Handelingen

Oudenbosch, Markt 61 - Sint Annakapel

Uit Reliwiki

Versie door Pa3ems (Overleg | bijdragen) op 24 okt 2018 om 17:20 (+ cat)
(wijz) ← Oudere versie | Huidige versie (wijz) | Nieuwere versie → (wijz)


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam object: Kapel Pensionaat Sint Anna
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Halderberge
Plaats: Oudenbosch
Adres: Markt 61
Postcode: 4731HL
Inventarisatienummer:
Jaar ingebruikname: 1890/1925/1937
Architect: Groenendael, N.J.H. van/Hurks, J.
Huidige bestemming: opslagruimte
Monument status: Gemeentelijk monument

Geschiedenis

Kapel Klooster Sint Anna van de Zusters Franciscanessen. Neogotische kloosterkapel aan de achterkant van dit grote complex. Diverse verbouwingen.

Buiten gebruik als kloosterkapel in 1994. Later Gemeentelijke raadszaal en bibliotheek. Delen van het complex zijn hiertoe gesloopt.

Als gemeentehuis van de Gemeente Halderberge buiten gebruik in 2009, toen een nieuw gemeentehuis (vlakbij het station) in gebruik werd genomen.

Toekomstige bestemming onduidelijk (zie ook In de media)

Geschiedenis. Bron: bhic.nl, 2012

Klooster Sint Anna in Oudenbosch

Paul Huismans bhic vertelde op 29 november 2012 om 11:04 uur

De zusters Franciscanessen van Oudenbosch vestigden zich in 1838 in een voormalige herberg. Dit gebouw groeide uit tot een rechthoekig bouwblok. Het meest westelijke deel werd al in 1867 vervangen. In 1899 verrees een gebouw voor de normaalschool in neorenaissance stijl.

De kapel op het binnenterrein dateert uit 1889, de eenvoudig vormgegeven achtervleugel uit 1920.

J. Hurks en Jacques van Groenendael verbouwden het klooster in 1924 en breidden het uit in 1936-1937. Daarbij verdween de voormalige herberg en ontstond een brede, traditionalistische voorgevel. De entree heeft in de pui een glas-in-loodraam met de tekst: Pax et Bonum. Daarboven een reliëf door W. Harzing uit 1936, voorstellende Sint Anna en Maria.

De hoek heeft een reliëf van W. Harzing, voorstellend Sint Franciscus.Op de tweede etage bevindt zich een zaal met chambrettes. De binnenhof heeft een galerij.

De achtervleugel is grotendeels verdwenen. Er was een trappenhuis en in de entrees zat glas-in-lood. Op de binnenplaats stond een beeld van de H. Agnes met lam. De rector woonde in het gebouw aan de zijde van de Sint Annastraat. Een luchtbrug verbond de achtervleugel met de scholen in de Sint Annastraat.

Aan de overzijde van de Sint Annastraat lag oorspronkelijk een tuin met sportvelden, een bosje en het kerkhof met een baarhuisje. In 1965-1966 werd de kapel gemoderniseerd en zijn veel neogotische elementen verwijderd.

Het complex bevatte naast het klooster ook de huishoudschool Sint Agnes, de lagere school, de mulo-school en de kweekschool Le Sacré-Coeur. Deze was gevestigd in het gesloopte bouwdeel uit 1899. In deze vleugels bevonden zich nog diverse slaapzalen met chambrettes.

De zusters verhuisden in 1993 naar het nieuwe Sint Anna aan de Sint Bernaertstraat. In 1995 werd een groot deel van het gebouw in gebruik genomen als gemeentehuis, daartoe verbouwd door architect Elemans. De achtervleugels en de normaalschool zijn daarbij afgebroken. De kapel werd ingericht als raadszaal. De voorvleugel behield zijn Delftse School kenmerken. De linkerzijde en het achterste gedeelte van het gebouw zijn geheel gesloopt.

De straatgevel van de normaalschool was rijk gedetailleerd. Inwendig waren trappenhuizen met granieten treden en glas-in-loodramen uit 1919 met afbeeldingen van het H. Hart en Franciscus. Ze leidden naar slaapzalen met houten chambrettes. Aan de binnenhof was de overdekte keuken. Haaks hierop sloot de langgerekte vleugel aan, die klaslokalen en slaapzalen herbergde.

Bron: J Smits, Vademecum van religieuzen en hun kloosters in Noord-Brabant, Alphen aan de Maas, 2010

Cultuur Historische Waardekaart

Versie 1890

  • Bouwperiode: 1890
  • Bouwstijl: Neo-Renaissance
  • Gevels en Materialen: Baksteen, cordons en speklagen in hardsteen, en hoekrisalieten met frontons.
  • Vensters en Deuren: Achtruits schuiframen, zesruits schuiframen en deels rondbogig.
  • Dak en Bedekking: Zadeldak ruberoidleien en leien.
  • Constructie: Kelders met troggewelven op ijzeren balken.
  • Interieur: Trappenhuizen met glas-in-loodramen en granieten treden. Slaapzalen met houten chambrettes. Glas-in-loodraam H. Hart (1919) en St. Franciscus. Museum de school nog aanwezig.
  • Bijzonderheden: Voormalige kweekschool.

L- vormig onderdeel van het huidige klooster. Straatgevel met rijke detaillering en ontvanghaven. Binnenhof met overdekte keuken met lichtkap en schaaldak. Haaks hierop aansluitende langgerekte vleugel onder schilddak met klaslokalen en slaapzalen.

Versie 1925

  • Bouwperiode: 1925
  • Bouwstijl: Nieuwe Bouwen
  • Architect: Groenendael, J. van, Hurks, J.
  • Gevels en Materialen: Baksteen en tandlijsten.
  • Vensters en Deuren: IJzeren ramen en stolpramen met kleine roedeverdeling en glas-in-loodramen, paneeldeuren.
  • Dak en Bedekking: Afgeplat schilddak met tuile du Nord pannen en ruberoidleien.
  • Constructie: Luchtbrug op ijzeren profielen over de St. Annastraat naar St. Annastraat 28-34. IJzeren vakwerkspanten in de kap, trappehuis met hardstenen treden.
  • Bijgebouwen: Toiletgebouwen van baksteen onder platdak op speelplaats (ca. 1920-1925).
  • Interieur: Glas-in-loodraam Jozef en Maria en Anna.
  • Bijzonderheden: In de kelder aanzetten van onuitgevoerde ondergrondse loopgang.

L- vormig bakstenen gebouw met gedeeltelijk klaslokalen en op de zolders slaapzalen met originele houten chambrettes. Aan de zijde van de binnenplaats glazen overkapping. Op de hoek groot trappehuis met betonnen en granieten kwartslagtrappen met smeedijzeren hekken en bovenlicht via legraam. Glas-in-loodramen met Maria, Jozef en Anna.

Versie 1936

  • Bouwperiode: 1936-1937
  • Bouwstijl: Delftse school
  • Architect: Hurks, J.
  • Gevels en Materialen: Baksteen, zandsteen, hardsteen, tufsteen.
  • Vensters en Deuren: Kruisramen en kleine roede-indeling. Deels stalen ramen.
  • Dak en Bedekking: Zadeldak en verbeterde Hollandse dakkapellen.
  • Constructie: Kelders met troggewelven op ijzeren balken.
  • Bijgebouwen: Baarhuisje met tekst RIP kerkhof.
  • Interieur: Glas-in-loodramen, hal en zaal met chambrettes.
  • Groen: Ruime tuin aan de overzijde van de St. Annastraat. Sportvelden en bosje. Kerkhof met taxuslaag.

Het hoofdgebouw L-vormig met hardstenen plint en zadeldak. Entree onder segmentboog met houten pui, glas-in-lood en tekst "Pax et bonum", erboven relief Anna met Maria (W. Harzing). Hoekoplossing afschuining met relief Franciscus (1936, W. Harzing) en drie bouwlagen. Inwendig hal met gele geglazuurde baksteen en balkenplafond, en op 2e etage zaal met chambrettes. Binnenhof met galerij met spitsbogen. Aan St. Annastraat 1 rectoraatswoning ingebouwd. Achtervleugel met eenvoudige vormgeving ca.(1920). Hoeklisenen, souterrain met trappehuis en entrees met geometrisch glas-in-lood. Afgeplat schilddak met tuile du Nord pannen. Baksteenornament twee lagen. Aan binnenplaats beeld Agnes. (lam). Vleugel schildddak met verbeterde Hollandse pannen drie lagen, souterrain en twee jonge linden. Luch. Luchtbrug naar de scholen in de St. Annastraat. Neogotische kapel en nieuwe sae-ombouwing ca. 1960-1970.

MIP omschrijving (MIP nummer: ZB086-000861)

  • Naam monument: Sint Anna
  • Bouwstijl: Neo-Gotiek
  • Bouwperiode: 1890 tot: 1900
  • Gevels en materialen: Baksteen, natuurstenen sluitstenen.
  • Vensters en deuren: Spitsboogramen, neogotische traceringen.
  • Dak en bedekking: Zadeldak, leien en afgeknotte dakruiten.
  • Constructie: Stucgewelven.
  • Bijzonderheden: Ca. 1965-1966 inwendig geheel gemoderniseerd en ontdaan van neogotische elementen. Nieuwe kooromgang met sacistiek op betonpijlers aangebracht.
  • Omschrijving: Tweebeukige kruiskerk met galerijen op de verdieping (thans gedicht). Kruisribgewelven en traptoren tegen de gevel. Omgang met nevenruimten tegen de koorsluiting (1965-1966).

In de media

Uit
Internetbode.nl, 18 november 2015

Komt het vuur terug in pensionaat Sint Anna te Oudenbosch?

woensdag 18 november 07:00 - 2015

OUDENBOSCH - Het oude pensionaat Sint Anna in Oudenbosch heeft in de loop der jaren verschillende bestemmingen gehad. Toen het nog maar voor een aantal jaren diende als gemeentehuis voor gemeente Halderberge, moest het weer even snel de deuren sluiten omdat deze gemeente een nieuw gemeentehuis optrok aan de Parklaan in Oudenbosch. Daarna werd het stil. Plannen werden gesmeed. Oud wethouder Bert Suijkerbuijk pleitte bij provincie Noord-Brabant voor een onderkomen voor het Zouavenmuseum en het Natuurhistorisch en Volkenkundig museum, maar daarna werd het opnieuw stil.

In één van de oude kamers van vermoedelijk een hoofdzuster prijkt nog altijd de spreuk ‘ontsteek in ons het vuur uwer liefde’ op een houten balk boven een open haard. Het moet steeds een herinnering zijn geweest aan de missie die de Franciscanessen van Oudenbosch hoog hielden in de periode vanaf eind 19e eeuw tot het moment dat zij hun pensionaat verlieten. In de periode als gemeentehuis floreerde het gebouw en werd de inpandige kapel gebruikt als trouwzaal. De modernisering van het pand met een idyllische binnenhof maakte het pensionaat een cultureel erfgoed plaatje. Sociale Zaken nam haar intrek in de kamer van de hoofdzuster met de vlammende spreuk. De barmhartigheid van de Franciscanessen klonk door via bijstand in financiële en anderszins hulpvaardige zin van gemeenteambtenaren die uitkeringsgerechtigden op weg hielpen naar de maatschappij. Opslagplaats Anno 2015 is het pand zienderogen achteruit gegaan. De modernisering is stilaan een verpaupering aan het worden. Het pensionaat Sint Anna wordt tijdelijk bewoond en inmiddels heeft Vluchtelingenwerk haar intrek genomen om asielzoekers wegwijs te maken in Nederlandse wetten en levenswijzen. Waar ooit een kantoor was van het hoofd Sociale Zaken, huist nu een fietsenmaker. En waar ooit vergaderd werd in het zogenaamde ‘aquarium’, een ruimte omringd met glazen wanden en uitzicht op de prachtig aangelegde binnenhof, dient nu als rommelige globale opslagplaats voor van alles en nog wat. In de ruimte waar gemeente Halderberge haar debiteurenadministratie had, is nu een winkel met tweedehands kleding gesitueerd.

Liefdesvuur

De taak van barmhartige hulp wordt weliswaar voortgezet door Vluchtelingenwerk, maar het gebouw toont vele muren, vloeren, wanden en raampartijen met achterstallig onderhoud. In de kapel met prachtige koepellagen waar ooit het Gloria in Excelsis Deo veelvuldig moet hebben geklonken en huwelijken werden voltrokken door buitengewone ambtenaren van de burgerlijke stand, is nu een ruimte gevuld met dozen en andere opslagmaterialen. Daartussen werken uitkeringsgerechtigden om wat terug te doen voor de maatschappij. Alleen voor Maria Ter Engelen in Oudenbosch zijn concrete plannen gemaakt die gefaseerd zullen worden uitgevoerd door Bernardus Wonen en gemeente Halderberge. Het blijft vooralsnog de vraag of het pensionaat Sint Anna in een staat wordt teruggebracht waarbij het liefdesvuur wederom zal ontspruiten voor en in de mens. Wie door het gebouw loopt, ziet de glas in loodramen met iconen die men bijna hoorbaar ‘ja’ ziet zeggen, maar het is de mens die het beslissende woord zal geven voor de toekomst van Sint Anna in Oudenbosch.

BIJDRAGE CLAUDIA KOOLE

Afbeeldingen