Handelingen

Ulrum, Hendrik de Cockstraat 5 - Catharinakerk

Uit Reliwiki

Versie door Pa3ems (Overleg | bijdragen) op 24 mei 2020 om 10:21 (Externe links)


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Catharinakerk
Genootschap: PKN Protestantse Gemeente te Ulrum-Niekerk-Vierhuizen
Provincie: Groningen
Gemeente: Het Hogeland
Plaats: Ulrum
Adres: Hendrik de Cockstraat 5
Postcode: 9971AZ
Inventarisatienummer: 01279
Jaar ingebruikname: 13e eeuw
Architect:
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 35863

Geschiedenis

De Catharinakerk is het gebouw van de voormalige Hervormde Gemeente Ulrum. In 2013 is de kerk overgedragen aan de stichting oude Groninger Kerken. De van oorsprong uit de twaalfde eeuw stammende romaanse kerk, werd in de dertiende eeuw in oostelijke richting uitgebreid met drie traveeën in romano-gotische trant. In de zestiende eeuw werd het romaanse gewelf afgebroken en werd de helft van de travee benut voor de bouw van een uit vier geledingen bestaande toren. Deze toren werd binnen de noord- en zuidmuur opgetrokken. Het resterende traveedeel kreeg een ribloos koepelgewelf. Het oostelijke muurgedeelte van de toren werd hogerop 52 centimeter overbouwd om, vanuit het rechthoekige grondplan, tot een vierkant bovendeel te komen. In 1630 kreeg de toren haar huidige vorm. Bij een ingrijpende restauratie van kerk en toren in 1916-1917 (onder leiding van Rijksbouwmeester C.H. Peters) zijn de later ingebrachte gotische vensters vervangen door romano-gotische vensters. Bij deze restauratie werden oude pleisterlagen, waarop zich muurschilderingen bevonden verwijderd. In en om dit kerkgebouw vonden de gebeurtenissen plaats die voerden tot de Afscheiding van 1834 onder leiding van Ds. Hendrick de Cock

Monumentomschrijving Rijksdienst

Herv. Kerk en toren op ommuurd kerkhof. Vijf traveeën diep, eenbeukig romano-gotisch kerkgebouw uit de 13de eeuw, geheel overgewelfd en aan de oostzijde gesloten door een topgevel met nissen. In de westelijke travee is een gotische toren gebouwd. In de kerk 18de eeuwse preekstoel met klankbord; kaarsenhouder. Herenbank met gesneden opzetstuk waarin wapen Inn- en Knyphausen. Schot met gesneden opzetstuk. Alle banken met knoppen. Drie koperen kronen. Orgel in 1806 gemaakt door N.A. Lohman en in 1867 gewijzigd door P. van Oeckelen. Klokkenstoel met gelui van twee klokken, waarvan een van Herman, 1478, diam. 118 cm. en een van P. Overney, 1698, diam. 72 cm. Mechanisch smeedijzeren torenuurwerk.

CONSISTORIEGEBOUW uit 1902 opgetrokken in roodbruine baksteen op een rechthoekige plattegrond. Het pand heeft een driezijdig schilddak met een rechte voorgevel waarop een dakruiter prijkt. Het dak is bedekt met een zwarte Hollandse pan en wordt omsloten door een mastgoot (niet origineel) op bakstenen klossen. De bakstenen dakruiter heeft aan elke zijde een verdiept betonnen rechthoekig vlak en wordt bekroond door een vierzijdig ingesnoerde spits van zink met bovenop een windvaan met paard.

De voorgevel (oostgevel) heeft in het midden een nieuwe toegangsdeur onder een halfrond bovenlicht met roedenverdeling. Aan weerszijden van de deur een rondboogvenster met houten roedenverdeling (oorspronkelijk gietijzer). In de topgevel met vlechtingen bevindt zich een gietijzeren roosvenster. Zowel deur als vensters hebben een rollaag van donkere en gele baksteen met gepleisterde aanzet- en sluitstenen. De vensters hebben bakstenen onderdorpels.

De noordgevel bestaat uit drie traveeën met elk een identiek rondboogvenster als in de voorgevel. De zuidgevel heeft dezelfde indeling als de noordgevel, alleen zijn de rollagen boven de vensters geheel van roodbruine baksteen en ontbreken de aanzet- en sluitstenen.

De oostgevel heeft een bakstenen aankapping die buiten bescherming van rijkswege valt.

Waardering

Consistoriegebouw van algemeen belang

  • vanwege de sobere, maar aardige vormgeving
  • vanwege de vrij hoge mate van gaafheid van het exterieur
  • vanwege de functionele een ruimtelijk-visuele relatie met de pastorie en de kerk
  • vanwege de beeldbepalende ligging op een wierde

In de media

Uit Reformatorisch Dagblad, 9 september 2010.

In het Groningse Ulrum wordt zaterdag 25 september tijdens het evenement Ulrum 1834 stilgestaan bij de Afscheiding. In het dorp worden activiteiten georganiseerd die „de sfeer van het leven zo’n 175 jaar geleden” moeten oproepen. Er is een oude-ambachtenmarkt en er worden straten aangekleed in oude stijl. In de hervormde kerk waar ds. De Cock stond, worden lezingen gehouden.

Uit Reformatorisch Dagblad, 1 oktober 2013.

De hervormde gemeente in Ulrum draagt volgende week vrijdag de hervormde kerk en het kerkhof te Ulrum, alsook de kerk en het kerkhof in Niekerk, over aan de Stichting Oude Groninger Kerken (SOGK). Dat heeft de stichting maandag bekendgemaakt. De kerk in het Groningse Ulrum is onlosmakelijk verbonden met ds. Hendrik de Cock en de Afscheiding van 1834, die in deze kerk begon. De zaalkerk werd in het tweede kwart van de dertiende eeuw gebouwd en in de jaren 1916-1917 door rijksgebouwmeester C. H. Peters gerestaureerd. Hierbij werden de dichtgemetselde ingangen in de noord- en de zuidmuur heropend. De toren dateert uit de vijftiende eeuw en heeft op de spits een windwijzer in de vorm van een leeuw. In het bedehuis bevindt zich een Lohman­orgel uit 1806, het eerste instrument van deze maker in Nederland. (Volledig bericht:[1])

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur