Handelingen

Rotterdam, Pierre Baylestraat 1 - Waalse Kerk: verschil tussen versies

Uit Reliwiki

(Afbeeldingen)
Regel 35: Regel 35:
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
 
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Architect :
 
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Architect :
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Verheul/Wijngaarden
+
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Verheul Dz., J. en Wijngaarden, J. van
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
 
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Monument-status:
 
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Monument-status:
Regel 43: Regel 43:
 
; Geschiedenis
 
; Geschiedenis
 
::
 
::
 +
; Uit ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', 14 September 1924.
 +
 +
''De nieuwe Waalsche kerk in gebruik genomen.''
 +
 +
Gistermiddag is de nieuwe Waalsche kerk aan de Bana alhier in gebruik genomen. Vele genoodigden hebben deze plechtigheid bijgewoond. We merkten o.a. op burgemeester Wytema en mevrouw Wytema; den Franschen gezant in Den Haag, den heer Charles Benoist, en den Franschen consul hier ter stede, den heer Nicault; ds. Schokking, (die de generale synode der Nederduitsch hervormde kerk vertegenwoordigde); dr. Irwin Brown, den predikant van de Scots Church alhier; dr. J.R. Callenbach en ds. F.J. Krop, vertegenwoordigers van het ministerie van Nederduitsch hervormde predikanten; de architecten J. Verheul Dz. en J. van Wijngaarden en de aannemers van den kerkbouw Wolterbeek en van Dorp, en vele andere belangstellenden.
 +
 +
De plechtigheid van de ingebruikneming droeg uit den aard der zaak een bijzonder karakter. Toen de vele genoodigden hun plaatsen hadden ingenomen en het orgel zich had doen hooren, besteeg de voorzitter van de Commission Walone, ds. Cler uit Leiden, den kansel en opende den dienst met het uitspreken van de zegebede.
 +
 +
Nadat de gemeente het eerste en tweede vers van Psalm 138: "Il faut, grand Dieu, que de mon coeur, la sanite ardem, te glorifie" had gezongen, venhief zij zich op verzoek van den predikant van haar zetels, waarop deze volgens den ritus van de Eglise réformee de France de kerk inwijdde en officieel in gebruik nam. Na het voor deze plechtigheid bestemde gebed, hield ds. Cler een korte toespraak, tot de leden van den kerkeraad, den predikant, de leden der gemeente, en de genoodigden, waarin hij gewaagde van de vreugde en dankbaarheid, die hun allen moest bezielen, nu zooveel zorgen en moeilijkheden waren overwonnen. De gemeente mag trotsch zijn op haar nieuwe kerk, zoo schoon gelegen, doch zij heeft zich te herinneren het woord van Christus: Wien veel gegeven is, van dien zal veel geëischt worden. Zij heeft nu de kroon op haar werk gezet, doch ditzelfde oogenblik most zijn het begin van een nieuw tijdperk in het innerlijke leven der gemeente. Zij is thans in het bezit van een nieuw steenen godshuis, doch heeft den geestelijken tempel, gedachtig aan het woord van Paulus, niet uit het oog te verliezen. Spr. herinnerde aan het woord van den profeet Huchai, na de terugkeer uit de ballingschap bij den wederopbouw van den tempel, zeide dat hij zijn hoop en verlangens niet zoo hoog durfde stellen als de profeet, maar geïnspireerd door dat woord, drong hij er op aan, dat de Eglise Walone te Rotterdam mede zou bouwen aan het koninkrijk Gods. Het koortje onder leiding van mej. Rijken zong vervolgens het gezang: „Esprit saint, notre createm"; ds. P. Rsyss, de predikant der Waalsche gemeente te Rotterdam verving dan ds. Cler op het spreekgestoelte en richtte zich tot den kerkeraad en de predikanten, die naast of na hem de gemeente zonden dienen, hen op het hart bindende, steeds de zuivere waarheid te brengen. Daarna wendde hij zich tot de Schotsche vrienden, die zich niet alleen vrienden, maar broeders in Christus betoond hebben, toen zü twee jaar geleden, toen de oude Waalsohe kerk weid verlaten, gastvrijheid hebben verleend.
 +
 +
Ds. Reyss herinnerde aan al de beraadslagingen, die waren voorafgegaan aan dezen stap, aan al de banden met het grootsche verleden, die toen verbroken waren en memoreerde in het kort de gebeurtenissen der laatste twee jaren. Den tienden September 1922 had de laatste dienst in de oude kerk aan de Hoogstraat plaats, den 22en September 1923 werd de eerste steen van de nieuwe kerk gelegd en thans, 13 September 1924, is de eerste dienst in het nieuwe gebouw.
 +
 +
Men zou zich afvragen, wat de voorouders van dezo daad zouden zeegen, maar zij zouden niet anders dan, gedachtig aan het woord van Christus over den ouden wijn in nieuwe zakken, hunne goedkeuring er aan kunnen geven.
 +
 +
Spreker las daarna voor uit 1 Koningen VIII vs. 22 en volgende en vervolgens uit het Evangelie van Mattheüs VII vs. 21 e.v.
 +
 +
Do gemeente zong dan vers 1, 2 en 4 van Gezang 84 (het Lutherlied) en toen nam ds. Robertz uit Parijs het woord om de eerste predikatie in de nieuwe kerk uit te spreken naar aanleiding van Openbaringen XXII vs. 21: "Que la grace de Seigneur Jesus soit avec vous". Ds. Robertz voelde zich geroerd, als dienaar van de féderation protestante de France geroepen te zijn hier op te treden voor een der belangrijkste en oudste Hugenotenkerken in den vreemde. Hij herinnerde er aan, dat, waar de vorige sprekers de afgestorvenen hadden herdacht, deze, hoewel onzichtbaar, steeds in het midden der gelovigen zijn. Uitvoerig zijn denkbeelden ontwikkelende over de liefde van God en Christus, die gezegd heeft „Gij allen, die vermoeid en beladen zijt, kom tot mij en ik zal u ruste geven", besloot ds. Robertz met te wijzen op de plichten van den volgeling van Christus, die tot taak heeft op elk gebied de banier van den Verlosser uit te dragen en op de verplichting, die op het Nederlandsche protestantisme in het bijzonder rust te zijn een bolwerk van de reformatie. Mevrouw A. Noordewier-Reddingius zong vervolgens de Pinkstercantate van Bach; ds. Robertz sprak een kort gebed uit, eindigende met het Onze Vader, waarop de gemeente, na gezongen te hebben gezang 148 vs. 1, 2 en 3 den zegen ontving.
 +
 +
In den huize Ulrich is daarna een drukbezochte receptie gehouden. Ds. Reyss opende deze meer intieme bijeenkomst met een welkom aan den burgemeester, den Franschen gezant en den consul hier ter stede; ds. Schokking, den vertegenwoordiger van de Generale Synode; de Commission Waloni; de Waalsche predikanten, van elders overgekomen; ds. Robertz; mejuffrouw Rijken en mevrouw Ncordewier; ds. Irwin Brown; de architecten en de aannemers; hen, die tot de opluistering van het nieuwe kerkgebouw hadden bijgedragen; den kerkeraad en de gemeenteleden. De heer Van Peski heeft namens den kerkeraad van de Waalsche gemeente dank gebracht aan de Schotsche kerk en met name aan ds. Irwin Brown voor de gastvrijheid, haar verleend. Hij herinnerde aan de oude banden, die tusschen de beide kerkgenootschapen hadden bestaan en aan den tijd, toen de Waalsche gemeente soortgelijken dienst had kunnen bewijzen aan de Schotsche. Burgemeester Wijtema heeft de beste wenschen van Rotterdam voor de Waalsche kerk overgebracht, hun gedankt voor het sierlijke kerkgebouw, zoo pittoresk gelegen, waarmede zij het stadsschoen heeft verrijkt en de hoop uitgesproken, dat zij een zegen voor ons allen zal zijn. Ds. Schokking verklaarde in zijn jeugd ernstige religieuse indrukken in de Waalsche kerk te hebben opgedaan, steeds groote bewondering te hebben gekoesterd voor de Hugenoten, die hun land om des geloofs wille verlieten en van wie er velen hebben medegewerkt aan de wording van ons vaderland. Met een opwekking tot voortzetting der traditie besloot spreker.
 +
 +
Ds. Irwin Brown dankte voor de vriendelijke woorden, aan de Scots Churcb gewijd, wees er op, dat de Schotsche en Waalscke gemeente onder gelijke omstandigheden waren ontstaan en beide gastvrijheid hebben gevonden in het vrije Nederland! Hij noemde de nieuwe kerk een veste in het hart van Rotterdam en zeide, dat evenzeer als ds. Reyss en zijn bestuurders, hij het als een gemis zal voelen Zondagsmorgens niet meer na den dienst eenige vriendelijke woorden te kunnen wisselen met zijn vrienden. Ds. Krop besloot de rij der sprekers met namens de kerkeraad van Rotterdam de beste wenschen en zegenbede voor de Waalsche broeders uit te spreken en te hopen, dat de Waalsche gemeente zou zijn en blijven dc trant d'union tusschen de Fransche en Nederlandsche kerken, tusschen Holland en Frankrijk; dat zij zou uitdragen de beginselen van vrijheid, gelijkheid en broederschap, die de beginselen van de revolutie, maar ook die van het evangelie zijn.
 +
 +
Vandaag heeft de eerste gewone dienst in de nieuwe kerk plaats onder leiding van ds. Reyss. Ook nu zou deze dienst een bijzonder karakter dragen en opgeluisterd worden door zang van mevrouw Noordewier-Reddingius.
  
 
== Orgel ==
 
== Orgel ==

Versie van 22 aug 2010 om 14:44


Algemene gegevens
Genootschap : PKN Waalse Gemeente
Gemeente : Rotterdam
Plaats : Rotterdam
Adres : Pierre Baylestraat 1
Provincie : Zuid-Holland
Jaar ingebruikname : 1924
Huidige bestemming: kerk
Naam kerk : Waalse Kerk
Architect : Verheul Dz., J. en Wijngaarden, J. van
Monument-status:
Geschiedenis
Uit Nieuwe Rotterdamsche Courant, 14 September 1924.

De nieuwe Waalsche kerk in gebruik genomen.

Gistermiddag is de nieuwe Waalsche kerk aan de Bana alhier in gebruik genomen. Vele genoodigden hebben deze plechtigheid bijgewoond. We merkten o.a. op burgemeester Wytema en mevrouw Wytema; den Franschen gezant in Den Haag, den heer Charles Benoist, en den Franschen consul hier ter stede, den heer Nicault; ds. Schokking, (die de generale synode der Nederduitsch hervormde kerk vertegenwoordigde); dr. Irwin Brown, den predikant van de Scots Church alhier; dr. J.R. Callenbach en ds. F.J. Krop, vertegenwoordigers van het ministerie van Nederduitsch hervormde predikanten; de architecten J. Verheul Dz. en J. van Wijngaarden en de aannemers van den kerkbouw Wolterbeek en van Dorp, en vele andere belangstellenden.

De plechtigheid van de ingebruikneming droeg uit den aard der zaak een bijzonder karakter. Toen de vele genoodigden hun plaatsen hadden ingenomen en het orgel zich had doen hooren, besteeg de voorzitter van de Commission Walone, ds. Cler uit Leiden, den kansel en opende den dienst met het uitspreken van de zegebede.

Nadat de gemeente het eerste en tweede vers van Psalm 138: "Il faut, grand Dieu, que de mon coeur, la sanite ardem, te glorifie" had gezongen, venhief zij zich op verzoek van den predikant van haar zetels, waarop deze volgens den ritus van de Eglise réformee de France de kerk inwijdde en officieel in gebruik nam. Na het voor deze plechtigheid bestemde gebed, hield ds. Cler een korte toespraak, tot de leden van den kerkeraad, den predikant, de leden der gemeente, en de genoodigden, waarin hij gewaagde van de vreugde en dankbaarheid, die hun allen moest bezielen, nu zooveel zorgen en moeilijkheden waren overwonnen. De gemeente mag trotsch zijn op haar nieuwe kerk, zoo schoon gelegen, doch zij heeft zich te herinneren het woord van Christus: Wien veel gegeven is, van dien zal veel geëischt worden. Zij heeft nu de kroon op haar werk gezet, doch ditzelfde oogenblik most zijn het begin van een nieuw tijdperk in het innerlijke leven der gemeente. Zij is thans in het bezit van een nieuw steenen godshuis, doch heeft den geestelijken tempel, gedachtig aan het woord van Paulus, niet uit het oog te verliezen. Spr. herinnerde aan het woord van den profeet Huchai, na de terugkeer uit de ballingschap bij den wederopbouw van den tempel, zeide dat hij zijn hoop en verlangens niet zoo hoog durfde stellen als de profeet, maar geïnspireerd door dat woord, drong hij er op aan, dat de Eglise Walone te Rotterdam mede zou bouwen aan het koninkrijk Gods. Het koortje onder leiding van mej. Rijken zong vervolgens het gezang: „Esprit saint, notre createm"; ds. P. Rsyss, de predikant der Waalsche gemeente te Rotterdam verving dan ds. Cler op het spreekgestoelte en richtte zich tot den kerkeraad en de predikanten, die naast of na hem de gemeente zonden dienen, hen op het hart bindende, steeds de zuivere waarheid te brengen. Daarna wendde hij zich tot de Schotsche vrienden, die zich niet alleen vrienden, maar broeders in Christus betoond hebben, toen zü twee jaar geleden, toen de oude Waalsohe kerk weid verlaten, gastvrijheid hebben verleend.

Ds. Reyss herinnerde aan al de beraadslagingen, die waren voorafgegaan aan dezen stap, aan al de banden met het grootsche verleden, die toen verbroken waren en memoreerde in het kort de gebeurtenissen der laatste twee jaren. Den tienden September 1922 had de laatste dienst in de oude kerk aan de Hoogstraat plaats, den 22en September 1923 werd de eerste steen van de nieuwe kerk gelegd en thans, 13 September 1924, is de eerste dienst in het nieuwe gebouw.

Men zou zich afvragen, wat de voorouders van dezo daad zouden zeegen, maar zij zouden niet anders dan, gedachtig aan het woord van Christus over den ouden wijn in nieuwe zakken, hunne goedkeuring er aan kunnen geven.

Spreker las daarna voor uit 1 Koningen VIII vs. 22 en volgende en vervolgens uit het Evangelie van Mattheüs VII vs. 21 e.v.

Do gemeente zong dan vers 1, 2 en 4 van Gezang 84 (het Lutherlied) en toen nam ds. Robertz uit Parijs het woord om de eerste predikatie in de nieuwe kerk uit te spreken naar aanleiding van Openbaringen XXII vs. 21: "Que la grace de Seigneur Jesus soit avec vous". Ds. Robertz voelde zich geroerd, als dienaar van de féderation protestante de France geroepen te zijn hier op te treden voor een der belangrijkste en oudste Hugenotenkerken in den vreemde. Hij herinnerde er aan, dat, waar de vorige sprekers de afgestorvenen hadden herdacht, deze, hoewel onzichtbaar, steeds in het midden der gelovigen zijn. Uitvoerig zijn denkbeelden ontwikkelende over de liefde van God en Christus, die gezegd heeft „Gij allen, die vermoeid en beladen zijt, kom tot mij en ik zal u ruste geven", besloot ds. Robertz met te wijzen op de plichten van den volgeling van Christus, die tot taak heeft op elk gebied de banier van den Verlosser uit te dragen en op de verplichting, die op het Nederlandsche protestantisme in het bijzonder rust te zijn een bolwerk van de reformatie. Mevrouw A. Noordewier-Reddingius zong vervolgens de Pinkstercantate van Bach; ds. Robertz sprak een kort gebed uit, eindigende met het Onze Vader, waarop de gemeente, na gezongen te hebben gezang 148 vs. 1, 2 en 3 den zegen ontving.

In den huize Ulrich is daarna een drukbezochte receptie gehouden. Ds. Reyss opende deze meer intieme bijeenkomst met een welkom aan den burgemeester, den Franschen gezant en den consul hier ter stede; ds. Schokking, den vertegenwoordiger van de Generale Synode; de Commission Waloni; de Waalsche predikanten, van elders overgekomen; ds. Robertz; mejuffrouw Rijken en mevrouw Ncordewier; ds. Irwin Brown; de architecten en de aannemers; hen, die tot de opluistering van het nieuwe kerkgebouw hadden bijgedragen; den kerkeraad en de gemeenteleden. De heer Van Peski heeft namens den kerkeraad van de Waalsche gemeente dank gebracht aan de Schotsche kerk en met name aan ds. Irwin Brown voor de gastvrijheid, haar verleend. Hij herinnerde aan de oude banden, die tusschen de beide kerkgenootschapen hadden bestaan en aan den tijd, toen de Waalsche gemeente soortgelijken dienst had kunnen bewijzen aan de Schotsche. Burgemeester Wijtema heeft de beste wenschen van Rotterdam voor de Waalsche kerk overgebracht, hun gedankt voor het sierlijke kerkgebouw, zoo pittoresk gelegen, waarmede zij het stadsschoen heeft verrijkt en de hoop uitgesproken, dat zij een zegen voor ons allen zal zijn. Ds. Schokking verklaarde in zijn jeugd ernstige religieuse indrukken in de Waalsche kerk te hebben opgedaan, steeds groote bewondering te hebben gekoesterd voor de Hugenoten, die hun land om des geloofs wille verlieten en van wie er velen hebben medegewerkt aan de wording van ons vaderland. Met een opwekking tot voortzetting der traditie besloot spreker.

Ds. Irwin Brown dankte voor de vriendelijke woorden, aan de Scots Churcb gewijd, wees er op, dat de Schotsche en Waalscke gemeente onder gelijke omstandigheden waren ontstaan en beide gastvrijheid hebben gevonden in het vrije Nederland! Hij noemde de nieuwe kerk een veste in het hart van Rotterdam en zeide, dat evenzeer als ds. Reyss en zijn bestuurders, hij het als een gemis zal voelen Zondagsmorgens niet meer na den dienst eenige vriendelijke woorden te kunnen wisselen met zijn vrienden. Ds. Krop besloot de rij der sprekers met namens de kerkeraad van Rotterdam de beste wenschen en zegenbede voor de Waalsche broeders uit te spreken en te hopen, dat de Waalsche gemeente zou zijn en blijven dc trant d'union tusschen de Fransche en Nederlandsche kerken, tusschen Holland en Frankrijk; dat zij zou uitdragen de beginselen van vrijheid, gelijkheid en broederschap, die de beginselen van de revolutie, maar ook die van het evangelie zijn.

Vandaag heeft de eerste gewone dienst in de nieuwe kerk plaats onder leiding van ds. Reyss. Ook nu zou deze dienst een bijzonder karakter dragen en opgeluisterd worden door zang van mevrouw Noordewier-Reddingius.

Orgel

Het orgel is in 1865 gebouwd door C.G.F. Witte (fa. J. Bätz & Co.) te Utrecht. In 1912 wijzigt de firma J. de Koff (Utrecht) de dispositie. In 1924 plaatst De Koff het over naar de nieuwe kerk, waar het een nieuw front krijgt. De dispositie wordt nogmaals gewijzigd en er komt een nieuwe pedaallade. Het tweede manuaal wordt in een zwelkast geplaatst. De firma Gebr. Van Vulpen (Utrecht) restaureert het instrument in 1988 en verwijdert daarbij de zwelkast.

Dispositie
  • Manuaal 1: Grondstemmen: Bourdon 16' - Prestant 8' - Roerfluit 8' - Violon 8' - Octaaf 4'. Combinatiestemmen: Fluit 4' - Quint 3' - Woudfluit 2' - Mixtuur 2' 3-4 sterk - Trompet 8'.
  • Manuaal 2: Prestant 8' - Holfluit 8' - Gamba 8' - Salicet 4' - Roerfluit 4' - Gemshoorn 2' - Dulciaan 8' (1988).
  • Pedaal: Subbas 16' (1912) - Fluit 8' - Octaaf 4' - Basson 16'.
  • Koppelingen: manuaal 1 aan pedaal - manuaalkoppeling.
  • Ventiel.
  • Speelhulp: trede combinatiestemmen manuaal 1.

Mechanische sleepladen (pedaal: pneumatische kegellade). Manuaalomvang: C-f3. Pedaalomvang: C-d1.

Afbeeldingen