Handelingen

De Lier, Kerklaan 8 - Martelaren van Gorcum

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam object:
Genootschap:
Provincie: Zuid-Holland
Gemeente: Westland
Plaats: De Lier
Adres: Kerklaan 8
Postcode:
Inventarisatienummer: 01743
Architect: E.H & H.M. Kraaijvanger
Bouwjaar 1929 (1e fase), 1956 (2e fase)
Jaar ingebruikname:
Oorspronkelijke bestemming: Rooms-Katholieke kerk
Huidige bestemming: Rooms-Katholieke kerk
Monument status: Gemeentelijk monument



Geschiedenis

De Lier, Martelaren van Gorcum, jk 05-07-2010

Voor de voorganger van de kerk op deze locatie zie: Leonardustempel

Interessante interbellum-/wederopbouwkerk met klein torentje.

Op 18 februari 1929 ontvangt J.A. de Rooy het bericht dat hij, als nieuwe pastoor, wordt belast met de stichting van een parochie in De Lier. Voorheen waren de Lierse katholieken bij de parochie van Naaldwijk ingedeeld, echter met een bijkerk in De Lier onder de bediening door een kapelaan, met de bijnaam "Sint Leonardus Tempel". De officiële vaststelling vindt plaats per brief van de bisschop op 12 augustus 1929. Op dat moment wordt de parochie betiteld: H.H. Martelaren van Gorcum.

Op 26 maart 1929 is door de bisschop al een bouwcommissie ingesteld. Deze commissie moet de bouw van een pastorie gaan voorbereiden, echter de kerk is ook aan een grote restauratie toe. Aan de noord-oost zijde is deze 50 à 60 cm verzakt en het dak is geheel verrot. Voorts groeit het aantal parochianen sterk dus is er behoefte aan uitbreiding. Men komt tot de conclusie dat nieuwbouw de beste oplossing is in deze situatie.

Aan E.H. Kraaijvanger, civiel ingenieur, en H.M. Kraaijvanger, architect, wordt de opdracht verstrekt tot het maken van een ontwerp van een kerk met pastorie. De ontwerpschets toont een kerk met uitgebouwde toren.

Doordat de bouwkosten te hoog uitvallen wordt het plan opgevat om de nieuwe kerk in fasen te gaan uitvoeren. Eerst zal het priesterkoor worden gesloopt waarvoor een deel van de nieuwe kerk en Mariakapel met torentje in de plaats komt. Het nog te handhaven oude deel van de kerk zal worden opgeknapt en de ruitertoren verwijderd. Voorts zal de pastorie worden gebouwd.

De kosten worden begroot op fl. 55.000,--. Bij de aanbesteding op 15 juni 1929 blijkt de laagste inschrijver, de firma De Waal uit Rotterdam, op fl. 61.000,-- uit te komen die het werk voor fl. 57.000,-- gaat uitvoeren. Uit een proefboring blijkt echter dat de nieuwbouw op een paalfundering gebouwd zal moeten worden. De bouwkosten vallen daardoor fl. 6.250,-- hoger uit.

De eerste steenlegging vindt plaats op 30 september 1929. Achter deze steen wordt een loden bus met oorkonde en enkele munten ingemetseld. De pastorie kan in december 1929 worden betrokken en het nieuwe kerkgedeelte wordt op 13 maart 1930 ingewijd.

Pas in 1952 komen de plannen voor het afbouwen van de kerk weer in een stroomversnelling. Het is wel duidelijk dat het oorspronkelijke plan met grote toren niet haalbaar is. Aan het duo Kraaijvanger wordt gevraagd twee aangepaste plannen te maken met als resultaat: plan A, zonder zijbeuk, 572 zitplaatsen, kosten fl. 260.000,--; plan B met zijbeuk, 638 zitplaatsen, kosten fl. 300.000,--. Gegeven het uiteindelijke resultaat is plan A uitgevoerd.

Na een aantal versoberingen wordt op 4 maart 1955 de nieuwbouw aanbesteed en op 8 maart voor een bedrag van fl. 184.800,-- gegund aan de firma Dessing-Elmendorp. De inwijding vindt op 1 maart 1956 plaats.

Gebouwomschrijving

Algemeen

Het oorspronkelijke ontwerp van de heren E.H. & H.M. Kraaijvanger toont een eenbeukig gebouw met uitgebouwde toren met ranke spits. Een aangebouwde Mariakapel met torentje en een losstaande pastorie. Alles in een sobere vormentaal, teruggrijpend naar de vroeg gotische bouwstijl.

Het uiteindelijke resultaat is een complex met verschillende bouwmassa’s waarvan de hoofdvorm is gebaseerd op een blok (in dit geval met zes traveeën) met zadeldak en een tuitgevel met schouders. Die vorm herhaalt zich in de voorbouw en zijbeuk op een kleinere schaal.

Het gevelmetselwerk is uitgevoerd in rode baksteen in kettingverband en de daken zijn met opnieuw verbeterde holle dakpannen in rode kleur gedekt; de nokken voorzien van chaperonpannen. Daardoor is rust, eenvoud en authenticiteit gecreëerd. Het roosvenster in de voorbouw geeft een extra accent aan het geheel.

Bijzonder detail is de kleine toren die oorspronkelijk voor de Mariakapel bedoeld was.

Binnen zijn de wanden opgetrokken in schoon metselwerk en is de kapconstructie in het zicht uitgevoerd. Ook hier is de rust en soberheid kenmerkend.

Het timpaan boven de hoofdingang van de kerk is een mozaïek van de Delftse kunstenares M. Smeulders. Het is aan de parochiegemeenschap geschonken door de familie Van der Knaap ter gelegenheid van een 50-jarig huwelijksfeest in 2004.

In het torentje was de klok uit de vorige kerk opgehangen. Helaas is die op 14 juli 1943 door de bezetter geroofd.

In 1947 is een nieuw klok, geleverd door Petit & Fritsen, opgehangen. Dit om het 75-jarig jubileum van de locale R.K. kerkgemeenschap te vieren. De klok weegt 130,5 kg, toon E, heeft een doorsnede van 60 cm en het gewicht van de klepel is 6 kg. Het opschrift is:

VOCOR LEONARDUS PAROECIANI SSum LEONARDI ET SOCIORUM IN DE LIER ME DEDERUNT OCCASIONE 75 AN JUBILAEI ECCLESIAE ANTIQUAE ANNO 23 DEC 1947 SUB PASTORATU N.TH.J. VAN SCHAIK.

Orgel

Beschrijving

Het vorige orgel uit 1955 van de Gebr. Vermeulen stond in de kerk op de koorzolder. In 1975 is dit orgel verplaatst naar het priesterkoor en uitgebreid met een klavier, waarna het 12 registers op twee manualen en pedaal omvatte.

In 2004 besloot de Lierse parochie het orgel aan te kopen van de St.- Jozefkerk te Kaatsheuvel een kerk die intussen aan de eredienst onttrokken was. Het betrof een instrument dat de fa. Adema-Schreurs in 1962 opleverde. Het werd gebouwd onder advies van pastoor W. Kerssemaker, namens de KKOR, en op 26 augustus 1962 ingespeeld door Albert de Klerk.

Dit orgel wordt nu in De Lier opgeslagen, waarna het in de maanden oktober en november 2006 door Adema’s Kerkorgelbouw uit Hillegom opgebouwd wordt op de koorzolder. Opvallend is het dat het orgel hier ook uitstekend past bij het roosvenster.

Op 12 november 2006 wordt het orgel in gebruik genomen, waarbij de organisten Aart de Kort en Jeroen de Ridder hun medewerking verlenen.

De aanpassingen aan het instrument betreffen het vervangen van de tien grootste frontpijpen en, doordat de speeltafel nu beneden in de kerkruimte staat, het aanbrengen van een dertigtraps servomotor voor de bediening van de zwelkast. Verder is het instrument ongewijzigd gebleven.

Dispositie

  • Manuaal I (C-g3): Praestant 8’ - Roerfluit 8’ - Octaaf 4’ - Dwarsfluit 4’ - Nasard 2 2/3’ - Nachthoorn 2’ - Mixtuur 2’ III - Trompet 8’
  • Manuaal II (in zwelkast, C-g3): Viola di Gamba 8’ - Holpijp 8’ - Praestant 4’ - Fluit douce 4’ - Octaaf 2’ - Flageolet 1’ - Sesquialter I-II
  • Pedaal (C-f1): Subbas 16’ - Principaal 8’ - Bourdon 8’ - Octaaf 4’
  • Koppelingen: I+II; I+II 16’; P+I; P+II
  • Speelhulpen: A.P. (Automatisch Pedaal); 4 vaste combinaties; 1 vrije combinatie; Trompet af
Toonhoogte: a1 = 440 bij 16° C
Elektropneumatische kegelladen, windvoorziening mbv een magazijnbalg en een regulateur.

Bronnen

  • Vijftig jaar parochie De Lier (1929-1979), een uitgave van Werkgroep Oud-De Lier (Geschiedenis en afbeeldingen).
  • Website parochie (Geschiedenis en foto’s).
  • Archief Adema (Orgel)

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur

Orgel

Tekeningen