Handelingen

Spoordonk, Bernadettestraat 2 - Bernadette: verschil tussen versies

Uit Reliwiki

Regel 121: Regel 121:
  
 
== Afbeeldingen ==
 
== Afbeeldingen ==
 +
 +
; Exterieur
 +
 
<gallery>
 
<gallery>
 
Afbeelding:Spoordonk H Bernadette NTC 29 Sept 1936.jpg
 
Afbeelding:Spoordonk H Bernadette NTC 29 Sept 1936.jpg
 
Afbeelding:Img4.jpg
 
Afbeelding:Img4.jpg
 +
Afbeelding:08246 Spoordonk RK. Bernadette 1936 Bernadettestraat 2 NB. opname 17-07-2007 foto. Leon Bok (2).jpg|opname 17-07-2007  ©  Leon Bok
 +
Afbeelding:08246 Spoordonk RK. Bernadette 1936 Bernadettestraat 2 NB. opname 17-07-2007 foto. Leon Bok (1).jpg|opname 17-07-2007  ©  Leon Bok
 +
Afbeelding:08246 Spoordonk RK. Bernadette 1936 Bernadettestraat 2 NB. opname 17-07-2007 foto. Leon Bok (3).jpg|opname 17-07-2007  ©  Leon Bok
 
</gallery>
 
</gallery>

Versie van 22 nov 2010 om 15:33


Algemene gegevens
Genootschap : Rooms Katholieke Kerk
Gemeente : Oirschot
Plaats : Spoordonk
Adres : Bernadettestraat 2-4
Provincie : Noord-Brabant
Jaar ingebruikname : 1936
Huidige bestemming: kerk en pastorie
Naam kerk : Bernadette
Architect : Rats, A.J.M.
Monument-status: Rijksmonument
Inventarisatienummer: 08246


Geschiedenis

De H. BERNADETTEKERK is een driebeukig kerkgebouw met oostelijke toren, gebouwd in 1935-'36 naar een ontwerp van A.J.M. Rats, Blerick. Het gebouw is in de detaillering aangepast aan de landelijke omgeving en uitgevoerd in een traditionele vormentaal met gotiserende motieven, ontleend aan de Brabantse gotiek, vermengd met stijlelementen van de school van A.J. Kropholler. Wat de plattegrond betreft is het een echte 'volkskerk' uit de jaren '30: het kerkvolk is aan twee zijden rond het altaar geschaard en het zicht op het altaar wordt nauwelijks belemmerd door pijlers etc.

Omschrijving

De kerk heeft een torenachtige ingangspartij, een schip van vier traveeen met smalle processiegangen, een iets hoger koor van twee vakken met driezijdige sluiting, aan de noordelijke zijde geflankeerd door een nevenkapel van drie vakken en aan de zuidelijke zijde door een uitgebouwde biechtstoel en sacristie met toren. Links van de westelijke ingangsgevel bevindt zich een achthoekige doopkapel. Het gehele gebouw is opgetrokken uit baksteen en heeft een plint van ratels. Tegen de muren staan lage maar zeer zware steunberen met natuurstenen afzaten. Schip en koor worden gedekt met zadeldaken, voorzien van verbeterde Hollandse pannen. Hemelwater wordt afgevoerd door boven de afzaten van de steunberen geplaatste waterspuwers. De zijbeuken worden met lessenaardaken gedekt. In zowel schip als zijbeuk zijn spitsboogvensters toegepast. In de lichtbeuk hebben deze een bakstenen vork- en kettingboogtracering. Tegen de zuidzijde van het driezijdig gesloten koor staat een trapsgewijs verjongende, in plattegrond vierkante toren van vier geledingen. Het bouwwerk heeft overhoekse steunberen en een tentdak met verbeterde Hollandse pannen, bekroond met een smeedijzeren kruis. Op de vierde geleding wijzen een opgeklampt hijsluik en spitsboogbiforen op de aanwezigheid luidklokken; het bijbehorende uurwerk is versierd met een polychroom tegeltableau. De westelijke façade heeft een hoog opgemetselde, trapsgewijze verjongende torenachtige gevel waarin een klok is gehangen. Centraal is een spitsboogportaal met opgeklampte deuren, waarboven in een spitsboognis een kalkstenen beeld van de H. Bernadette. Rechts van het portaal is een terra-cotta gevelsteen met wijdingskruisen en het opschrift: "AD. / MCMXXXV / XI Nov.". Erboven een hardstenen steen met de tekst: "Primum Lapidem / posuit J. van Gestel / Parochus / 11 nov. 1935 / Majestas Domini / implevit Domum / par. 2.7. / A.J. Rats architect". Links van de façade staat de achthoekige doopkapel met achtzijdige, ingesnoerde spits met daktegels. In het interieur vallen de kleine ronde pijlers met korfbogige scheibogen op. Het brede schip heeft grote intercolumnia. De kerk wordt overkluisd door gemetselde, samengestelde kruisribgewelven met getande gordelbogen. De westelijke orgelgalerij boven de hoofdingang heeft samengestelde spitsbogige kruisgewelven. De smalle zijbeuken worden overkluisd door spitsbogige driekwart tongewelven. In de apsis een gemetselde culot. Het koor is door een triomfboog van het schip gescheiden. In de noordelijke kapel vallen de sterk gebombeerde samengestelde kruisribgewelven op. In het interieur zijn onder meer van belang de oorspronkelijke elementen zoals het ongepolychromeerde kruisbeeld (1938, Van Eck), de marmeren communiebanken met ajour in brons uitgevoerde roosters (met pelikaan, lavende herten, vissen en mand met broden) en bijbehorend marmeren eucharistiealtaar met bolpotige stipites, de tussen twee pijlers in het koor geplaatste preekstoel met smeedijzeren hekwerk; de tegelvloer in het koor (met lavende herten) en de (lager gelegen) tegelvloer in het schip (in verschillende grijstinten), de houten kerkbanken met opvallend aangebrachte pen-gatverbindingen en de geglazuurde kunststenen wijwatervaten bij de portalen.

Waardering

De kerk is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van het katholicisme in het zuiden in het Interbellum en is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de traditionalistische volkskerk. Het heeft architectuurhistorisch belang door de stijl en de detaillering die onder meer verwijst naar het silhouet van de oude toren van Oirschot en is van kunsthistorisch belang door de interieuronderdelen. Het gebouw is tevens van belang als voorbeeld van het oeuvre van de architect Rats. Het heeft ensemblewaarden vanwege de bijzondere situering verbonden met de ontwikkeling van het kerkdorp Spoordonk. Het is van belang vanwege de architectuurhistorische, typologische en functionele zeldzaamheid.


Monumentomschrijving; CultuurHistorische Waardekaart, --Monumentenhuis Brabant 20 okt 2008 09
10 (UTC)

Bouwperiode: 1935

Bouwstijl: Traditionalisme

Architect: Rats, A.J.M.

Gevels en Materialen: Baksteen, siermetselwerk.

Vensters en Deuren: Spitsboogramen met bakstenen traceringen. Glas-in-lood.

Dak en Bedekking: Zadel- en tentdaken met verbeterde Hollandse pannen.

Bijgebouwen: Op het kerkhof het graf van de architect (1901-1956) en een calvarieberg met enige neogotische restanten waaronder een engel, leeuw en rund (evangelistensymbolen).

Groen: Het gebouw ligt met pastorie en dorpsschool aan een ruim met gras begroeid plein.

Het gebouw bestaat uit een torenachtige ingangspartij, een schip met smalle processiegangen van vijf traveeen, een iets hogerkoor van twee vakken met driezijdige sluiting, geflankeerd door een nevenkapel van drie vakkenen een kapel met toren. Links van de ingangsgevel bevindt zich een zeshoekige doopkapel. Het gebouw is in detaillering aangepast aan de landelijke omgeving en opgetrokken uit baksteen, met toepassing van natuursteen. In de vormentaal worden gotiserende motieven ontleend aan de Brabantse gotiek vermengd met stijlelementen van de school van A. Kropholler. Boven de ingang een relief van de Heilige Bernadette.



Complex Bernadettestraat 1, 2 en 4a t/m 4d Oirschot (2)

Pastorie

De R.K.PASTORIE van de H. Bernadetteparochie te Spoordonk is gelegen ten zuidwesten van de kerk en middels een tussenlid daarmee verbonden. Het gebouw dateert uit 1935-'36 en werd net als de kerk gebouwd naar een ontwerp van A.J.M. Rats. Het gebouw is in de detaillering aangepast aan de landelijke omgeving en uitgevoerd in een Traditionalistische vormentaal met gotiserende motieven, ontleend aan de Brabantse gotiek, vermengd met stijlelementen van de school van A.J. Kropholler. Omstreeks 1990 is het pand, dat zijn oorspronkelijke functie verloren heeft, opgesplitst in vier appartementen.

Beschrijving De anderhalflaagse pastorie heeft een L-vormige plattegrond en een zadeldak, dat op verschillende hoogten is aangezet, een fors overstek heeft en gedekt is met verbeterde Hollandse pannen. De gevels zijn opgetrokken in baksteen. De a-symmetrische voorgevel heeft links van het midden een ingangspartij met rondbogig portiek, waarin een dito opgeklampte deur met zwaar smeedijzeren beslag. De vensters in hal en trappenhuis hebben een ijzeren roedenverdeling en glas-in-loodpanelen. De overige vensters zijn bij de verbouwing vernieuwd.

De tuin wordt omgeven door een bakstenen tuinmuur. Aan de achterzijde van het gebouw een bakstenen terras.

Waardering De pastorie is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van het katholicisme in het zuiden in het interbellum en is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de traditionalistische pastorie. Het heeft architectuurhistorisch belang door de stijl en de detaillering die onder meer verwijst naar ambachtelijke streektradities. Het gebouw is tevens van belang als voorbeeld van het oeuvre van de architect Rats. Het heeft ensemblewaarden vanwege de bijzondere situering, verbonden met de ontwikkeling van het kerkdorp Spoordonk. Het is van belang vanwege de architectuurhistorische, typologische en functionele zeldzaamheid.

Monumentomschrijving; CultuurHistorische Waardekaart, --Monumentenhuis Brabant 20 okt 2008 09
10 (UTC)

Bouwstijl: Traditionalisme

Gevels en Materialen: Baksteen

Vensters en Deuren: IJzeren roederamen.

Dak en Bedekking: Geknikt zadeldak met overstel en korbelen en verbeterde Hollandse pannen.

In de media

Uit Nieuwe Tilburgsche Courant, 24 September 1936.

Ter gelegenheid van de plechtige inwijding van de nieuwe kerk van de H. Bernadette van de nieuwe parochie Spoordonk onder de gemeente Oirschot zullen op Zondag 27 en Maandag 28 September a.s. de volgende feestelijkheeden plaatsvinden:

Zondag om half drie zal een stoet worden opgesteld op den provincialen weg tusschen Oirschot en Spoordonk, bestaande uit: Ruiters te paard, Jonge Boerenstand, praalwagen „Lourdesgrot", leden der Jonge Wacht, R. K. Verkenners, Harmonie, K.J.M., K.J.V., afgevaardigden van verschillende bonden, praalwagen „Kapel v.d. H. Eik", feestcomité geestelijkheid, schoolkinderen, bruidjes, pages, Kerkbestuur Spoordonk, Kerkbestuur Oirschot, B. en W. en Secretaris Oirschot, gemeenteraad, ruiters te paard.

Aan de grens der parochie wordt Z.H.Exc. Mgr. A.F. Diepen opgewacht, toegesproken door den voorzitter van het Feestcomité, terwijl door een bruidje bloemen zullen worden aangeboden:

Hierna wordt Mgr. in optocht naar de pastorie gebracht, waar de Burgemeester een toespraak zal houden en de schoolkinderen een lied zullen zingen, waarna in de kerk Mgr. zal worden toegesproken door den Z E. heer Pastoor van Gestel van Spoordonk, waarna Z.H. Exc. de Bisschop het woord tot de aanwezigen zal richten.

Des Maandags zal om 8 uur des voormiddags de plechtige kerkwijding plaats vinden, waarna om pl.m. 10 uur een solemneele H. Mis zal werden opgedragen. Des namiddags om 4 uur zal door de schoolkinderen en Harmonie een hulde worden gebracht aan Monseigneur.

Uit Nieuwe Tilburgsche Courant, 29 September 1936.

Na de feestelijkheden van Zondag in verband staande met de plechtige inhaling van Z.H.E. Mgr. A.F. Diepen in de nieuwe parochie van de H. Bernadette Soubirous te Spoordonk had gisteren het eigenlijke kerkelijke feest plaats, bestaande in de consecratie van de nieuwe parochiekerk en de officieele installatie van den Z.Eerw. heer Pastoor Van Gestel. 's Morgens omstreeks 8 uur werd een aanvang gemaakt met de kerkwijding. Deze plechtigheden en ceremoniën namen een heelen tijd in beslag, tot te omstreeks half elf de solemneele H. Mis begon, welke werd opgedragen door den Z.Eerw. heer Pastoor Van Gestel met pontificale assistentie van Z.H.E. Mgr. A.F. Diepen terwijl de beide broers van den nieuwen herder resp. kapelaan in Helmond en Liessel, fungeerden als diaken en sub-diaken, de Z.E. heeren Pastoors van Oirschot en Best als troon-assistenten, de H.E. heer v. d. Kamp deken van het dekenaat Oirschot te Hilvarenbeek als presbyter-assistens en de secretaris van den Bisschop als ceremoniarius. Een groot aantal geloovigen en belangstellenden woonde deze H. Mis bij. Na de H. Mis deed de Secretaris van den Bisschop voorlezing van het decreet, waarbij Pastoor Van Gestel benoemd was als herder der nieuwe parochie, waardoor de Pastoor door den Bisschop naar altaar. preekstoel, doopvont en biechtstoel werd rondgeleid. Na dezen rondgang richtte Z.H.E. het woord tot den nieuwen Pastoor en droeg hem de geestelijke zorg over van zijn nieuwe parochianen, terwijl hij de geloovigen aanspoorde om steeds trouw te blijven aan hun herder. Hiermee was deze plechtigheid van den voormiddag afgeloopen. In den namiddag werd aan Mgr. een kinderhulde gebracht, terwijl de harmonie Arti et Amicitiae nog een serenade bracht.

Afbeeldingen

Exterieur