Handelingen

Houten, Lobbendijk 1 - Pleinkerk

Uit Reliwiki


Algemene gegevens
Genootschap : PKN Hervormd / Hersteld Hervormde Kerk
Gemeente : Houten
Plaats : Houten
Adres : Plein 27
Provincie : Utrecht
Jaar ingebruikname : 13 e eeuw
Huidige bestemming: kerk
Naam kerk : Pleinkerk
Architect :
Monument-status: Rijksmonument
Inventarisatienummer : 19223
Geschiedenis

Hervormde KERK, kloeke laatgotische toren, eenbeukig schip en een wat smaller rechtgesloten koor. Schip en koor wellicht XVIII. Toren van het Utrechtse type, 1895, onbevredigend hersteld. Marmeren grafmonument voor Diderick van Velthuysen, eigenaar van de buitenplaats Heemstede, door de beeldhouwer Jan Mast (1716) en een aantal herenbanken. (Toren eigendom van de gemeente Houten). Eenklaviers orgel, ca 1885 gemaakt door de Gebr. Van Oeckelen. Klokkenstoel met klok van G. Schimmel?, 1697, diam. 100,7 cm.

Gepleisterde kerk, bestaande uit een schip, dat gedeeltelijk nog uit de 12de eeuw stamt en een 13de eeuws rechtgesloten koor. In 1869 werd de kerk verbouwd door S.A. van Lunteren. De toren dateert uit het begin van de 16de eeuw, en is verwant aan de torens van het Utrechtse Dommodel, zoals Loenen, Eemnes-Buiten en Amerongen. Anders dan deze torens is de toren in Houten voorzien van overhoekse steunberen. In de kerk een doopvont uit ca. 1300. Preekstoel uit de 17de eeuw.

KLIK voor informatie in andere SITES (Koppellink)

Uit Reformatorisch Dagblad, 2 januari 2007.

Met ingang van zondag zullen er weer kerkdiensten gehouden worden onder toezicht van de hervormde wijkgemeente Pleinkerk in Houten. Dat meldt de Protestantse Kerk in een persbericht.

„Op 1 mei 2004 gingen alle kerkenraadsleden en kerkvoogden van de hervormde wijkgemeente Pleinkerk te Houten niet mee de Protestantse Kerk in. Hetzelfde gold voor de predikant, ds. R. P. van Rooijen”, aldus het persbericht. „Zij gingen verder als hersteld hervormde gemeente.”

Op papier telt de hervormde wijkgemeente binnen de PKN zo’n duizend leden, meldt het persbericht. Onder die leden zijn echter „veel gemeenteleden die niet actief betrokken zijn.”

Met ingang van zondag zullen de kerkdiensten van de hervormde wijkgemeente worden hervat. De diensten worden gehouden in het eigen kerkgebouw, de Pleinkerk, om 9.00 en 14.00 uur.

Volgens het persbericht blijft de hersteld hervormde gemeente voor haar diensten ook gebruikmaken van de Pleinkerk.

De hervormde wijkgemeente Pleinkerk vormt samen met de wijkgemeente van bijzondere aard Sion een centrale gemeente.

Persbericht PKN 26 juni 2009.

Voorziening Commissie voor Bijzondere Zorg.

In Houten zijn 231 leden van de hervormde wijkgemeente rond de Pleinkerk overgegaan naar de hersteld hervormde gemeente. Omdat er tot dusverre geen levensvatbare hervormde wijkgemeente tot stand kon worden gebracht, wordt de hervormde wijkgemeente samengevoegd met de hervormde wijkgemeente van bijzondere aard "Sion" en dient Sion de pastorale zorg uit te oefenen over de leden van de hervormde Pleinkerkgemeente. De voorziening houdt verder in dat het kerkgebouw ‘Pleinkerk’ voor 50 jaar in erfpacht uitgegeven wordt aan de hersteld hervormde gemeente, waarbij de hervormde gemeente het recht behoudt om tegen vergoeding van kosten kerkdiensten en andere kerkelijke activiteiten te houden in dit kerkgebouw. Ook wordt kerkrentmeesterlijk en diaconaal vermogen overgedragen aan de hersteld hervormde gemeente.

Persbericht IKON, 17 juli 2009.

De hersteld hervormde gemeente in Houten zal bezwaar maken tegen de voor de gemeente getroffen voorziening. Struikelblok is het in erfpacht gegeven kerkgebouw waarover teveel onduidelijkheid bestaat.

De kleine synode van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) heeft eind juni een voorziening voor de hersteld hervormde gemeente getroffen wat er op neer komt dat de PKN kerkrentmeesterlijk en diaconaal vermogen over zal dragen en dat de Pleinkerk voor 50 jaar in erfpacht gegeven zal worden.

Vanwege deze laatste toekenning zal Houten bezwaar maken. "Er bestaan teveel onduidelijkheden over het kerkgebouw," aldus dominee van Rooijen, "in de voorziening staat beschreven hoe de restauraties voor het kerkgebouw de komende vijf jaar geregeld zullen worden. Maar over de overige 45 jaar wordt gezwegen."

De Pleinkerk is een monumentaal pand – de oudste delen stammen uit de 13e eeuw – en zal in de toekomst veel gerestaureerd moeten worden. De restauraties voor de komende vijf jaar staan beschreven in de voorziening. Zowel de hersteld hervormden als de PKN zullen hier aan mee betalen. Daarnaast kan gebruik worden gemaakt van subsidies.

"Na die vijf jaar zullen meer restauraties volgen. Blijft de PKN dan meebetalen, of komen wij met enorme kosten te zitten?" vraagt van Rooijen zich af.

De gemeente heeft twee weken nodig gehad om te besluiten bezwaar te maken. Vorige week werd een bijeenkomst voor alle gemeenteleden belegd. Gisteravond kwamen kerkenraad, notabelen en kerkvoogden bij elkaar. "Wanneer we geen bezwaar indienen, wordt de voorziening definitief. We willen echter meer duidelijkheid. Wanneer die ons wordt gegeven, zullen we er geen moeite mee hebben om het bezwaar weer in te trekken."

Orgel

Het orgel is in 1878 gebouwd door de firma P. van Oeckelen & Zonen (Haren). In 1978 restaureert de firma Gebr. Van Vulpen (Utrecht) het. Sander Booij (Woudenberg) intoneert het opnieuw in 2008.

Dispositie
  • Manuaal: Bourdon 16' bas/discant - Prestant 8' - Holpijp 8' - Salicionaal 8' (C-H in Prestant) - Octaaf 4' - Speelfluit 4' - Woudfluit 2' - Mixtuur 1⅓' 2-3 sterk (1978) - Trompet 8' bas/discant.
  • Pedaal: aangehangen.

Mechanische sleeplade. Manuaalomvang: C-f3; pedaalomvang: C-f1. Winddruk: 80.

Lijst van predikanten die in de de (Hersteld) Hervormde Gemeente gediend hebben (1596-heden)

1999-heden R.P. van Rooijen Kwam op 23-3-2000 van Valburg-Homoet naar Houten.

1983-1997 A.C. Rijken Kwam op 5-10-1983 van Hedel (Gelderland) naar Houten. Vertrok in 1997 naar Gameren.

1973-1982 J. van der Haar Hij diende van 1941 tot 1945 de Hervormde Gemeente te Poederoijen. Daarna diende hij de gemeenten van Kamperveen (1945-1948), Nederlangbroek (1948-1951), Waddinxveen (1951-1958), Sint-Maartensdijk (1958-1966), Achterberg (1966-1972). Zijn laatste gemeente was Houten van 1972 tot 1982. Hij ging met emeritaat op 18-5-1982. Ds. Van der Haar is overleden op 1 januari 2001.

1960-1970 S. de Jong Kwam op 12-10-1960 uit Molenaarsgraaf naar Houten en vertrok op 15-4-1970 naar Ouddorp (Zuid-Holland).

1954-1959 B.J. Zaal Kwam op 28-11-1954 van Wijngaarden (Zuid-Holland) naar Houten en vertrok op 12-4-1959 naar Nieuwe Tonge (Zuid -Holland).

1951-1953 W.L. Mulder Geboren in 1887 te Overzanden. Kandidaat in Groningen in 1915. Deed zijn intrede op 13-2-1916 in Arnemuiden. Vertrok naar Gouderak in 1918, naar Benthuizen in 1921, naar Enter in 1924, naar Voorthuizen in 1932, naar Hoevelaken in 1933, naar Rijssen in 1943, naar Maartensdijk in 1948. Kwam op 8-4-1951 in Houten. Met emeritaat op 1-5-1953, maar daarna nog enige tijd werkzaam in Zwartebroek. Overleed op 14-6-1977 te Nijkerk.

1948-1949 H.A. Leenman Geboren op 20-3-1887. Kwam op 14-3-1948 van IJsselmuiden naar Houten en vertrok op 28-2-1949 naar Bleskensgraaf. Met emeritaat op 1-5-1952. Overleden op 27-2-1960.

1942-1945 M. Lekkerkerker Kwam in 1942 van Oosterwolde naar Houten en vertrok in 1945.

1930-1941 J.G. Dekking Geboren op 30-4-1857 te Utrecht. Kwam op 8-5-1930 van Kesteren naar Houten en ging op 1-7-1941 met emeritaat. Overleden te Utrecht op 9-8-1941.

1920-1928 P. Kuylman Geboren op 17-11-1866 te Harderwijk. Studeerde van 1887-1890 theologie in Utrecht. Kandidaat in Friesland in 1891. Vertrok naar Bunnik in 1891, naar Oud-Alblas in 1895, naar Zegveld in 1899, naar Barneveld in 1903, naar Oosterwolde in 1904, naar Lunteren in 1913, kwam op 14-3-1920 in Houten, vertrok op 28-10-1928 naar Doornspijk, naar Eemnes-Binnen in 1932. Met emeritaat in 1935. Overleden op 97-jarige leeftijd te Hilversum in 1963.

1890-1918 K.A. de Groot Geboren op 31-12-1861 te Naaldwijk, kandidaat in Gelderland in 1890. Deed als proponent op 24-8-1890 zijn intrede in Houten. Overleden op 10-3-1918 te Houten en aldaar begraven op de Algemene begraafplaats.

1885-1890 Dr. H.H. Meulenbelt Geboren op 4-3-1859 te Rotterdam. Ingeschreven als student theologie in Utrecht op 26-10-1878. Kandidaat in Zuid-Holland in 1884. Deed zijn intrede op 12-7-1885. Vertrok naar Baarn in 1890, naar Oosterhout in 1923. Met emeritaat in 1926.

1878-1884 Cornelis Beets Geboren op 22-3-1854 te Heemstede als zoon van de bekende schrijver Ds. Nicolaas Beets (schuinaam: Hildebrand). Ingeschreven als student theologie in Utrecht op 24-6-1872. Deed zijn intrede in Houten op 22-8-1878. Vertrok op 15-2-1884 naar Rijswijk (Gld.), naar Amsterdam in 1889. Overleden te Arnhem op 4-7-1914.

1873-1878 Willem Briet Geboren op 14-7-1848 te De Meern als zoon van ds. Joh. Paulus Briet en Catharina Maria Breijl. Ingeschreven als student theologie in Utrecht op 25-9-1865. Kandidaat in Gelderland in 1872. Bevestigd als predikant te Houten op 27-4-1873. Vertrokken op 17-3-1878 naar Voorthuizen, op 19-10-1890 naar Leiden. Op 27-4-1913 viering van zijn 40-jarig jubileum. Met emeritaat in 1916. Overleden te Leiden op 23-1-1920.

1865-1871 Willem J. Oudegeest jr. Geboren in 1840 te Schipluiden, kandidaat in 1864. Deed zijn intrede in Houten op 23-4-1865, en vertrok op 29-10-1871 naar Vlijmen, naar Vught in 1881. Met emeritaat in 1905. Overleed op 14-6-1928 te Nijmegen.

1828-1864 Hendrik Vermeer Kandidaat in Zuid-Holland in 1823, bevestigd te Ommeren in 1824. Kwam op 2-3-1828 van Ommeren naar Houten. Hij ging op 5-6-1864 met emeritaat. De hervormde kerk bezit een zilveren avondmaalsbeker waarop staat 'Ter gedachtenis aan hare beminde leeraar H. Vermeer 6-6-1849'. Overleden op 20-01-1876.

1821-1827 Reinier Hellendoorn Geboren te Zwolle op 6-8-1796. Ingeschreven als student theologie in Utrecht op 26-8-1814. Deed zijn intrede in Houten op 9-9-1821, vertrok op 21-10-1827 naar Lexmond en naar Hilversum in 1830. Overleden op 24-12-1843.

1811-1820 Mattheus van Veen Op 8-10-1806 in Utrecht ingeschreven als student theologie in Utrecht. Kwam op 27-101811 naar Houten. Vertrok in maart 1820 naar Jisp. Overleden 08-10-1824.

1790-1811 Jan Rensen Hij heeft in Houten een zeer moelijke tijd gehad. Dat de kerk op het plein na 1795 aan de hervormden is gebleven en niet aan de katholieken werd toegewezen, is vooral aan hem te danken. Hij trad in 1811 uit en vertrok naar Amsterdam, waar zijn broer woonde.

1788-1790 Hendrik Zadelhof Kandidaat te Houten op 14-12-1788, vertrokken naar Beets bij Hoorn in 1790, naar Aalsmeer in 1798, naar Goedereede in 1803, naar Werkendam in 1807. Overleden op 25-4-1833 te Waalwijk.

1786-1788 Hendrik Lastdrager Geboren te Amsterdam op 22-10-1762. Als kandidaat bevestigd te Houten op 29-1-1786, vertrokken naar 't Woud in 1788, naar Koog a/d Zaan in 1789, naar Willemstad in 1793, naar Mijdrecht in 1810, naar Etten 'de Hoeve' in 1819, naar Abts- en Simontskerke in 1822, naar Ellewoutsdijk in 1825. Overleden op 14-1-1831.

1783-1785 Stephanus Muntendam Geboren op 26 mei en gedoopt te Schalkwijk op 28-5-1758, waar zijn vader Johannes Muntendam predikant was van 1756-1796. Vertrok in 1785 naar Ilpendam, in 1787 naar Muiden, in 1807 naar Enkhuizen. Daar met emeritaat in 1837 en overleden op 16-10-1849. Ook zijn zoon Johannes (1796-1859) was predikant.

1745-1783 Cornelis Verlaan Geboren in juli 1711. Deed zijn intrede op 18-7-1745. In 1783 met emeritaat. Overleden in 1787.

1710-1743 Nicolaas Cornelis Crollius Geboren te Westmaas 7-1-1687, aldaar gedoopt op 12-1-1687. Studeerde theologie te Leiden. Hij trouwde voor de eerste keer in de Waalse Kerk te Amsterdam op 30-9-1721 met Elisabeth Danckerts, overleden v66r 1731. Hertrouwde in Utrecht op 13-3- 1731 met Maria Johannetta Stratenus, gedoopt 17-4-1701 te Strijen. Deed zijn intrede op 31-8-1710 te Houten en overleed aldaar op 22-12-1743. Zijn grafsteen ligt voor in de kerk naast de kansel, met als opschrift: 'Nicolaas Cornelis Crollius in leven predikant te Houten, gestorven 22-12- 1743, oud 56 jaar'. De steen heeft een familiewapen: boven een ster, beneden een halve maan.

1706-1709 Cornelis Houthof Geboren te Rotterdam 19-12-1683. Kwam op 12-12-1706 naar Houten, vertrok in 1709 naar Haastrecht, in 1713 naar Oudewater, in1713 naar Dordrecht, in 1719 naar Amsterdam, waar hij ook bibliothecaris was. Overleden te Amsterdam op 22-4-1752.

1704-1706 Cornelis Cuyck van Mierop Geboren te Jafnapatnam (Ceylon), op 31-8-1704 beroepen. In 1706 vertrokken naar Nijmegen, in 1709 naar 's-Gravenhage, aldaar overleden op 6-9-1718.

1699-1704 Theodorus Ubbink Op 20-4-1699 beroepen. In 1704 vertrokken naar Overschie, in 1709 naar Alkmaar, waar hij nog hetzelfde jaar overleed.

1696-1698 Georgius Bolck Als proponent beroepen in 1696. Zijn naam staat samen met die van Jaspar van Lijnden, schout van Houten, boven de sierrand van de torenklok, uit 1697. In 1698 vertrokken naar Montfoort. Overleden op 28-5-1700.

1649-1696 Isaak Schut Als proponent beroepen in 1649. Vertrok in 1696 naar Utrecht, mogelijk op het moment dat hij met emeritaat ging.

1646-1649 Johannes Cupius In 1643 ingeschreven als student te Utrecht. Als proponent beroepen in Houten in 1646 Vertrok naar Amerongen op 4-3-1649, en op 4-9-1654 naar Rhenen, waar hij later overleed (1672).

1624-1645 Daniel Costerus (Kosterus) Als proponent beroepen uit Zeeland naar Houten. Werd in 1620 lid van de Classis, in 1625 legerpredikant. In 1645 met emeritaat. Overleden in 1651.

1619-1624 Conradus Sagelus Geen informatie bekend.

1612-1619 Adolph Spiserius

Rond 1600 kandidaat te Zeist. Was in 1612 gedeputeerde van de Utrechtse synode en in 1618 lid van de synode der contra-remonstranten. Overleden circa 1619.

1598-1611 Floris Gerrits van Ens

In 1612 vertrokken naar Vleuten.

1596-1597 Abraham Jansz van Diepenbrouck Op 24-1-1596 gehuwd in Utrecht. Kwam naar Houten in 1596 Predikant in 1582 in Pijnacker. Vertrok naar Polsbroek in 1583, naar Montfoort op 30-8-1585. In 1588 geexcommuniceerd. In november 1593 na een schuldbekentenis in ere hersteld. Vermoedelijk in 1597 vertrokken naar Amerongen.

Bron: 'De kerk van Herlulf als middelpunt van het Oude Dorp Houten' - L.M.J. de Keijzer. S. de Bruijn 11-11-2002