Handelingen

Wassenaar, Oranjelaan 2 - Kievietkerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Kievietkerk
Genootschap: PKN Ned. Hervormd
Provincie: Zuid-Holland
Gemeente: Wassenaar
Plaats: Wassenaar
Adres: Oranjelaan 2
Postcode: 2243HH
Inventarisatienummer:
Jaar ingebruikname: 1925
Architect: Mutters, J.
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Gemeentelijk monument

Geschiedenis

Tweede Nederlands hervormde kerk in Wassenaar, gebouwd in de villawijk van Wassenaar-Zuid. Rechthoekige zaalkerk met toren tegen de rechter zijgevel in sobere expressionistische vormen. In 1958-1959 is het interieur gemoderniseerd en witgeverfd naar ontwerp van bureau Nielsen, Spruijt en Van der Kuilen.

Gebouwomschrijving SKKN

De Kievietkerk werd in 1925 als Hervormde kerk gebouwd in één van de villawijken van Wassenaar-Zuid. Architect was Joh. Mutters jr. De kerk werd op 24 september 1925 ingewijd door ds. A.A. Dönszelmann. Het betreft een sobere zaalkerk in de stijl van de Amsterdamse School, met zadeldak en toren tegen de achtergevel. In 1958 werd het interieur van de kerk ingrijpend verbouwd onder leiding van architect Ch. Nielsen van het architectenbureau Chr. Nielsen, J.H.C. Spruijt en W. van der Kuilen te Amsterdam. In 1985 vormden de Hervormde wijkgemeente De Kieviet en de Gereformeerde Kerk te Wassenaar-Zuid de 'Samen-op-Weg'-wijkgemeente De Kieviet. Als gevolg daarvan sloot in 1986 de gereformeerde Bloemcampkerk uit 1939 te Wassenaar-Zuid haar deuren. Delen van de inventaris van deze kerk zijn toen overgebracht naar de Kievietkerk. Op dit moment vormt de gemeente van de Kievietkerk samen met die van de Messiaskerk en de Oude Kerk de Protestantse Gemeente in Wassenaar.

Orgel

Het orgel is in 1963 gebouwd door de firma Ahrend & Brunzema (Leer-Loga, Duitsland). In 1991 breidt de firma Gebr. Van Vulpen (Utrecht) het uit met een Rugwerk. Tevens wordt het pijpwerk opnieuw geïntoneerd en de samenstelling van de mixturen en de Sesquialter gewijzigd.

Dispositie
  • Hoofdwerk (manuaal 2): Prestant 8' (discant dubbel) - Holpijp 8' - Octaaf 4' - Spitsfluit 4' (1991) - Quintfluit 3' (1991) - Octaaf 2' - Spitsgedekt 2' - Mixtuur 1⅓' 4 sterk - Trompet 8'.
  • Rugwerk (manuaal 1): Gedekt 8' - Prestant 4' - Gedekte fluit 4' - Octaaf 2' - Sexquialter 1⅓' 2 sterk - Scherp 1' 3 sterk - Dulciaan 8'.
  • Borstwerk (manuaal 3): Gedekt 8' - Principaal 4' - Fluit 2' - Quint 1½' (1991) - Regaal 8'.
  • Pedaal: Bourdon 16' - Octaaf 8' - Octaaf 4' - Fluit 2' - Fagot 16' - Trompet 8' - Trompet 4'.
  • Koppelingen: Hoofdwerk aan Pedaal - Borstwerk aan Pedaal - Rugwerk aan Hoofdwerk - Borstwerk aan Hoofdwerk.
  • Tremulant gehele werk.

Mechanische sleepladen. Manuaalomvang: C-f3. Pedaalomvang: C-f1. Winddruk: 76 mm. WK.

In de media

Uit Het Vaderland, 25 November 1924.

Al zijn er nog een 6 H.A. voor bouwgrond beschikbaar, toch kan men zeggen, dat deze uitgezochte woonplaats haar voltooiing nadert. Geen wonder, waar de architect-burgemeester-wethouder-parkschepper en algemeene belangen-verzorger Mutters aan deze landelijke woonplaats zijn liefde heeft verpand. Het park heeft nu een postkantoor (ontwerp-Brandes) en een school (ontwerp- Mutters) en 1 April zal men ook de kerk (ontwerp-Mutters) inwijden. Er wordt al geregeld in de school gepreekt, maar niet in de richting der meeste parkbewoners en daarom hoopt men, dat, als de kerk er nu eenmaal is, de kerkelijke gemeente van Wassenaar, die eigenares van de kerk wordt, predikanten zal laten optreden van de ethische richting. Trouwens, de heele kerkstichting is uitgegaan van minister de Visser, toen deze ook nog in het park woonde. Dat hij het kerkje zal inwijden is nu reeds aller wensch. Het kerkje, dat zitplaats zal bieden aan 484 personen, is van buiten zoo goed als af. Het doet het goed in zijn landelijke omgeving en grooten eenvoud. Het stemmige torentje geeft aan de heele omgeving een gemoedelijk prettig cachet. De kerk is geheel zonder pilaren gebouwd. Het spreekpodium komt achter het orgel, dat gemaakt wordt door den orgelbouwer van Dam, te Leeuwarden. Jan Schouten, te Delft, maakt het glas-in-lood. De banken, ontwerp-Mutters, zullen worden van oud eikenhout met zwart afzetsel. Het orgel krijgt geen kast. De aluminium pijpen zullen enkel afsteken tegen een koepel van azuurblauw. Maar het merkwaardigste van dit kerkje is de verwarming. Geen kachel en geen centrale verwarming. In zeker opricht wordt tot het stovenstelsel teruggekeerd, in zoover men in de eerste plaats zal trachten, niet de kerk, maar den kerkganger te verwarmen. Dit zal gebeuren met ... zeer dunne olie, welke door pijpen wordt gevoerd onder de voeten der bezoekers, welke door gaatjes in den grond de warmte zullen ontvangen. De olie wordt gedaan in een reservoir en daarin electrisch verwarmd tegen de kosten van 3 3/4 ct., per Kilowatt. De op 120 graden verhitte olie stroomt door de pijpen en wordt door een electrisch motortje van 1 P.K. weer in het reservoir gepompt. Er behoeft dus niets te worden gedaan dan: verwarming der olie, openzetting van het reservoir en aanzetting van het motortje. De kosten bedragen per verwarming f 18 tot f 20. Het spreekt dat men op deze wijze ook gedeelten van het gebouw: consistoriekamer, catechisatiekamer, enz., verwarmen kan. Voorloopig is nog geen pastorie gebouwd, wel ontworpen. De uitvoering van het heele plan hangt enkel van de toeneming der Kievitgemeente af.

Uit Het Vaderland, 24 September 1925.

Hedenavond zal het nieuwe kerkgebouw der Ned. Herv. Gem. in het park De Kievit in een plechtigen dienst in gebruik genomen worden. Vanmorgen leidde de architect, de heer Joh. Mutters Jr. te Wassenaar, ons rond door het prachtige, mooie kerkje en als we onze indrukken moeten samenvatten is het in de woorden: "landelijk en eenvoudig". Reeds in 1916 ijverde de toenmalige Minister van Onderwijs, Dr. J.Th. de Visser, die in het park de Kievit woonde, voor de stichting van een bedehuis in deze omgeving. De N.V. Exploitatie Mij. Park de Kieviet, waarvan de heer Joh. Mutters directeur is, schonk daarop een terrein voor kerkbouw, omgeven door villa's en een rosarium. De oorlog bracht stagnatie, zoodat eerst in den aanvang van 1924 de aanbesteding kon plaats hebben. De ontwerper is van de gedachte uitgegaan dat hier een eenvoudig baksteenen gebouw gewenscht was, maar dat naar het geven van een modern karakter gestreefd en niet een copie van de middeleeuwsche kerken gemaakt moest worden. Naar onze meening is hij daarin zeer gelukkig geslaagd. Plattegrond en opstand dragen een sober karakter. In de kerk is het licht getemperd gehouden, de wanden zijn van geel genuanceerd baksteen. De kap is geheel in het licht gelaten en de preekstoel in een nis geplaatst, waarboven het orgel. Preekstoel en orgel vormen in de kerk het hoofdmotief. De architect heeft deze twee belangrijke elementen in een Protestantsch bedehuis tot een geheel verenigd.

Achter de groote bogen, zoowel in de nis als in de daartegenover gelegen galerij zijn gewelven aangebracht, beschilderd in modern karakter. De kapschilden zijn bekleed met kurkplaten, die in natuurkleur gelaten zijn, teneinde het vallen der koude lucht te voorkomen en het geluid te verbeteren. De kapspanten zijn gebeitst, evenals de kerkbanken. Al het glas in lood is in een gloedrijk kleurengamma gehouden. De bedoeling zat voor om een suggestieve werking te doen uitgaan van de kleuren; inderdaad is op die wijze religieuse wijding verkregen. De fundeering is van gewoon beton, staande op een rooster, waardoor de druk van den toren gelijkmatig is aan dien van de muren. De toren is geheel van gewapend beton zonder hout.

De plattegrond geeft aan een rechthoekig schip, waartoe een ruim portaal door een portiek wordt voorafgegaan. Aan weerszijden daarvan zijn de gangen naar de galerij gelegen en privaten aangebracht. De consistoriekamer met archief is achter de nis gelegen. Onder den toren, die opzij is gebouwd, is de ingang voor den dienstdoenden predikant, terwijl onder de consistorie een geriefelijke fietsenbergplaats is, alsmede een kamer voor de pompinstallatie. In den schoorsteenmuur in de consistorie zal een ontwerp van de kerk in perspectief worden aangebracht.

De verwarming is van een zeer bijzondere constructie en eenig in den lande. Beoogd wordt niet de kerk, maar de menschen te verwarmen. Daartoe zijn in elke bank, die 9 zitplaatsen telt, 36 roosters aangebracht, waardoor een gelijkmatige warmte ontstaat, die niet het ruim ingaat. Dc verwarming geschiedt door heel dunne olie uit een reservoir van 7000 liter. Deze olie wordt automatisch door electriciteit verwarmd van Zaterdagsnachts 12 uur tot zondagsmorgens 6 uur en op een temperatuur van 140 graden gebracht. Om 8 uur ‘s morgens zet de koster de pomp aan en de heete olie verspreidt zich door de buizen in de kerk.

In het portaal prijken boven de deuren, die alle zonder paneelen zijn, de woorden uit Lukas 4 : 8 en in de kerk 't Schriftwoord uit Jozua 1 : 9. In de vestibule zullen twee gedenkborden worden aangebracht, bevattende de teksten waarover ds. A.A. Dönszelmann en dr. J.Th. de Visser hedenavond spreken zullen. De kerk, die een hoogst solieden indruk maakt, bevat 445 zitplaatsen en doet den architect alle eer aan.

Aangezien in deze kerk iederen Zondag predikanten van buiten optreden, is er geen pastorie aan gebouwd. De bedoeling is, eerst wanneer een eigen predikant kan beroepen worden, daartoe over te gaan. De bouw van de kerk duurde met inbegrip van 4 maanden staking 1½ jaar.

Uit Het Vaderland, 28 September 1925.

Het orgel in de nieuwe Ned. Herv. kerk in het park De Kievit te Wassenaar, afkomstig uit de N.V. Orgelfabriek P. v. Dam te Leeuwarden, is gebouwd volgens mechanisch systeem. Het werk heeft twee klavieren en vrij pedaal. Op het onderklavier staan Prestant 8 vt, Octaaf, Bourdon 16 vt, Stalpijp (sic) 8 vt, Octaaf 4 vt, Gamba 8 vt, Violine 4 vt, Woudlluit 2 vt, Sonoor Clarinet 8 vt.

Op de pneumatische pedaallade slaat: Subbas 16 vt. (per transmissie). Verder: koppeling klavier en koppeling pedaal I en II.

Afbeeldingen