Handelingen

De Rijp, Grote Dam 6 - Grote Kerk

Uit Reliwiki


Algemene gegevens
Genootschap : PKN Hervormd
Gemeente : Graft-De Rijp
Plaats : De Rijp
Adres : Grote Dam 2
Provincie : Noord-Holland
Jaar ingebruikname : 1529
Huidige bestemming: kerk
Naam kerk :
Architect :
Monument-status: Rijksmonument

Bezoek de kerkgemeenschap: http://www.kerkengraftderijp.nl

Geschiedenis

Herv. Kerk. Kerk met eenvoudig gotisch schip, 1529, nog gotisch dwarspand en vijfzijdig gesloten koor, 1535-'38, en een westtoren uit 1661, eveneens in gotische trant. Portaal-aanbouw tegen de noordkant van het koor. Vloer en zerken. Gebrandschilderde glazen, XVIIc. Preekstoel, doophek, doopbanken, drie herenbanken, kerkbanken, XVII. Tocht portiek met Charitasbeeldje, 1670. Twee lezenaars, twee doopbogen, een doopbekkenhouder en vier lichtkronen van koper, XVII; een lichtkroon van koper, 1656. Wandbord met geschiedenis van gebouw, XVIIc. Rouwbord voor J. Reland, 1703, Wapenbord, XVIIc. Scheepsmodel, 1696. Wijzerplaat, XVIIc. Orgel met Hoofdwerk en Bovenwerk, in 1854 gemaakt door C.G.F. Witte, ter vervanging van het oude orgel dat naar Ilpendam werd overgeplaatst. Klokkenstoel met gelui bestaande uit twee klokken van Antoni Wilkes, 1663, diam. resp. 110 cm en 133 cm. Op de torenmuur van de kerk zit een kloeke houten zonnewijzer.

Glazen

Haarlem

"3 Juli 1655: Holsteyn Glaes-schrijver aanbrengende een model van 't glas tot de kercke in de Rijp, groot sijnde 18 panden. Sal 't selve snel maecken, ende sal daar vooren genieten hondert gulden."

In het glas voor de Rijp zijn boven de centrale voorstelling van de verovering van Damiate twee leeuwen te zien, die het wapen van Haarlem houden. Daarboven is een baldakijn afgebeeld waarvan draperieën afhangen, eronder een cartouche met opschrift. De gehele voorstelling is los/zwevend van de zijkanten van het raamharnas gecomponeerd.

Kleur en techniek: De voorstelling doet te stroef aan voor een zwierige hand als die van Holsteyn, dit is vergeleken met niet opgehaald glas in de slotkapel in Egmond. Het gebruik van zwarte contour/grisaille is hier een aanwijzing voor. Het kleurenpalet is zeer beperkt, Bruine grisaille, Rode grisaille/contour, Roodbruin grisaille, Grijswitte grisaille, Zilvergeel en /of geel email aan buitenzijde van glas, Antiekrood voor de strijdende figuurtjes, Het Antiekrood van de afwijkende stukjes zijn iets meer oranje van kleur.

De grote visserij

Raam voorstellend de haringvisserij. Tevens in dit raam de Enkhuizer stedenmaagd en 38 huismerken. 1655 (= beschrijving uit bestek Bak).

Van Arkel en Weissman (1894): "Het twaalfde venster is het eerste in het schip. Het bevat een grisaillecartouche met een zeegezicht; daarboven is, in kleuren, een vrouw aangebracht, die het wapen van Enkhuizen 1) houdt en die omgeven wordt door de attributen der "vischvangst"

In de benedenhoeken bevinden zich de gekleurde figuurtjes van hoop en geloof.

wapenschilden

Lager zijn 38 kleine wapenschilden aanwezig en geheel onderaan een grisaille cartouche, waarin gelezen wordt: De buijsen die hun vleeten schieten Doen vele goede winst genieten De welvaert wordt er door verbreijt Ghij siet se van het haring vangen Weerkomen en naar huijs verlangen Om daer te brengen besigheijt.

Anno 1655.

bronnen

Boven in het glas, onder drie engeltjes met linten waaraan vissersnetten en tonnen hangen, is de 'Enkhuizer stedenmaagd” met het wapen van Enkhuizen afgebeeld. Daaronder is een voorstelling te zien van een vissende haringvloot onder begeleiding van een oorlogsschip. Weer hieronder bevinden zich merken met bijbehorende namen. Geen van deze merken behoorde toe aan een adellijke persoon. Blaauw telde dertig merken. Na de restauratie in 1880 waren het er 38. Van Arkel en Weissman suggereerden in 1894 dat het wapen wellicht dat van De Rijp had moeten zijn (Enkhuizen drie, De Rijp tweevissen!, LL).

In de beide benedenhoeken zijn figuren afgebeeld die geloof en hoop voorstellen. Tussen deze twee personificaties bevindt zich een cartouche met opschrift. Van dit glas waren in 1876 nog drie panelen in goede staat, een ontbrak geheel en de andere panelen waren redelijk bewaard. Blaauw herkende overblijfselen van een zesregelig rijm waarvan de volgende woorden of gedeelten daarvan nog leesbaar waren: schieten, nieten, eijt, Gij siet, Weer ko, Om da. Het overgrote deel van het opschrift was dus niet meer bewaard en werd door Blauw aangevuld. Over een datering of signering werd niet gesproken.