Handelingen

Heeswijk-Dinther, Sint Servatiusstraat 1 - Servatius: verschil tussen versies

Uit Reliwiki

k
(Afbeeldingen)
Regel 90: Regel 90:
  
  
 +
 +
==Externe links==
 +
* {{Wikimedia|St.Servatiuskerk_Dinther}}
  
 
==Afbeeldingen==
 
==Afbeeldingen==

Versie van 30 jun 2014 om 09:28


Algemene gegevens
Genootschap : Rooms Katholieke Kerk
Gemeente : Bernheze
Plaats : Heeswijk-Dinther
Adres : St. Servatiusstraat 1
Provincie : Noord-Brabant
Jaar ingebruikname : 1879
Huidige bestemming : kerk
Naam kerk : Servatius
Architect : Werten, J.
Monument-status : Rijksmonument 520589
Inventarisatienummer: 07304

Geschiedenis

De parochie Dinther is al heel oud; zij werd in 1139 genoemd onder Paus Innocentius II. Deze paus sprak over "Ecclesiam de Dintre" dat "kerk van Dinther" betekent. Het ging om een houten kerk die in 1384 gerestaureerd en vergroot werd. In de 15e eeuw ontstond daar een stenen kerk in gotische stijl, toegewijd aan Theobaldi et Barbara. Dat het plaatselijke gilde de naam draagt van de heilige Barbara, houdt waarschijnlijk hiermee verband. Na de Reformatie kwam de kerk in bezit van de protestanten. De parochianen kerkten toen in Bedaf. Tijdens de Franse Oorlog krijgt Dinther in 1672 weer een eigen bedehuis. In 1682 is dit een zogenoemde schuurkerk, een omgebouwde boerderij aan de Eijkenhoek. In 1806, aan het einde van de Bataafse Republiek, namen de katholieken de oorspronkelijke kerk weer in gebruik. Onder pastoor Jansen werd in 1877-'79 een nieuwe kerk naar een ontwerp van J. Werten in neogotische stijl gebouwd. In 1936 werd een nieuw hoofdaltaar geplaatst. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de kerk beschadigd en daarna geheel gerestaureerd. De gebrandschilderde ramen, gemaakt door Marius de Leeuw, stammen uit 1956-'59. Na het Tweede Vaticaans Concilie zijn in de kerk de nodige liturgische aanpassingen verricht. Tijdens het 100-jarig bestaan ontstond het ambitieuze plan de kerk geheel te renoveren. Pastoor L. v.d. Velden heeft dit nog mogen voltooien. In 1989 vierde de parochie het 850-jarig bestaan. In 2001 heeft de kerk de status van Rijksmonument gekregen.

Monumentomschrijving Rijksdienst

Sint-Servatius, KERK, tussen 1877 en 1879 opgetrokken naar ontwerp van de architect J. Werten in Neo-Gotische stijl. De torenpinakels dateren uit 1889. Het gebouw is een bakstenen kruiskerk, fraai gelegen in de langgerekte beekdalnederzetting aan de zuidzijde van de Sint-Servatiusstraat, de doorgaande weg die Heeswijk met Dinther verbindt. Aan de oost- en zuidzijde van de kerk bevindt zich een begraafplaats. De afgelopen vier jaar is de RK Servatiuskerk (1879, J. Werten) gerestaureerd. Zondag 1 februari 2009 is de kerk met een plechtige eucharistieviering opnieuw gewijd en in gebruik genomen.

Omschrijving

Geheel vrijstaande, noord-zuid gerichte kruiskerk. De kerk is een baksteenbouw met enige toepassing van natuursteen in afdekkingen, lijsten traceringen en pinakels. Het schip heeft vier traveeën, het transept één en het koor twee. Het koor heeft verder een driezijdige blinde sluiting.

De toren heeft vier geledingen en overhoekse steunberen. De muurvlakken zijn grotendeels onversierd waardoor de toren een massieve indruk maakt. De eerste geleding heeft een voorgebouwd portaal, geflankeerd door spitsboognissen met beelden van Servatius en Willibrordus. De tweede geleding heeft twee baksteen nissen in een door een bakstenen tandlijst afgesloten veld en boven de ingang een driedelig spitsboogvenster. De derde geleding heeft weer drie in een spaarveld gevatte nissen. De klokkengeleding heeft gedeelde galmopeningen waarboven het uurwerk en een spitsboognisje, gevat in een driehoekig afgesloten spaarveld dat overloopt in wimbergen. Deze zijn met een pinakel bekroond en omvatten de achtzijdige, onder het kruis iets ingesnoerde en daardoor zeer opvallende, spits. Het schip heeft een korte travee waarna drie vakken volgen met tweedelige spitsboogramen, die als elders in de kerk laat-gotisch vormgegeven traceringen hebben. De eindgevels der transepten hebben twee langgerekte spitsboogvensters met driedelige ramen waarboven een roosvenster en in de topgevel drie lancetramen. De steunberen hebben hier pinakels, de topgevels hebben een kruis. Het koor heeft een blinde sluiting en driedelige ramen in de traveeën en wordt geflankeerd door nevenruimten met tweedelige spitsboogramen. Ook inwendig toont het gebouw sobere vormen die laat-gotisch aandoen, waarbij de curieuze vakken met flamboyant traceerwerk boven de geprofileerde bundelpijlers en scheibogen ontleend lijken aan de Brabantse laatgotiek. Hoog boven deze velden bevinden zich de lichtbeukramen. De gehele kerk is overwelfd met kruisribgewelven. In de koorsluiting bevindt zich flamboyant traceerwerk in de blindnissen. De kerk heeft een recente eenvoudige kleurstelling ter accentuering van lijnen en vlakken. In de kerk bevinden zich zes beelden en gipsen kruiswegstaties van F. de Vriendt (XIXd) en een beeld van Cecilia. Verder achttien non-figuratieve ramen van Marius de Leeuw (1956 en 1959) en vier ramen met Annunciatie, Geboorte, Gedaantenverwisseling op de berg Tabor en Hemelvaart. Van de preekstoel (1881) bleven drie reliëfs over met de overdracht van de staf aan Petrus, de bergrede en de 12-jarige Jezus in de Tempel. Sierlijk bewerkte balustrade van het zangkoor.


Waardering

De kerk is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarden die ze heeft als bijzondere uitdrukking van een geestelijke ontwikkeling als illustratief voorbeeld van de golf van neokerken uit de periode na 1853. De kerk heeft architectuurhistorisch belang vanwege de plaats in het oeuvre van de architect J. Werten die zich inspireerde op bouwwerken van zijn tijdgenoot, de Brabantse kerkenbouwer C. van Dijk, en tevens aan de late Brabantse gotiek ontleende motieven toepaste. Verder heeft de kerk architectuurhistorisch belang vanwege de hoogwaardige kwaliteit der samenstellende onderdelen en de bijzondere samenhang tussen exterieur en interieur. De kerk heeft ensemblewaarden vanwege de historisch-ruimtelijke relatie met het omliggende kerkhof en de doorgaande weg waaraan ze gelegen is. De kerk is gaaf bewaard gebleven.


MIP omschrijving

  • Bouwstijl: Neo-Gotiek
  • Bouwperiode: 1877 tot: 1879
  • Gevels en materialen: Baksteen, natuurstenen sierdelen.
  • Vensters en deuren: Spitsboogramen met traceringen en glas-in-lood.
  • Dak en bedekking: Zadel- en lessenaarsdak gedekt met leien. Naaldspits.
  • Bijgebouwen: Bij het kerkhof beeld van vrouwelijke heilige. Graf van pastoor Jansen (1912).
  • Interieur: Transeptramen van Marius de Leeuw (1959). Traceringen onder de lichtbeukr amenvan het schip. Blinde koorsluiting.
  • Bijzonderheden: Neogotische kerk, stilistisch verwant met het werk van C. van Dijk en H.J. vanTulder.
  • Omschrijving: Toren met overhoekse steunberen, diep gesneden blindnissen en galmopeningen.Ingangsportaal geflankeerd door de Heilige Willibrordus (rechts) en Bonifacius(links). Achtzijdige naaldspits tussen hoge topgevels met pinakels. Schip, transept en koor in eenvoudige baksteenvormen met steunberen. Spitsboogramen met flamboyante traceringen.


glas-in-loodramen

De kerk heeft in de beide transepten 4 figuratieve glas-in-loodramen ontworpen door Marius de Leeuw met de volgende afbeeldingen :

  • Annunciatie
  • de geboorte van Jezus
  • Jezus op de berg Tabor
  • Hemelvaart van Jezus

Daarnaast een groot aantal ornamentele ramen. De ramen zijn met foto's beschreven op www.kerkramen.nl de website met verhalen in glas in lood.


Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur