Handelingen

Born, Bronstraat 2 - Martinus: verschil tussen versies

Uit Reliwiki

(aanvulling)
(kaart hersteld + pc)
 
Regel 7: Regel 7:
 
[[Categorie:Provincie Limburg]]
 
[[Categorie:Provincie Limburg]]
  
 
+
{{#display_map:51.03039,5.80826|type=hybrid}}
 
 
{{#display_map:6121LG Bronstraat 2 Born, Netherlands|type=hybrid}}
 
  
 
{|  
 
{|  

Huidige versie van 21 jul 2019 om 18:51


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Martinus
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Limburg
Gemeente: Sittard-Geleen
Plaats: Born
Adres: Bronstraat 2
Postcode: 6121LG
Inventarisatienummer: 12649
Jaar ingebruikname: 1907
Architect: Franssen, C.J.H.
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 521968


Geschiedenis

Interessante neogotische kerk met toren.

Door oorlogshandelingen beschadigd in 1944, herstel. In 1959 uitbreiding met transept.

Het altaar uit de R.K. St. Bavokerk te Groede is verhuisd naar de R.K. Sint Martinuskerk in Born, waar het zondag 29 januari 2006 in gebruik is genomen. (55-06)

Geschiedenis. Bron: parochiefederatieborn.nl

Kerkgebouw

Voor zover na te gaan is, behoorde onze parochie vóór de 19de eeuw tot de parochie Buchten-Born. In de 16e eeuw was Buchten toen “moederkerk” en Born “dochterkerk”. De pastoor had als standplaats Buchten en de kapelaan moest Born bedienen en daar wonen. Uit visitatie-verslagen van 1673 en later weten we dat de parochieherders regelmatig assistentie kregen van de paters Dominicanen uit Sittard.

Buchten en Born hebben in 1400 St. Nicolaas als patroon, in de 15de eeuw wordt Catharina als patrones van Buchten vermeld en later krijgt Born evenals Holtum, St. Martinus als kerkpatroon.

Sedert 1804 zijn Buchten en Born afzonderlijke parochies. De dan in Born dienstdoende kapelaan, de Wel. Eerwaarde Heer H. Lambrechts, wordt pastoor van de nieuwe zelfstandige parochie Born. De parochie heeft dan 250 inwoners.

Oudste kerk

Uit opgravingen vermoedt men dat er ongeveer in de 11e eeuw reeds een rechthoekige keienkerk heeft gestaan op de hoek Kerkstraat / Mgr. Buckxstraat. Op een gedeelte van deze kerk werd een nieuwe kerk gebouwd. Deze werd in 1910 afgebroken. Enkele beelden, schilderijen een 14e eeuws wijwatervat en een 15e eeuwse klok zijn nog terug te vinden in de huidige kerk.

Op 23 januari 1905 begon de toenmalige pastoor Krips aan een rondgang door het dorp, om de financiële middelen bijeen te brengen voor de bouw van een nieuwe kerk. Vervolgens collecteerde hij iedere eerste zondag van de maand voor dit doel tijdens de Eucharistievieringen. De heer Henri de Puis de Watremont schonk het bouwterrein, een wei genaamd “den Bloeierd”. De Bisschop van Roermong, Mgr. Drehmans, gaf zijn toestemming en architect werd de heer Capsar Franssen.

De kerk zou worden opgetrokken in de neo-gotische stijl, 58 meter lang worden en 9 meter breed. De schiphoogte zou 19.50 meter en de toren zou 51 meter hoog worden.

Op 9 december 1905 werd de kerk aanbesteed voor Fl. 31.990,-. Het werk werd gegund aan de aannemers W.H. Mesterom uit Nijmegen en G. Krekelberg uit Maastricht, die in januari 1906 met het werk begonnen.

Veel werkzaamheden werden door de parochianen belangeloos gedaan, zoals zand halen uit een perceel grond op “de hei” en toebehorend aan de kerk. Op 29 april 1906 heeft de plechtige consecratie plaats door Mgr. Josphus Drehmans.

Uitbreiding van de kerk

De eerste kapelaan, de Wel. Eerwaarde Heer Reijnen, kwam in 1924 naar Born. In 1957 installeerde pastoor J.W. Krijns een bouwcomité, dat belast werd met de uitbreiding van de kerk met de twee zij-beuken. Deze werden in 1960 door Bouwbedrijf Beugels uit Oirsbeek gerealiseerd voor Fl. 246.920,-.

Nieuw hoofdaltaar

Op 22 januari 2006 werd door hulpbisschop Mgr de Jong een nieuw hoofdaltaar ingezegend en in gebruik genomen. Dit neogotische pronkstuk werd overgenomen van de H. Bavokerk uit het Zeeuwse Groede, waar het 135 jaar dienst heeft gedaan. Het eikenhouten altaar met altaarretabel is vervaardigd in 1871 door atelier J.C. Jacobs in Antwerpen en is een absolute aanwinst voor onze kerk.

100-jarig bestaan

Op zondag 22 april 2007 werd het 100-jarig bestaan van onze kerk gevierd. Mgr. Frans Wiertz, Bisschop van Roermond, ging als hoofdcelebrant voor in de heilige Mis en droeg aansluitend het Allerheiligste tijdens de jaarlijkse sacramentsprocessie.

Monumentomschrijving Rijksdienst

Rooms Katholieke Sint Martinuskerk gebouwd in 1906 naar een ontwerp van architect Caspar Franssen, en in gebruik genomen in 1907. De toegepaste bouwstijl is neo-gotiek. In 1959 werd de kerk aan de absiszijde uitgebreid met een kruisbeuk en een sacristie. Het ontwerp voor deze uitbreding was van architect Jos Franssen.

Omschrijving

Neo-gotische KRUISKERK met hoog middenschip en smalle lagere zijbeuken. De kruisbeuk uit 1959 is van gelijke hoogte als het middenschip. De kerk wordt afgedekt met zadeldaken, lessenaarsdaken en schilddaken met leien. Enkele kleine dakkapellen. De vierkante klokkentoren is midden voor de kerk geplaatst en wordt afgedekt met een ingesnoerd leien dak.

Het toegepaste bouwmateriaal is baksteen en natuursteen.

In het bouwdeel uit 1906 spitsboogvormige glas-in- lood vensters in een omlijsting van rode baksteen. De spaarvelden in dit gedeelte eveneens in een omlijsting van rode baksteen.

De toren telt vier bouwlagen plus dakverdieping. De hoofdingang van kerk in de voorgevel van toren met een rechthoekige houten deur met smeedijzeren beslag. Deur met spitsboogvormig bovenlicht. De hoofdingang wordt geaccentueerd met een natuurstenen fronton. In de tweede bouwlaag voorgevel smalle hoge spitsboogvormige glas-in-lood vensters in een groot spitsboogvormig spaarveld. In de derde bouwlaag drie spitsboogvormige spaarvelden, hierboven bevindt zich het uurwerk geflankeerd door een klein spitsboogvormig spaarveld. In de vierde bouwlaag in elke gevelzijde twee hoge spitsboogvormige galmgaten. In de overige gevels spitsboogvormige spaarvelden.

Tussen elke bouwlaag een horizontale band hardsteen. Op de hoeken van toren steunberen met natuursteen deksteen. Tegen de rechterzijgevel van de toren een zeszijdige traptoren met leien tentdak. Dit torentje sluit aan op de uitbouw van de dagkapel aan de rechterzijgevel. Deze dagkapel telt evenals de uitgebouwde doopkapel aan de linkerzijgevel van de toren een bouwlaag en wordt afgedekt met een schilddak. De beide zijbeuken zijn eveneens voorzien van steunberen evenals de zijgevels van het middenschip. Muizetand en decoratief metselwerk onder de dakranden.

De in 1959 aangebouwde kruisbeuk met sacistie en bij-sacristie zijn in eenzelfde bouwtrant ontworpen als het bouwdeel uit 1906 en sluiten goed aan bij het oude gedeelte.

Van het INTERIEUR van het bouwdeel uit 1906 is het volgende onder meer van belang. Plafond met kruisribgewelven in gele en rode baksteen met langs de randen van de gewelven schilderingen; kerkvloer met natuursteen tegels; de kruisribben rusten op vierkante bakstenen kolommen met kapitelen en consoles; doopkapel met smeedijzeren hekwerk; tussen middenschip en zijbeuken grote gemetselde spitsbogen; oxaal met houten balustrade; onder het oxaal twee grote houten consoles met hierin een mensenhoofdje; rechthoekige houten deuren naar het kerkportaal; deze deuren met een spitsboogvormig glas-in-lood bovenlicht met driedelige spitsboogvormige bakstenen tracering; vloer van het kerkportaal met authentieke natuurstenen tegels; in de absis in het bouwdeel uit 1959 zijn drie hoge spitsboogvormige glas-in-lood ramen afkomstig uit de oude absis teruggeplaatst: dit zijn taferelen uit het leven van Sint Martinus. De uitbreiding uit 1959 is vooralsnog op grond van de leeftijd uitgesloten van bescherming.

Waardering

De R.K. Sint Martinus kerk is van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een geestelijke en een typologische ontwikkeling in de architectuur van rooms-katholieke kerkgebouwen in het eerste kwart van de 20ste eeuw. De kerk bezit architectuurhistorische waarde vanwege haar bijzondere belang voor de geschiedenis van de architectuur, voor het oeuvre van de architecten Caspar en Joseph Franssen, wegens de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp en het bijzondere materiaalgebruik en de inrichting. De kerk bezit ensemblewaarde wegens de bijzondere betekenis van het object voor het aanzien van Born. De kerk is tenslotte van algemeen belang op grond van de architectuurhistorische zeldzaamheid en architectonische gaafheid van ex- en interieur.

Het orgel

Het orgel is gebouwd door gebr. Vermeulen in 1950.

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur