Handelingen

Amsterdam, Oudekerksplein 15 - Oude Kerk

Uit Reliwiki

Versie door Pa3ems (Overleg | bijdragen) op 14 aug 2013 om 15:59 (In de media)


Algemene gegevens
Genootschap : PKN Hervormd
Gemeente : Amsterdam
Plaats : Amsterdam
Adres : Oudekerksplein 15
Provincie : Noord-Holland
Jaar ingebruikname : 1306
Huidige bestemming: kerk
Naam kerk : Oude Kerk, St. Nicolaas
Architect :
Monument-status: Rijksmonument
Inventarisatienummer : 04736


Geschiedenis

Oude Kerk. Gotische KERK, XIV-XVI van pseudobasiliek via hallenkerk tot basiliek verbouwd, met hoge zijkapellen ieder voorzien van een topgevel volgens het systeem van de Haagse St.Jacobskerk, en verdere aangebouwde kapellen, portalen, collegekamer van het O.L.Vrouwegilde (1571) en kerkmeesterskamer (XVII A). Er bevinden zich een aantal belangrijke grafmonumenten in de kerk: voor zeelieden als Abraham van der Hulst (1666) door Artus de With, voor admiraal Isaac Sweers (1673) door Rombout Verhulst en voor admiraal Willem van der Zaan (1670) eveneens door Verhulst. Verder zijn Jacob van Heemskerkck, de overwinteraar op Nova Zembla en Saskia van Uylenburgh, de eerste vrouw van Rembrandt van Rijn er begraven evenals Jan Pieterszoon Sweelinck. Inventaris. a. Hoofdorgel. Orgel met Hoofdwerk, Bovenwerk, Rugwerk en Pedaal, in eerste aanleg gemaakt in 1724/26 door Christian Vater (Hannover). In 1742 verbouwd en uitgebreid door Johann Caspar Müller (Den Haag). In 1870 ingrijpend veranderd door C.G.F. Witte (firma J. Bätz & Co.) te Utrecht. In 1904/05 verbeterde G. Spit uit Den Haag de windvoorziening. De firma S.F. Blank (Herwijnen) repareerde in 1981 de balgen en herstelde in 1987/88 de windladen en de tractuur en plaatste nieuwe klavieren. b. Transeptorgel. Tegen de noordwand staat een orgelkas van H.W. Schonat uit 1658 opgesteld, met een Pedaalkas in het Noordertransept. Van het oorspronkelijke instrument bevindt zich nog pijpwerk in het zgn Groene Kerkje te Oegstgeest. Het huidige instrument, met Hoofdwerk, Borstwerk en vrij Pedaal, werd in 1964/65 gebouwd door de firma Ahrend & Brunzema (Leer). c. Kabinetorgel. In de kerk bevindt zich een eenklaviers kabinetorgel, in 1767 gemaakt door D. Onderhorst.

In de 19e eeuw bleek houtrot aan het dak aanwezig te zijn, dat kreeg een noodreparatie tussen. 1912 en 1914. De Kerk moest in 1951 gesloten worden voor instortingsgevaar, op 14-03-1979 mocht de kerk weer open na herstelwerkzaamheden.

Oudekerkstoren (XIV, verhoogd XVI, ommetseld XVIII A, spits door J. Bilhamer 1565). Klokkenspel bestaande uit 14 klokken van François Hemony, gegoten in 1656 en 33 moderne klokken. Trommelspeelwerk van Wouter Guerts, 1619. Torenuurwerk van W. Gertszn, 1619. Op de zolder ? een aantal buiten gebruik gestelde speelklokken.


Tot 1659 bezat de toren tevens een aantal luidklokken die in dat jaar door vier nieuwe luidklokken van F. Hemony werden vervangen. De oude klokken verhuisden daarna naar kerken in o.a. Amsterdam (de Zuiderkerk kreeg de grootste klok ervan), Hauwert en Purmerland. Van die vier nieuwe Hemonyklokken, scheurde de tweede reeds snel en werd in 1689 door C. Fremy vervangen. De derde klok werd in 1771 door P. Seest vervangen. De kleinste klok tenslotte, heeft in de eerste helft van de 20e eeuw nog als een uurslagklok elders gefunctioneerd maar keerde in 1946 in de Oude Kerk terug. De onderdiameters van het huidige gelui bedragen resp. 175, 140, 117 en 87 cm. Sinds 2006 bevindt zich in de vieringtoren ook (weer) een klok: deze vesperklok werd in dat jaar door Eijsbouts te Asten vervaardigd. Haar onderdiameter bedraagt ca. 77 cm. Tenslotte bevindt zich in het bovenste, open deel van de torenspits nog een buiten gebruik zijnde klok. Een ons onbekende gieter vervaardigde haar vermoedelijk omstreeks 1505.


Orgels

Hoofdorgel.

Dispositie:

  • Hoofdwerk (manuaal 2): Prestant 16' - Bourdon 16' - Prestant 8' - Holpijp 8' - Quint 6' - Octaaf 4' - Roerfluit 4' - Roerquint 3' - Octaaf 2' - Fluit 2' - Sexquialter 2⅔' 4 sterk discant - Mixtuur 2⅔' 5-7 sterk - Scherp 2' 4-6 sterk - Trompet 16' - Trompet 8' - Tremulant.
  • Rugwerk (manuaal 1): Prestant 8' - Holpijp 8' - Quintadena 8' (1870) - Octaaf 4' - Speelfluit 4' (1870) - Quint 3' - Octaaf 2' - Woudfluit 2' - Sexquialter 2⅔' 2-4 sterk - Mixtuur 2' 5-8 sterk (1870) - Scherp 1⅓' 4-6 sterk (1870) - Carillon 2/5' 3-5 sterk (1870) - Cornet 8' 5 sterk discant (1870) - Fagot 16' - Trompet 8' - Tremulant.
  • Bovenwerk (manuaal 3): Quintadena 16' - Prestant 8' - Baarpijp 8' - Quintadena 8' (1870) - Viola di Gamba 8' - Octaaf 4' - Gemshoorn 4' - Nasard 3' - Sexquialter 2⅔' 4 sterk discant - Cymbel 1/5' 3 sterk - Trompet 8' - Dulciaan 8' - Vox Humana 8' - Tremulant.
  • Pedaal: Prestant 16' - Subbas 16' - Prestant 8' - Roerquint 6' - Octaaf 4' - Nachthoorn 2' - Mixtuur 2⅔' 6 sterk - Bazuin 16' - Trompet 8' - Trompet 4' - Cinq 2'.
  • Koppelingen: Hoofdwerk aan Pedaal - Hoofdwerk aan Rugwerk - Rugwerk aan Hoofdwerk - Bovenwerk aan Hoofdwerk.

Mechanische sleepladen. Manuaalomvang: C-c3. Pedaalomvang: C-d1. Toonhoogte: a1 = 465 Hz. Winddruk: 94 mm WK.

Transeptorgel.
Dispositie
  • Hoofdwerk (manuaal 1): Prestant 8' - Holpijp 8' - Quintadeen 8' - Octaaf 4' - Quint 3' - Octaaf 2' - Gemshoorn 2' - Mixtuur 1⅓' 5-6 sterk - Scherp ⅔' 4-5 sterk - Trompet 8'.
  • Borstwerk (manuaal 2): Gedekt 8' - Prestant 4' - Octaaf 2' - Dulciaan 8'.
  • Pedaal: Bourdon 16' - Octaaf 8' - Trompet 8'.
  • Koppeling: Hoofdwerk aan Pedaal.
  • Tremulant gehele werk.

Mechanische sleepladen. Manuaalomvang: C-d3. Pedaalomvang: C-d1. Temperatuur: ¼-komma middentoon. Drie spaanbalgen. Winddruk: 92 mm. WK.

Koororgel.

Het koororgel, een kabinetorgel, is in 1767 gemaakt door Deetlef Onderhorst voor een particulier te Amsterdam. In 1848 wordt het geplaatst in het Gemeentelijk Oudeliedenhuis aan de Roetersstraat in Amsterdam. De firma Adema's Kerkorgelbouw (Hubert Schreurs) uit Amsterdam plaatst het in 1977 in de Oude Kerk. De firma Verschueren Orgelbouw (Heythuysen) restaureert het in 2003.

Dispositie
  • Manuaal: Prestant 8' discant - Holpijp 8' bas/discant - Prestant 4' bas/discant - Fluit 4' bas/discant - Quint 3' bas - Octaaf 2' bas/discant - Sexquialter 2⅔' 2 sterk discant - Tremulant.

Mechanische sleeplade. Omvang: C-f3. Toonhoogte: a1 = 423 Hz. Winddruk: 55 mm. WK.

In de media

Uit Reformatorisch Dagblad, 3 oktober 2006.

De gemeente Amsterdam stelt extra geld ter beschikking van het oudste gebouw van de hoofdstad, de Oude Kerk. Een deel van het geld zal aan de restauratie van de zerkenvloer worden besteed. Volgens directeur Herbert van Hasselt van de Oude Kerk is met het extra geld ook het permanente onderhoud van de kerk voor de komende tijd gewaarborgd. De gemeente stelt 974.000 euro beschikbaar voor de restauratie.

Van Hasselt is verheugd met het geld. „Maar het is ook goed voor alle Amsterdammers. Dit is het enige gebouw in Amsterdam dat alles heeft zien komen en gaan in de stad.”

In de Oude Kerk liggen vele prominenten begraven onder wie de eerste vrouw van Rembrandt, Saskia van Uylenburch. De zerkenvloer is verzakt. Het geld wordt gebruikt om beschadigde zerken te repareren. Er zal een zandlaag onder de zerken worden aangebracht om verzakkingen te voorkomen. De kerk vierde vorige maand haar 700-jarig bestaan.

Uit Reformatorisch Dagblad, 3 juni 2008.

De derde restauratieronde van de Oude Kerk in Amsterdam is in volle gang. Na eerdere grote restauraties in de periode van 1955 tot 1978 en in de jaren negentig komt nu onder andere de oude gravenvloer aan de beurt.

De vloer heeft een oppervlakte van 3300 vierkante meter en bevat 2500 historische grafstenen. De meeste grafstenen worden gelicht, gerepareerd en teruggelegd op een nieuwe, verstevigde zandlaag. Er worden geen graven geruimd.

De verzamelde kennis over de graven is terug te vinden op internet. Op de website http://www.gravenopinternet.nl staat een overzicht van de zerkenvloer. Ook zijn er afbeeldingen van de zerken beschikbaar.

Behalve de grafvloer worden ook verschillende muren, het tongewelf en het dak aangepakt. De zuidmuur van de Oude Kerk wordt ingesmeerd met bijenwas. Hiermee proberen de restaurateurs op natuurlijke wijze de aantasting door vocht te beperken.

De volledige restauratie moet in 2013 zijn afgerond.

Uit AT5 d.d. 22 mei 2013

In een bijgebouw van de Oude Kerk zijn volgens de Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad (VVAB) illegaal twee muurtjes gesloopt.

Uit Reformatorisch Dagblad, 14 augustus 2013

De restauratie van de Oude Kerk in Amsterdam is na 75 jaar voltooid. Met een stadsdiner voor 800 personen wordt dat op 13 september gevierd.In 1938 startten de restauratiewerkzaamheden. Koningin Wilhelmina zorgde toen met een gift voor een begin van het project.Alleen het orgel moet nog worden opgeknapt. De Oude Kerk is het oudste gebouw van de stad. De eerste expositie in de gerestaureerde kerk wordt naar verwachting geopend op 16 november 2013.

Externe links

KLIK voor informatie in andere SITES (Koppellink)

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur