Handelingen

Maasland, Kerkplein 1 - Oude Kerk: verschil tussen versies

Uit Reliwiki

(Afbeeldingen)
(gebr+cat+kaart+in de media)
Regel 1: Regel 1:
 
[[Categorie:Object]]
 
[[Categorie:Object]]
 
[[Categorie:MetKaart]]
 
[[Categorie:MetKaart]]
[[Categorie:PKNH]]
+
[[Categorie:PKN]]
 
[[Categorie:Maasland]]
 
[[Categorie:Maasland]]
 
[[Categorie:Gemeente Midden-Delfland]]
 
[[Categorie:Gemeente Midden-Delfland]]
 
[[Categorie:Provincie Zuid-Holland]]
 
[[Categorie:Provincie Zuid-Holland]]
  
{{#display_map: Kerkplein 1 Maasland, Nederland|type=hybrid}}
+
{{#display_map: 51.93627,4.27207|type=hybrid}}
  
 
{{infobox kerk  
 
{{infobox kerk  
 +
| naam_kerk          =  Oude Kerk
 +
| genootschap        = PKN -Protestantse gemeente Maasland
 
| provincie                  = Zuid-Holland
 
| provincie                  = Zuid-Holland
 
| gemeente                  = Midden-Delfland
 
| gemeente                  = Midden-Delfland
Regel 76: Regel 78:
  
 
In de kerkeraadskamer zijn verschillende curiosa: men vindt er behalve enkele oude olieverfportretten van de familie Coningh oude koperen kooltesten, waaraan de kerckmeesteren hun lange Goudsche pijpen opstaken. De kerktoren is, omstreeks 1770, al eens opgeknapt, maar zijn toestand is nu deplorabel. De burgerlijke gemeente, die eigenaresse van den toren is, heeft al enkele zeer noodige voorzieningen getroffen, maar een grondige restauratie is een vrij kostbare geschiedenis; de onderhandelingen met Rijksmonumentenzorg zijn nog loopende. Een dergelijke restauratie zou intusschen alleen den toren omvatten; de kerkelijke gemeente durft een restauratie van schip en koor nog niet aan.
 
In de kerkeraadskamer zijn verschillende curiosa: men vindt er behalve enkele oude olieverfportretten van de familie Coningh oude koperen kooltesten, waaraan de kerckmeesteren hun lange Goudsche pijpen opstaken. De kerktoren is, omstreeks 1770, al eens opgeknapt, maar zijn toestand is nu deplorabel. De burgerlijke gemeente, die eigenaresse van den toren is, heeft al enkele zeer noodige voorzieningen getroffen, maar een grondige restauratie is een vrij kostbare geschiedenis; de onderhandelingen met Rijksmonumentenzorg zijn nog loopende. Een dergelijke restauratie zou intusschen alleen den toren omvatten; de kerkelijke gemeente durft een restauratie van schip en koor nog niet aan.
 +
 +
* Uit '''Reformatorisch Dagblad''', d.d. 10 december 2019
 +
De Oude Kerk in Maasland werd na een brand in 1945 weer herbouwd. Onlangs werd het torenkruis, dat na de brand verdwenen was, teruggevonden. Het kruis staat nu in de torenruimte, wachtend op een goede plek.
 +
 +
Bijna vijf jaar geleden fuseerden de hervormden en gereformeerden in Maasland tot de protestantse gemeente Maasland. „Vanaf 1968 deden we al verschillende dingen gezamenlijk, zoals jeugdwerk, en in de lijdenstijd hielden we gezamenlijke diensten met de rooms-katholieken”, zegt kerkrentmeester Peter van Rijs.
 +
 +
Vorig jaar werd de Oude Kerk heringericht. De oude banken werden vervangen door stoelen rond een nieuw gebouwd liturgisch centrum. Er werd ook vloerverwarming aangelegd. De kerk is nu ook geschikt voor concerten en andere bijeenkomsten.
 +
=====Brand en kruis=====
 +
De Oude Kerk van Maasland vatte vlam toen op 18 juni 1945 de overwinning op Napoleon in de slag bij Waterloo werd gevierd. Een afgevuurde lichtkogel kwam in de dakgoot terecht, waarna het dak vlam vatte. „Gelukkig konden nog tal van goederen uit de kerk gered worden, zoals Bijbels, stoelen, wandborden, schilderijen, banken en vier koperen kronen”, zegt Van Rijs.
 +
 +
Van de kerk zelf bleven alleen de muren overeind staan. Veel grafzerken waren door de intense hitte kapot gesprongen en van het Garrels-orgel uit 1725 was niet veel meer over dan wat klompen lood. Restanten ervan liggen nog in museum De Schilpen in Maasland.
 +
=====Haan=====
 +
Bij de brand was ook de toren en kruisspits ingestort. Omdat de burgerlijke gemeente eigenaar was van de toren, werd de torenhaan ondergebracht in Museum De Schilpen. Op de spits stond ook een groot ijzeren kruis. Waar dat gebleven was, was tot voor kort niet bekend. Bij de verkoop van het gemeentehuis van Maasland kwam het kruis echter opeens weer te voorschijn. Het kwam eerst bij een opkoper van oud ijzer terecht, maar historicus Jacques Moerman en antiquair Jan Holtkamp hebben zich ervoor ingezet om het kruis voor Maasland te behouden. Zij denken dat het kruis nog van vóór de Reformatie dateert.
 +
=====Standaard=====
 +
„In overleg met de gemeente Midden-Delfland, die eigenaar van de toren is, heeft de kerkenraad besloten om het kruis een plek te geven ergens in of bij de Oude Kerk”, aldus Van Rijs. Op dit moment staat het voorlopig op een standaard bij de toreningang van de kerk. Volgens de kerkrentmeester zou het een mooie plek kunnen krijgen aan de muur boven de ingang naar het schip van de kerk.
 +
=====Opbouw=====
 +
Van Rijs: „Bij de herbouw van de kerk werden de oude kansel, het koorhek, de koperen kroonluchters, de muurkandelaars en de beglazing van de in 1951 gesloopte hervormde kerk van het Noord-Hollandse dorp Graft overgenomen. Van de Nicolaïkerk in Utrecht werd het uit 1888 daterende orgel van orgelmaker J. F. Witte overgenomen.”
 +
 +
Delen van de 400 stenen grafzerken die bij de brand waren verwoest maar nog wel bruikbaar waren, zijn als vloer in de noordbeuk gelegd. De doopkapel is bij de restauratie weer in ere hersteld en fungeert nu als stiltecentrum. De knielbank met bijbehorende twee bankjes die bij de brand werden gered, staan er ook weer.
 +
 +
Het fragment van het wijwaterbakje bij de ingang van de kerk herinnert nog aan de rooms-katholieke tijd. De stenen preekstoel in de noordbeuk komt uit de rooms-katholieke kerk te Maasland.
 +
=====De borden van de Oude Kerk=====
 +
Het dorp Maasland ging na 1572 geleidelijk over tot de protestantse religie. Vier jaar later werd de eerste predikant beroepen, Everhardus Hermanni. Het predikantenbord, dat in 1576 door catechisanten werd geschonken, vermeldt dat Abraham van Vliet in 1619 werd afgezet wegens remonstrantse gevoelens. In 1727 werd Johannes Taurinus „ontzet.” Het bord meldt ook dat Philippus van Ronkel een bekeerling was uit het Jodendom. Op het ”Bord met ordonnantie van de graven” staat dat de huur van een graf in het kerkkoor 6 gulden kostte, het openen van een graf daar kostte 1 gulden en 10 stuivers. Voor een graf in de kerk was de huur 3 gulden. Voor het openen van een graf in de kerk moest 1 gulden worden betaald.
 +
  
 
==Externe links==
 
==Externe links==

Versie van 10 dec 2019 om 18:06


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam object: Oude Kerk
Genootschap: PKN -Protestantse gemeente Maasland
Provincie: Zuid-Holland
Gemeente: Midden-Delfland
Plaats: Maasland
Adres: Kerkplein 1
Postcode:
Inventarisatienummer: 02605
Jaar ingebruikname:
Architect:
Huidige bestemming: protestantse kerk
Monument status: rijksmonument 26585



Geschiedenis

Maasland - Oude Kerk (Maria Magdalena)

Oude Kerk; oorspronkelijk R.K. Kerk H. Maria Magdalena. Later Ned. Hervormde Kerk.

Geschiedenis. Bron: wos.nl

Gezichtsbepalende kerk Maasland zeven maanden dicht

Door: Dennis van Schie

Gepubliceerd op: maandag 8 januari 2018 14:44

De Oude Kerk in Maasland krijgt een andere inrichting. Daarom gaat het gebouw zeven maanden dicht. Het liturgisch deel wordt beweegbaar, er komt isolatie onder de vloer te liggen en er worden grafzerken verplaatst. De herinrichting is begin deze maand begonnen. "Al ruim 800 jaar is de Oude Kerk een bepalend gebouw in Maasland en dat willen we voor de toekomst graag zo houden", laat de kerk weten.

De gereformeerde gemeente en de protestantse gemeente in het dorp zijn in 2015 gefuseerd. "Toen moesten wij besluiten welk kerkgebouw te behouden", zegt Peter van Rijs, voorzitter van het College van Kerkrentmeesters. "Wij besloten om voortaan de Oude Kerk te gebruiken".

Grote brand In 1945 ging de kerk bijna volledig verloren, omdat er per ongeluk vuur uitbrak. In dat jaar werd in Nederland de overwinning op Napoleon in de slag bij Waterloo (18 juni 1815) gevierd. Een afgevuurde lichtkogel verwoestte de kerk voor een groot deel. Alleen de muren bleven overeind staan.

Na de brand is een aantal zwaar beschadigde grafzerken in de kerk van het koor naar het midden verplaatst. Tijdens de herinrichting worden de zerken weer naar de oorspronkelijke plaats gebracht. Voor het opknappen van die zerken kan de kerkgemeente alle financiële steun gebruiken.

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

N.H. KERK (Maria Magdalena). Mooi in het dorpsbeeld gelegen grote laatgotische dorpskerk (midden XV- ca. 1500), bestaande uit een schip met noorderzijbeuk en een smaller koor met noordelijk nevenkoor, beide 5/10 gesloten. Hoge toren met ingesnoerde naaldspits (XV A). 3/8 gesloten doopkapel tegen de zuidgevel van het schip; tegen het koor een sacristie, overwelfd door twee kruisgewelven. Schip, koor en noordzijbeuk worden gedekt door houten tongewelven met trekbalken. In het nevenkoor oorspronkelijke, bakstenen traceringen.

Het kerkhof wordt aan de zuidzijde aan de Doelstraat afgesloten door oude hekken met hardstenen palen en twee toegangshekken (XVIII ?).

Eikenhouten klokkenstoel met gelui bestaande uit een klok van een anonieme gieter uit 1393, diam. 103,6 cm en twee moderne klokken. Hoog in een steunbeer van de toren is een stenen zonnewijzer opgenomen.

Door brand beschadigd in 1945, door een lichtfakkel t.g.v. de bevrijdingsfeesten. Herstel 1954.

Orgels

Garrels-orgel

Voor de grote kerkbrand in 1945 was in de kerk een Garrels-orgel uit 1725 aanwezig.<bd> Voor een uitgebreide omschrijving met foto's: zie [[1]]

Witte-orgel

Omschrijving

Het orgel is in 1888 gebouwd door J.F. Witte (firma J. Bätz & Co.) te Utrecht, voor de Nicolaïkerk te Utrecht. In 1944 wijzigt J. de Koff & Zoon (Utrecht) de dispositie en breidt deze uit. Nadat in 1956 het nieuwe orgel van de Nicolaikerk wordt gebouwd, plaatst De Koff het Witte-orgel over naar Maasland. Het krijgt een nieuwe orgelkas met gebruikmaking van oude onderdelen. Ook de klaviatuur en de windvoorziening worden vernieuwd. De zwelkast wordt verwijderd. In 1972 restaureert de firma L. Verschueren (Heythuysen) de windladen en de mechanieken. De firma Gebr. Reil (Heerde) restaureert het orgel in 2001 en reconstrueert de oorspronkelijke dispositie.

Dispositie
  • Hoofdwerk (manuaal 1): Prestant 16' (2001) - Prestant 8' - Violon 8' (2001) - Roerfluit 8' - Quintadeen 8' - Octaaf 4' - Quint 3' - Octaaf 2' - Mixtuur 1⅓' 2-4 sterk - Cornet 4' 3-5 sterk, vanaf gis - Trompet 8'.
  • Bovenwerk (manuaal 2): Prestant 8' - Holfluit 8' - Gemshoorn 8' (2001) - Viola 8' - Salicet 4' - Fluit 4' - Nazard 3' (2001) - Flageolet 2' (2001) - Schalmij 8' - Dulciaan 8' (2001) - Tremulant.
  • Pedaal: Prestant 16' - Open Subbas 16' - Octaafbas 8' - Bourdon 8' - Fagot 16'.
  • Koppelingen: Hoofdwerk aan Pedaal - Bovenwerk aan Pedaal - Manuaalkoppeling.
Mechanische sleepladen. Manuaalomvang: C-f3. Pedaalomvang: C-d1. Toonhoogte: a1 = 433 Hz. Winddruk: 88 mm. WK.

In de media

  • Uit Het Vaderland, 6 Februari 1940.

Aangezien de oude kerk in Maasland in 1241 met haar bezit door graaf Willem II geschonken is aan de Duitsche Orde, dateert ze in elk geval van vóór dit jaar. Ze heeft een zeer groot priesterkoor, waar ruim 400 personen plaats in kunnen vinden. De Maaslandsche parochiekerk is omstreeks 1800 in verval geraakt en heeft toen het lot van zoovele andere oude kerken gedeeld; zij werd op de goedkoopst mogelijke wijze opgelapt en verbouwd, zonder dat eenig égard tegenover den oorspronkelijken bouw in acht werd genomen. Gotische ramen werden dichtgemetseld of vervangen door rechthoekige, houten lijsten, al wat in verval geraakte werd door betimmering of bemetseling aan het oog onttrokken en wanneer men al iets aan verfraaiing van de kerk deed ging het in smakeloosheid alle begrippen te boven. De tegenwoordige pres.-kerkvoogd, de heer J. Doelman Wzn, heeft direct na de aanvaarding van zijn functie maatregelen getroffen om verder verlies van oude waarden tegen te gaan en al is het geld om de kerk in haar oorspronkelijke schoonheid te restaureeren nog niet gevonden, met het vandalisme is het afgeloopen. Eén bezienswaardigheid van de kerk zijn de goed gerestaureerde drie gebrandschilderde ramen in het koor, welke omstreeks 1620 aan de kerk zijn geschonken. Het middelste raam is waarschijnlijk een geschenk van het Hoogheemraadschap Delfland geweest; het bevat o.a. wapens en titels van dijkgraaf en hoogheemraden dezer instelling. De beide andere ramen hebben betrekking op de familie Van Zuylen van Nyevelt, waarvan een lid commandeur der Duitsche Orde in die jaren geweest is. In het koor ligt een zware, blauwsteenen zerk, met ingehouwen wapenschilden en de inscriptie: Hier leyd begraven Heer Jasper van Egmont, Commandeur van Maeslant, ende stierf ln het jaar onzes heeren 1595, den VI Mey. Er zijn meer graftomben in de kerk geweest maar die zijn in den beeldenstorm en den Franschen tijd vernield. In het schip valt de prachtige eikenhouten bank voor ouderlingen en diakenen op; haar balustrade wordt gesteund door duivelskoppen, waar vandalen met beitel, neuzen en kinnen hebben afgehakt Ook de oude preekstoel, die buiten dienst gesteld is en in een hoekje van de kerk staat weggestopt, wordt door duivelskoppen gedragen.

Het orgel, op een weinig mooie, beschilderde houten galerij, is in 1725 door Johs. Duitsschot te Lelden gebouwd.

In de kerkeraadskamer zijn verschillende curiosa: men vindt er behalve enkele oude olieverfportretten van de familie Coningh oude koperen kooltesten, waaraan de kerckmeesteren hun lange Goudsche pijpen opstaken. De kerktoren is, omstreeks 1770, al eens opgeknapt, maar zijn toestand is nu deplorabel. De burgerlijke gemeente, die eigenaresse van den toren is, heeft al enkele zeer noodige voorzieningen getroffen, maar een grondige restauratie is een vrij kostbare geschiedenis; de onderhandelingen met Rijksmonumentenzorg zijn nog loopende. Een dergelijke restauratie zou intusschen alleen den toren omvatten; de kerkelijke gemeente durft een restauratie van schip en koor nog niet aan.

  • Uit Reformatorisch Dagblad, d.d. 10 december 2019

De Oude Kerk in Maasland werd na een brand in 1945 weer herbouwd. Onlangs werd het torenkruis, dat na de brand verdwenen was, teruggevonden. Het kruis staat nu in de torenruimte, wachtend op een goede plek.

Bijna vijf jaar geleden fuseerden de hervormden en gereformeerden in Maasland tot de protestantse gemeente Maasland. „Vanaf 1968 deden we al verschillende dingen gezamenlijk, zoals jeugdwerk, en in de lijdenstijd hielden we gezamenlijke diensten met de rooms-katholieken”, zegt kerkrentmeester Peter van Rijs.

Vorig jaar werd de Oude Kerk heringericht. De oude banken werden vervangen door stoelen rond een nieuw gebouwd liturgisch centrum. Er werd ook vloerverwarming aangelegd. De kerk is nu ook geschikt voor concerten en andere bijeenkomsten.

Brand en kruis

De Oude Kerk van Maasland vatte vlam toen op 18 juni 1945 de overwinning op Napoleon in de slag bij Waterloo werd gevierd. Een afgevuurde lichtkogel kwam in de dakgoot terecht, waarna het dak vlam vatte. „Gelukkig konden nog tal van goederen uit de kerk gered worden, zoals Bijbels, stoelen, wandborden, schilderijen, banken en vier koperen kronen”, zegt Van Rijs.

Van de kerk zelf bleven alleen de muren overeind staan. Veel grafzerken waren door de intense hitte kapot gesprongen en van het Garrels-orgel uit 1725 was niet veel meer over dan wat klompen lood. Restanten ervan liggen nog in museum De Schilpen in Maasland.

Haan

Bij de brand was ook de toren en kruisspits ingestort. Omdat de burgerlijke gemeente eigenaar was van de toren, werd de torenhaan ondergebracht in Museum De Schilpen. Op de spits stond ook een groot ijzeren kruis. Waar dat gebleven was, was tot voor kort niet bekend. Bij de verkoop van het gemeentehuis van Maasland kwam het kruis echter opeens weer te voorschijn. Het kwam eerst bij een opkoper van oud ijzer terecht, maar historicus Jacques Moerman en antiquair Jan Holtkamp hebben zich ervoor ingezet om het kruis voor Maasland te behouden. Zij denken dat het kruis nog van vóór de Reformatie dateert.

Standaard

„In overleg met de gemeente Midden-Delfland, die eigenaar van de toren is, heeft de kerkenraad besloten om het kruis een plek te geven ergens in of bij de Oude Kerk”, aldus Van Rijs. Op dit moment staat het voorlopig op een standaard bij de toreningang van de kerk. Volgens de kerkrentmeester zou het een mooie plek kunnen krijgen aan de muur boven de ingang naar het schip van de kerk.

Opbouw

Van Rijs: „Bij de herbouw van de kerk werden de oude kansel, het koorhek, de koperen kroonluchters, de muurkandelaars en de beglazing van de in 1951 gesloopte hervormde kerk van het Noord-Hollandse dorp Graft overgenomen. Van de Nicolaïkerk in Utrecht werd het uit 1888 daterende orgel van orgelmaker J. F. Witte overgenomen.”

Delen van de 400 stenen grafzerken die bij de brand waren verwoest maar nog wel bruikbaar waren, zijn als vloer in de noordbeuk gelegd. De doopkapel is bij de restauratie weer in ere hersteld en fungeert nu als stiltecentrum. De knielbank met bijbehorende twee bankjes die bij de brand werden gered, staan er ook weer.

Het fragment van het wijwaterbakje bij de ingang van de kerk herinnert nog aan de rooms-katholieke tijd. De stenen preekstoel in de noordbeuk komt uit de rooms-katholieke kerk te Maasland.

De borden van de Oude Kerk

Het dorp Maasland ging na 1572 geleidelijk over tot de protestantse religie. Vier jaar later werd de eerste predikant beroepen, Everhardus Hermanni. Het predikantenbord, dat in 1576 door catechisanten werd geschonken, vermeldt dat Abraham van Vliet in 1619 werd afgezet wegens remonstrantse gevoelens. In 1727 werd Johannes Taurinus „ontzet.” Het bord meldt ook dat Philippus van Ronkel een bekeerling was uit het Jodendom. Op het ”Bord met ordonnantie van de graven” staat dat de huur van een graf in het kerkkoor 6 gulden kostte, het openen van een graf daar kostte 1 gulden en 10 stuivers. Voor een graf in de kerk was de huur 3 gulden. Voor het openen van een graf in de kerk moest 1 gulden worden betaald.


Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur