Handelingen

Harderwijk, Straat van Sevenhuysen 4-8 - Kloosterkapel: verschil tussen versies

Uit Reliwiki

(aanvulling)
 
(8 tussenliggende versies door 4 gebruikers niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
 
[[Categorie:Object]]
 
[[Categorie:Object]]
 
[[Categorie:MetKaart]]
 
[[Categorie:MetKaart]]
[[Categorie:RK kloka]]
+
[[categorie:Rijksmonument]]
 +
[[Categorie:Buiten Gebruik]]
 
[[Categorie:Harderwijk]]
 
[[Categorie:Harderwijk]]
 
[[Categorie:Gemeente Harderwijk]]
 
[[Categorie:Gemeente Harderwijk]]
 
[[Categorie:Provincie Gelderland]]
 
[[Categorie:Provincie Gelderland]]
  
 +
 +
{{#display_map:3841CZ Straat van Sevenhuysen 4 Harderwijk, Netherlands|type=hybrid}}
  
 
{|  
 
{|  
 
! colspan="2" style="background-color:#517398; color:white;" | Algemene gegevens
 
! colspan="2" style="background-color:#517398; color:white;" | Algemene gegevens
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Genootschap :
+
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Naam object:
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | RK kloosterkapel
+
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Kloosterkapel
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | Gemeente :
+
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | Genootschap:
 +
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | Rooms Katholieke Kerk
 +
|-valign="top"
 +
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Provincie:
 +
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Gelderland
 +
|-valign="top"
 +
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | Gemeente:
 
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | Harderwijk
 
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | Harderwijk
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Plaats :
+
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Plaats:
 
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Harderwijk
 
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Harderwijk
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | Adres :
+
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | Adres:
 
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | Straat van Sevenhuysen 4-8
 
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | Straat van Sevenhuysen 4-8
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Provincie :
+
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Postcode:
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Gelderland
+
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | 3841CZ
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | Jaar ingebruikname :
+
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | Inventarisatienummer:
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | 15 e
+
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | 15922
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Huidige bestemming:
+
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Jaar ingebruikname:
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | kerk
+
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | 15e
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | Naam kerk :
+
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | Architect:
 
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" |  
 
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" |  
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Architect :
+
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Huidige bestemming:
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" |  
+
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | woningen
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | Monument-status:
+
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | Monument status:
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" |  
+
| style="text-align:top; background-color:#DCEAEA; width:200px;" | Rijksmonument {{Rijksmonument|20179}}
 
|}
 
|}
  
 +
==Geschiedenis==
 +
Voormalig Fraterhuis, voormalige historische kapel in Westelijk deel.
 +
 +
==Monumentomschrijving Rijksdienst==
 +
Voormalig Pesthuis, daarvoor Kapel van het Fraterhuis, in 1441 gesticht. Vervallen complex gebouwen, bestaande uit een hoge vleugel met zadeldak tussen puntgevels, evenwijdig aan de straat, waarnaast een lagere vleugel onder een schilddak (XV ?). In de gepleisterde gevel van nr 4 boven de deur een steen met het opschrift:"Domus mea domus orationis vocabitur". In de achtergevel zijn dichtgemetselde gotische vensters zichtbaar.
 +
 +
==Geschiedenis vervolg. Bron: mijngelderland.nl, zoeken op woord persthuis==
 +
 +
Het Latijnse woord frater betekent broeder. Fraters waren een soort monniken. Hun klooster werd een fraterhuis genoemd. Veel fraters werkten in de middeleeuwen in het onderwijs. Ook stopten ze veel energie in het schrijven en binden van boeken, vooral boeken bestemd voor de diensten in de kerk.
 +
 +
In 1441 verkocht de stad Harderwijk aan Eric van Heren, Albert van Calcar en andere priesters uit Zwolle een huis om er een fraterhuis van te maken. De Zwolse fraters behoorden tot de orde van de Broeders des Gemeenen Levens, gesticht door Geert Groote (1340-1384).
 +
 +
Het Harderwijker Fraterhuis stond in de Straat van Sevenhuysen. Vermoedelijk telde die straat in de middeleeuwen zeven huizen, vandaar die naam.
 +
 +
Hoewel het gebouw tegenwoordig is opgedeeld in drie woonhuizen, kun je nog duidelijk zien dat er vroeger een kapel aanwezig was waar de fraters hun diensten hielden. In de gevel van die kapel zit een steen met het Latijnse opschrift Domus mea Domus Orationis Vocabitur, dat betekent 'Mijn huis zal een huis van het gebed worden genoemd'. Dat opschrift slaat natuurlijk op de kapel.
 +
 +
De fraters waren in Harderwijk druk bezig met het huisvesten en begeleiden van leerlingen van de Latijnse school. De meeste leerlingen kwamen van buiten de stad en woonden in een internaat. Het aantal leerlingen is niet bekend, maar bedroeg vermoedelijk toch wel zo'n twee- tot driehonderd. De fraters hadden er dus heel wat werk aan.
 +
 +
Zo rond 1580 koos het stadsbestuur van Harderwijk partij voor de protestanten. De kerken en kloosters van de Rooms-Katholieke Kerk werden eigendom van de stad. Dat is de reden dat de fraters in 1580 hun huis kwijtraakten dat daarna een heel andere bestemming kreeg. Hun kapel was van 1587 tot 1771 in gebruik als pesthuis. Hier werden lijders aan besmettelijke ziekten 'opgeborgen'.
 +
 +
De pest was een vreselijke ziekte die ook wel de 'zwarte dood' werd genoemd, omdat de slachtoffers van deze ziekte zwart uitgeslagen zweren kregen. De pest die oorspronkelijk uit Azië kwam, was erg besmettelijk. De pestbacillen werden vooral overgebracht door vlooien die op zwarte ratten en op mensen leefden. Maar dat ontdekte men pas eeuwen later.
 +
 +
De zwaarste pestepidemie teisterde Europa tussen 1347 en 1351. Naar schatting stierven toen zo'n twintig tot vijfentwintig miljoen mensen. Dat was ongeveer een derde deel van de bevolking. Ook later kwamen regelmatig pestepidemieën voor, vooral in de steden waar de mensen dicht op elkaar woonden. Omdat men geen idee van besmetting had en niet zo hygiënisch leefde, kon men elkaar dus makkelijk besmetten.
 +
 +
De ziekte was dodelijk, binnen enkele dagen stierf je eraan. Als de pest ergens was uitgebroken, vluchtten de bewoners vaak in paniek de stad uit. Hele woonblokken en straten lagen er dan verlaten bij. De doden werden 's nachts weggehaald en snel in grote kuilen begraven.
 +
 +
Ook Harderwijk werd diverse keren door de pest getroffen. Vooral in 1636 was er een heftige epidemie die veel Harderwijkers het leven kostte.
  
; Geschiedenis
+
De straat waaraan het pesthuis lag, heette lange tijd de Pesthuisstraat. De bewoners waren er op den duur niet zo gelukkig mee en vroegen in 1920 aan het gemeentebestuur om de naam te veranderen in Eendrachtstraat. In 1976 werd de middeleeuwse naam Straat van Sevenhuysen in ere hersteld.
  
vm Fraterhuis, vm kapel in Westelijk deel
+
Dit verhaal is onderdeel van de canon van Harderwijk.
  
 +
==Externe links==
  
 +
==Afbeeldingen==
 
<gallery>
 
<gallery>
 
Afbeelding:15922 Harderwijk vm RK. Klo.Kapel 15e vm. Fraterhuis Straat v.Sevenhuijsen 4-8 Gld (2).JPG
 
Afbeelding:15922 Harderwijk vm RK. Klo.Kapel 15e vm. Fraterhuis Straat v.Sevenhuijsen 4-8 Gld (2).JPG

Huidige versie van 18 jun 2022 om 11:17


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam object: Kloosterkapel
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Gelderland
Gemeente: Harderwijk
Plaats: Harderwijk
Adres: Straat van Sevenhuysen 4-8
Postcode: 3841CZ
Inventarisatienummer: 15922
Jaar ingebruikname: 15e
Architect:
Huidige bestemming: woningen
Monument status: Rijksmonument 20179

Geschiedenis

Voormalig Fraterhuis, voormalige historische kapel in Westelijk deel.

Monumentomschrijving Rijksdienst

Voormalig Pesthuis, daarvoor Kapel van het Fraterhuis, in 1441 gesticht. Vervallen complex gebouwen, bestaande uit een hoge vleugel met zadeldak tussen puntgevels, evenwijdig aan de straat, waarnaast een lagere vleugel onder een schilddak (XV ?). In de gepleisterde gevel van nr 4 boven de deur een steen met het opschrift:"Domus mea domus orationis vocabitur". In de achtergevel zijn dichtgemetselde gotische vensters zichtbaar.

Geschiedenis vervolg. Bron: mijngelderland.nl, zoeken op woord persthuis

Het Latijnse woord frater betekent broeder. Fraters waren een soort monniken. Hun klooster werd een fraterhuis genoemd. Veel fraters werkten in de middeleeuwen in het onderwijs. Ook stopten ze veel energie in het schrijven en binden van boeken, vooral boeken bestemd voor de diensten in de kerk.

In 1441 verkocht de stad Harderwijk aan Eric van Heren, Albert van Calcar en andere priesters uit Zwolle een huis om er een fraterhuis van te maken. De Zwolse fraters behoorden tot de orde van de Broeders des Gemeenen Levens, gesticht door Geert Groote (1340-1384).

Het Harderwijker Fraterhuis stond in de Straat van Sevenhuysen. Vermoedelijk telde die straat in de middeleeuwen zeven huizen, vandaar die naam.

Hoewel het gebouw tegenwoordig is opgedeeld in drie woonhuizen, kun je nog duidelijk zien dat er vroeger een kapel aanwezig was waar de fraters hun diensten hielden. In de gevel van die kapel zit een steen met het Latijnse opschrift Domus mea Domus Orationis Vocabitur, dat betekent 'Mijn huis zal een huis van het gebed worden genoemd'. Dat opschrift slaat natuurlijk op de kapel.

De fraters waren in Harderwijk druk bezig met het huisvesten en begeleiden van leerlingen van de Latijnse school. De meeste leerlingen kwamen van buiten de stad en woonden in een internaat. Het aantal leerlingen is niet bekend, maar bedroeg vermoedelijk toch wel zo'n twee- tot driehonderd. De fraters hadden er dus heel wat werk aan.

Zo rond 1580 koos het stadsbestuur van Harderwijk partij voor de protestanten. De kerken en kloosters van de Rooms-Katholieke Kerk werden eigendom van de stad. Dat is de reden dat de fraters in 1580 hun huis kwijtraakten dat daarna een heel andere bestemming kreeg. Hun kapel was van 1587 tot 1771 in gebruik als pesthuis. Hier werden lijders aan besmettelijke ziekten 'opgeborgen'.

De pest was een vreselijke ziekte die ook wel de 'zwarte dood' werd genoemd, omdat de slachtoffers van deze ziekte zwart uitgeslagen zweren kregen. De pest die oorspronkelijk uit Azië kwam, was erg besmettelijk. De pestbacillen werden vooral overgebracht door vlooien die op zwarte ratten en op mensen leefden. Maar dat ontdekte men pas eeuwen later.

De zwaarste pestepidemie teisterde Europa tussen 1347 en 1351. Naar schatting stierven toen zo'n twintig tot vijfentwintig miljoen mensen. Dat was ongeveer een derde deel van de bevolking. Ook later kwamen regelmatig pestepidemieën voor, vooral in de steden waar de mensen dicht op elkaar woonden. Omdat men geen idee van besmetting had en niet zo hygiënisch leefde, kon men elkaar dus makkelijk besmetten.

De ziekte was dodelijk, binnen enkele dagen stierf je eraan. Als de pest ergens was uitgebroken, vluchtten de bewoners vaak in paniek de stad uit. Hele woonblokken en straten lagen er dan verlaten bij. De doden werden 's nachts weggehaald en snel in grote kuilen begraven.

Ook Harderwijk werd diverse keren door de pest getroffen. Vooral in 1636 was er een heftige epidemie die veel Harderwijkers het leven kostte.

De straat waaraan het pesthuis lag, heette lange tijd de Pesthuisstraat. De bewoners waren er op den duur niet zo gelukkig mee en vroegen in 1920 aan het gemeentebestuur om de naam te veranderen in Eendrachtstraat. In 1976 werd de middeleeuwse naam Straat van Sevenhuysen in ere hersteld.

Dit verhaal is onderdeel van de canon van Harderwijk.

Externe links

Afbeeldingen