel, tuin en economiegebouwen. Het is tevens van belang in samenhang met de gaafheid van de omgeving, waar ook het reeds eerder beschermde kapucijnenklooster is gelegen.

Oostelijke Kloostervleugel

Het oudste deel van het klooster bestaat uit een haaks op de straat gelegen langgerekte KLOOSTERVLEUGEL, waarvan de eerste steen op 6 juni 1860 door de deken en de burgemeester van Velp is gelegd. Het gebouw grenst de oostelijke zijde van de kloosterhof af. Het gebouw bevat onder meer de refter en zustercellen. Het werd voltooid op 15 oktober 1861.

Beschrijving

De drielaags vleugel heeft een rechthoekige plattegrond en wordt gedekt door een schilddak, belegd met geschubde lei in Maasdekking. Zowel de straat- als de achtergevel tellen drie vensterassen, hebben een gepleisterde plint en zijn opgetrokken in handvorm baksteen en worden afgesloten met een tand- en een muizetandlijst.De openslaande vensters hebben hardstenen dorpels, bovenlichten en een asymmetrische roedenverdeling. De borstweringen van de vensters zijn met siermetselwerk uitgevoerd. Oorspronkelijk telden de oostelijke en westelijke gevels van het gebouw tien vensterassen. Door de aanbouw van de vleugels (2) en (6) zijn deze nog maar gedeeltelijk in het zicht.

Van belang is dat onder dit deel van het klooster een reeks met oude, met bakstenen graatgewelven overkluisde kelders van het voormalige kasteel nog aanwezig zijn. Boven de kelders is op de begane grond, grenzend aan de binnenhof, een over de gehele lengte van het gebouw lopende gang, met aan de noord-oostelijke en zuidwestelijke zijde een trappenhal.

Waardering

Het kloostergebouw is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorische waarde als voorbeeld van een geestelijke ontwikkeling, namelijk de bloei van orden en congregaties in de negentiende eeuw en is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van het contemplatieve klooster. Het is architectuurhistorisch van belang vanwege de stijl, het bijzondere materiaalgebruik en de sobere ornamentiek en is tevens van belang vanwege de aanwezigheid van oudere kasteelresten. Het heeft ensemblewaarden vanwege de samenhang van klooster, kapel, tuin en economiegebouwen. Het is tevens van belang in samenhang met de gaafheid van de omgeving, waar ook het reeds eerder beschermde kapucijnenklooster is gelegen.

Westelijke Kloostervleugel

De bouw van de westelijke KLOOSTERVLEUGEL is waarschijnlijk gestart in augustus 1863, enkele jaren na de stichting van het klooster, en werd in 1867 voltooid. Beschrijving Het gebouw heeft een rechthoekige plattegrond, twee bouwlagen en wordt gedekt door een zadeldak met lei in Maasdekking, met een schild aan de noordelijke zijde. De bakstenen gevels zijn soberder uitgevoerd dan in de aan de straat gelegen gebouwen (1) en (2). De openslaande vensters met bovenlicht hebben dezelfde a-symmetrische roedenverdeling als (1). Op de begane grond zijn de vensters gewijzigd. De langsgevels van de westelijke vleugel tellen zeven vensterassen. Tegen de oostelijke gevel staat een deels bakstenen, deels gietijzeren waterpomp. In het gebouw waren voornamelijk kloostercellen ondergebracht. Aan de noordelijke zijde sluit het aan op de voormalige sacristie van de kapel. Op de etage ligt een voormalige bidplaats, van waar uit men via een venster zicht had in de kapel. In 1916 is tegen de sacristie een recreatieruimte gebouwd. Vanuit de bij de apsis van de kapel gelegen sacristie heft men toegang tot de tegen de noordelijke tuinmuur gelegen tuinhok. Tegen de zuidelijke gevel staat een aangebouwd tweelaags privaatgebouw onder plat dak. De gevel, waarin enkele kleine lichten zijn aangebracht en die gesierd is met een keperboogfries, is in de twintigste eeuw verhoogd.

Waardering

Het kloostergebouw is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorische waarde als voorbeeld van een geestelijke ontwikkeling, namelijk de bloei van orden en congregaties in de negentiende eeuw en is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van het contemplatieve klooster. Het is architectuurhistorisch van belang vanwege de stijl, het bijzondere materiaalgebruik en de sobere ornamentiek. Het heeft ensemblewaarden vanwege de samenhang van klooster, kapel, tuin en economiegebouwen. Het is tevens van belang in samenhang met de gaafheid van de omgeving, waar ook het reeds eerder beschermde kapucijnenklooster is gelegen.

De niet georienteerde kapel heeft een rechthoekige plattegrond en bestaat uit een eenbeukig deel van vier vakken, bevattende het schip en het koor met een lagere, halfronde apsis. De kapel wordt gedekt door een zadeldak met lei in Maasdekking. Op het dak staan twee dakkapellen.

De bakstenen gevels zijn geleed door een hardstenen plint, bakstenen lisenen en een afsluitend rondboogfries met siermetselwerk. Overeenkomstig de indeling met het zusterkoor zijn in de twee oostelijke traveeën van deze gevel boven de cordonlijst en het massieve muurwerk twee achtlobbige roosvensters geplaatst, terwijl de identieke roosvensters in de twee westelijke traveeën, grenzend aan het koor, een viertal lancetten bekronen. In de vensters zijn glas-in-lood panelen geplaatst, voorstellende scènes uit het leven van Christus (onder meer voorstellende de Emmausgangers, Pietà, Opdracht in de tempel, Christus in werkplaats). De apsis heeft rondboogvensters met een ijzeren vorktracering, waarin glas-in-lood is geplaatst. De vensters zijn beschermd met diefijzers.

In de noordelijke gevel zijn boven elkaar twee gevelstenen ingemetseld. Het oudste, kalkstenen exemplaar, heeft in hoogreliëf een afbeelding van de H. Familie, waaronder de inscriptie: "St. Jozef Zorg". De tweede steen is uitgevoerd in hard- steen en heeft de inscriptie: "Herinnering aan de / consecratie van de kapel / 2 september 1948". De in 1909 gebouwde ingangspartij bestaat uit de westelijke gevel, waartegen een open portiek met bovenliggende achthoekige toren is gebouwd. Het portiek bestaat uit twee muurpijlers en twee pijlers, die door een opengewerkte bakstenen muur zijn verbonden. Muurwerk en pijlers hebben granieten basementen en gescharreerde, zandstenen kapitelen, afzaten, lijsten en lateien. In het portiek is van belang de tegelvloer en de opgeklampte vleugeldeur, waarvan de lichten met kruisvormige diefijzers getooid zijn. Boven het portiek is tegen de achthoekige toren in een beeldnis een kalkstenen H.Hartbeeld geplaatst. De toren heeft een open klokkengalerij en de bovenliggende ingesnoerde achtkantige naaldspits, gedekt met lei in Maasdekking, wordt bekroond door een smeedijzeren kruis met weerhaan. Ten zuiden van de kapel bevindt zich de sacristie. In de met stucgewelven overkluisde kapel zijn in 1909 wandschilderingen aangebracht door de schilder Koolen uit Sittard. Deze zijn waarschijnlijk nog onder het latere witsel aanwezig.

MIP omschrijving

  • Bouwperiode: 1850 tot: 1948
  • Gevels en materialen: Twee- en drielaags baksteen. Oudste gedeelte tweelaags. Getande gootfries. Ingang met trappen en bordes. Portiek onder rondbogen en achtkantige, deels opengewerkte toren. Detaillering met gebruik van veel natuursteen. Boven de ingang een nis met H. H
  • Vensters en deuren: Ramen met kleine roedenverdeling.
  • Dak en bedekking: Zadeldak, leien.
  • Bijgebouwen: In de tuin bevindt zich een kleine kapel uit 1910 van een travee met koepelgewelf en halfronde absis. Rondboogingang met zuilen en krulkapilen. In de absis een Heilige Hartbeeld.
  • Bijzonderheden: Voormalig kloostercomplex van de Redemptoristinnen. Het klooster staat op de plaats van het voormalige kasteel Bronkhorst. Mogelijk zijn enkele muren nog restanten daarvan. Latere drielaags uitbreiding uit ca. 1900 onder schilddak met piroenen.
  • Omschrijving: Kloosterkerk, Sint Joseph Zorg, ca. 1880. Kerkhof met Calvarieberg, Lourdesgrot en enkele oude grafzerken. Verspreid staan enkele beelden opgesteld en gebeeldhouwde staties. Het Kloostercomplex is ommuurd met pannen ezelsrug. Ingang met bakstenen pilaren en ijzeren sierhek, waartegenover een beeld op sokkel. Rondom het klooster aan de buitenzijde rijen van paardekastanjes.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur