Handelingen

Roermond, Hamstraat 20 - Synagoge: verschil tussen versies

Uit Reliwiki

(cat)
k
 
Regel 121: Regel 121:
  
 
Synagoge Roermond
 
Synagoge Roermond
Hamstraat 20
+
Hamstraat 20
6041 HB Roermond
+
6041 HB Roermond
  
  

Huidige versie van 15 jun 2021 om 09:28


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Genootschap: Israëlitisch
Provincie: Limburg
Gemeente: Roermond
Plaats: Roermond
Adres: Hamstraat 20
Postcode: 6041HB
Inventarisatienummer: 13394
Jaar ingebruikname: 1853
Architect: Osnowicz, A.
Huidige bestemming: buiten gebruik
Monument status: Rijksmonument 520524


Geschiedenis

Achter winkel- en woonpanden.

Door oorlogshandelingen verwoest 1944. Herbouw c.q. nieuwbouw in tuin achter deze panden in 1953.

Buiten gebruik in 1990.

Monumentomschrijving Rijksdienst

De VOORBOUW VAN de SYNAGOGE, gelegen in de gesloten straatwand van de Hamstraat in Roermond, is gebouwd in 1853 onder invloed van het Eclecticisme. De voorbouw bestaat uit een dubbele winkel met bovengelegen woningruimte, die momenteel niet wordt gebruikt.

Tussen de beide winkels loopt een gang naar de achtertuin, waar zich een kleine synagoge bevindt uit 1953 naar ontwerp van architect A. Oznowicz uit Amsterdam. Deze vervangt de oorspronkelijke synagoge, die tijdens de Tweede Wereldoorlog is verwoest. Tijdens de bouw is tegen de linkerzijde van de achtergevel tevens een bijgebouwtje geplaatst van een bouwlaag onder een plat dak.

Omschrijving

De VOORBOUW VAN DE SYNAGOGE heeft een L-vormige plattegrond en is gebouwd in drie bouwlagen onder een zadeldak met pannen. Het pand heeft een opstand van rode baksteen in kruisverband met gepleisterde speklagen. In de gevels bevinden zich rechthoekige houten dubbele kozijnen met bovenlicht.

De VOORGEVEL is symmetrisch van opbouw. In de eerste laag bevinden zich twee gespiegelde winkelpuien, die bestaan uit een venster met bovenlicht boven een gecementeerde plint en een deur met bovenlicht. De rechter winkelpui heeft geen bovenlicht.

Tussen deur en venster staat een gietijzeren kolom. Beide winkelpuien bevinden zich tussen gestucte rustica kolommen.

Centraal tussen de winkelpuien bevindt zich een originele dubbele houten deur met bovenlicht met gekleurd glas-in-lood in ruitmotief. De kolommen aan weerszijden van deze deur eindigen in consoles onder diamantkoppen en fries met bloktanden. In de tweede en derde laag bevinden zich twee keer twee vensters in een segmentboogvormige lijst met profielsteen, gepleisterd vulstuk onder strek met gestucte sluitsteen. Dorpels als cordonlijst. De bovenlichten van de rechter vensters hebben een bovenlicht met gedeeltelijk gekleurd glas-in-lood. Tussen de vensters van de tweede bouwlaag bevindt zich een groot natuursteen ornament met de tien geboden en tekst in het Hebreeuws. Kleine kolommen tussen vierkante basementen waarop zuilen van de composiete orde. Boven de zuilen een fries met fronton. Tussen de vensters in de derde laag een ronde lijst met davidster. De gevel wordt beëindigd door een stuclijst met geprofileerde consoles waartussen panelen onder bloktanden.

Centraal een ronde opening voor rozet. Dakoverstek met goot.

De ACHTERGEVEL van het pand heeft aan de linkerzijde een korte uitbouw van drie bouwlagen en rechts een kleine aanbouw van één bouwlaag onder een plat dak.

Tegen deze uitbouw staat het bijgebouwtje uit 1953. De achtergevel van de uitbouw van drie lagen is blind en gecementeerd. In de zijgevel van deze uitbouw bevindt zich per laag een venster. Rechts naast de aanbouw bevindt zich centraal in de eerste bouwlaag een dubbele houten deur met vensters met tweekleurig glas-in-lood in ruitmotief, eveneens in bovenlicht.

Rechts een tweedelig venster. Beide bevinden zich onder een golfplaten afdak, dat bevestigt is tussen beide uitbouwen. In de tweede en derde laag bevinden zich originele vensters, in de tweede met rolluiken.

De STRUCTUUR van het INTERIEUR is in hoge mate in tact.

WAARDEVOLLE INTERIEURONDERDELEN zijn ondermeer de plafondornamenten. De trappen naar de eerste verdieping ontbreken.

Tegen de tuinmuur bevindt zich een ingemetseld natuursteen ORNAMENT met daarop de tien geboden. Achter in de tuin bevindt zich de synagoge uit 1953.

Waardering

De cultuurhistorische waarden van de VOORBOUW van de SYNAGOGE worden bepaald door het bijzonder belang van het pand als bijzondere uitdrukking van de culturele en geestelijke ontwikkeling van het Joodse geloof in Roermond en Limburg en als kenmerkend voorbeeld van de typologische ontwikkeling van winkelpanden met bovenwoning. De voorbouw van de synagoge bezit architectuurhistorische waarden vanwege het bijzonder belang van het object voor de geschiedenis van de architectuur, de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp. Vanwege het materiaalgebruik en ornamentiek van met name de voorgevel.

De ensemblewaarden worden bepaald door de bijzondere betekenis van het pand door de situering in de Hamstraat en is van bijzondere betekenis voor het aanzien van de stad. Het pand is architectonisch in hoge mate gaaf bewaard gebleven mede in relatie tot de structurele en visuele gaafheid van de stedelijke omgeving. Tot slot is het pand van uitzonderlijk belang wegens de culturele, functionele en typologische zeldzaamheid. De voorbouw van de synagoge is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische en architectuurhistorische waarden, de hoge gaafheid en zeldzaamheid.

Geschiedenis. Bron: Stichting Rura; www.rura.nl

De Joodse Synagoge

De synagoge in Roermond ligt midden in de binnenstad. Ze is uniek in de regio, zowel architectonisch als door haar volledig bewaard gebleven interieur in de stijl van de jaren 1950. In 2007 heeft de tentoonstelling 'Grenservaringen' - mede door Rura georganiseerd - ervoor gezorgd dat deze belangrijke authentische plaats opnieuw aan bezoekers is opengesteld.

Geschiedenis

De synagoge werd in 1853 in het centrum van Roermond gebouwd, in de Tweede Wereldoorlog verwoest en in 1953 heropgericht. Het gebouwencomplex met een opvallend ingericht voorhuis uit de 19de eeuw en een kleine na-oorlogse synagoge op de binnenplaats vormt een spannend geheel. Dit beschermd monument vat de joodse geschiedenis van de streek voorbeeldig samen. Het trotse voorhuis staat voor de bloeiperiode van de kleine joodse gemeenten in Limburg in de 19de eeuw. De kleinere na-oorlogse synagoge daarentegen getuigt van de moeilijkheden, om na de Duitse bezetting en de Holocaust, opnieuw joods leven op te bouwen.

Rondgang door de synagoge

De synagoge was het religieuze centrum van de joodse gemeente Roermond, die volgens de traditionele ritus hier haar eredienst vierde. Na de opheffing van de gemeente in 1986 bleef het interieur met de weinige bewaard gebleven voorwerpen voor de eredienst over. Een rondgang met foto´s voert in het Duits en in het Nederlands door de gebedsruimte. Daarbij worden niet alleen de architectonische elementen in hun religieuze betekenis verklaard, maar er worden ook – voor zover ze voorhanden zijn – passende documenten uit het gemeenteleven voorgesteld. De rondgang is ten tijde van de expositie in 2007 in een document (pdf) vervat.

Tentoonstelling Grenservaringen

“Al wat naar slavernij smaakt, is afgeschaft...“. Met deze woorden beloofde de Franse Regeringscommissaris Rudler in 1798 de joden tussen Rijn en Maas een nieuw, gelijkberechtigd leven onder Napoleon, nadat ze eeuwenlang onderdrukt en vervolgd geweest waren. Hoe de bewogen joodse geschiedenis van het begin van de moderne tijd tot heden zich dan in werkelijkheid ontwikkeld heeft, was het onderwerp van een tentoonstelling in 2007-2008.

Strikt genomen ging het om twee tentoonstellingen, die als project van de Euregio Rijn-Maas-Noord van oktober 2007 tot en met juni 2008 ontwikkeld werden: een tentoonstelling in de synagoge van Roermond en een reizende tentoonstelling, die door de regio toerde. Ze vulden elkaar aan, maar stonden ook elk apart.

Openingstijden

De synagoge aan de Hamstraat is altijd geopend op de eerste zondag van de maand. In de maanden juli en augustus is de synagoge bovendien elke zaterdag geopend. De openingstijd is 14.00 tot 17.00 uur. Vrijwilligers van Rura en VVV-stadsgidsen zijn tijdens de openstelling aanwezig om vragen van bezoekers te beantwoorden.

Als u interesse heeft om te assisteren bij de openstelling kunt u contact opnemen met ons bestuurslid Marianne Muller-Klaar, 0475 310699 of 06 15011359.

Adres

Synagoge Roermond Hamstraat 20 6041 HB Roermond


Externe links

Afbeeldingen