Handelingen

Westervoort, Dorpsstraat 61 - Werenfriedkerk

Uit Reliwiki


Algemene gegevens
Genootschap : Protestantse Gemeente westervoort
Gemeente : Westervoort
Plaats : Westervoort
Adres : Dorpstraat 61
Provincie : Gelderland
Jaar ingebruikname : 12e eeuw
Huidige bestemming : Kerk
Naam kerk : Werenfriedkerk
Architect : Onbekend
Monument-status : Rijksmonument
2010-2.JPG


Werenfried Kerk

De kerk van de Protestantse Gemeente Westervoort draagt van oorsprong de naam Werenfriedkerk,

niet te verwarren met de Rk. St. Werenfriduskerk, die elders in het dorp staat. Het monument ontleent zijn naam aan de Angelsaksische zendeling Werenfried die omstreeks 726 het christelijk geloof verkondigde in de Overbetuwe. De legende vertelt dat hij overleed in Westervoort, maar begraven werd in Elst. Een houten beeldje van Werenfried staat nog altijd in de Rk.-St Werenfridus kerk in Westervoort.

Misschien heeft Werenfried in Westervoort al een klein kerkje aangetroffen of er zelf een gesticht. In de 12de eeuw verrees in Westervoort, zoals elders langs Rijn, Waal en IJssel een tufstenen kerk in Romaanse bouwstijl. Tufsteen is een vulkanische, zachte en makkelijk te bewerken steensoort die uit de Eifel via Xanten werd aangevoerd.

In 1350 kreeg deze kerk een toren. Begin 1400 begon de huidige Gotische bouwstijl zichtbaar te worden. De muren, nu doorbroken met hoge ramen, werden voorzien van smalle steunberen. Achterin de kerk vindt men nog de ‘hagioscoop’, de richel waardoor mensen die vanwege een besmettelijke ziekte niet aan de eucharistie konden deelnemen, de consecratie van buitenaf toch konden meebeleven.

Tegen het einde van de 15e eeuw kreeg de kerk het huidige aanzien van pseudobasiliek. Het enige dat overbleef van de middeleeuwse kerk is het sacramentshuisje dat bij een latere restauratie werd teruggevonden in het koor. De Reformatie van de 16e eeuw liet de kerk leeg en kaal achter. Altaren, beelden, schilderingen, het werd allemaal vernield.

Eenmaal in handen van de Nederduits Gereformeerde kerk, later Nederlandse Hervormde Kerk, werd het gebouw in 1845 ingrijpend verbouwd en gerestaureerd.

In de tweede wereldoorlog (1940-1945) roofde de Duitse bezetter de luidklok die pas in 1952 werd vervangen door een nieuw exemplaar. Granaatschade tegen het einde van de oorlog vernielde het dak van de kerk. De herstelwerkzaamheden begonnen in 1945. In 1957 werd opnieuw een belangrijke restauratie uitgevoerd. Bij deze restauratie vond men resten terug van de halfronde absis die had toebehoord aan de oude Romaanse kerk uit de 12de eeuw.

2010-6.JPG

In de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw bleek het pleisterwerk Baan de binnenkant door vocht ernstig aangetast.

In 1987 werd onder leiding van Architecten-bureau Vos-ten Broeke-Heineman b.v. uit Velp werden de muren op vloerhoogte geïnjecteerd om het binnendringende vocht tegen te gaan. Een half jaar later werd de nieuwe pleisterlaag aangebracht.


Als u onder de toren de kerk binnengaat, ziet u tijdens een rondgang:

De toren met tonggewelf

- Het Jalinckorgel, gebouwd in 1708-1709, aangekocht in 1959 uit Eibergen

- In de kerk rechts naast de toren: gedenkstenen in de grote hand, ontwerp Jaap de Haan.

- De raamschildering van de Goede Herder is overgebracht uit de in 2005 gesloten Gereformeerde Kerk van Westervoort

- Op de sluitstenen van het gewelf in de zijschepen zijn de scheppingsdagen zichtbaar gemaakt

- Aan het einde van de rechterzijbeuk, vlak bij het koor: de grafsteen van de fam. Cloek uit 1575

- Het doopvont met daarop de tekst “Ik heb u bij uw naam geroepen” – 1957

- De kroonluchter in het koor dateert ui de 17e eeuw en werd in 1825 geschonken door G. van Zadelhoff

- Het koorgewelf wordt gesloten met een kruis met slangen (1450)

- In het koor rechts: de hagioscoop

- Links in het koor het Hugenotenkruis

- Het sacramentshuisje (1450)

- Kansel (1625) met koperen lezenaar (1700)

- Avondmaalstafel (1957)

- Het huidige stoelenplan met dwarsgeplaatst liturgisch centrum dateert van 2007

- Kijk naar het koor: boven aan het tweede stel pilaren twee naar elkaar gewende kopjes

- In de zijbeuk naast de preekstoel de ruimte waar de Vespers gevierd worden

- Voor de kerk staat het gemeenschapshuis (19e eeuw) dat genoemd is naar de oud koster Paalman: het Paalmanhuis


Bron: “De Hervormde Werenfried-kerk” te Westervoort – M.A. Vrijlandt uitg. 1979 De Walburg Pers Zutphen.

Zie ook de website van de kerk: werenfried.nl U vindt aldaar onder ‘gebouwen en orgel’ een uitgebreide beschrijving van de kerk met zowel de oude als de recente plattegronden.